A Homer Commentary in Progress

Ἑρμῆν ὕμνει, Μοῦσα, Διὸς καὶ Μαιάδος υἱόν,

1

Κυλλήνης μεδέοντα καὶ Ἀρκαδίης πολυμήλου,

ἄγγελον ἀθανάτων ἐριούνιον, ὃν τέκε Μαῖα,

νύμφη ἐυπλόκαμος, Διὸς ἐν φιλότητι μιγεῖσα,

αἰδοίη· μακάρων δὲ θεῶν ἠλεύαθʼ ὅμιλον,

5

ἄντρον ἔσω ναίουσα παλίσκιον, ἔνθα Κρονίων

νύμφῃ ἐυπλοκάμῳ μισγέσκετο νυκτὸς ἀμολγῷ,

ὄφρα κατὰ γλυκὺς ὕπνος ἔχοι λευκώλενον Ἥρην,

λήθων ἀθανάτους τε θεοὺς θνητούς τʼ ἀνθρώπους.

ἀλλʼ ὅτε δὴ μεγάλοιο Διὸς νόος ἐξετελεῖτο,

10

τῇ δʼ ἤδη δέκατος μεὶς οὐρανῷ ἐστήρικτο,

εἴς τε φόως ἄγαγεν ἀρίσημά τε ἔργα τέτυκτο·

καὶ τότʼ ἐγείνατο παῖδα πολύτροπον, αἱμυλομήτην,

ληιστῆρʼ, ἐλατῆρα βοῶν, ἡγήτορʼ ὀνείρων,

νυκτὸς ὀπωπητῆρα, πυληδόκον, ὃς τάχʼ ἔμελλεν

15

ἀμφανέειν κλυτὰ ἔργα μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν.

ἠῷος γεγονὼς μέσῳ ἤματι ἐγκιθάριζεν,

ἑσπέριος βοῦς κλέψεν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος

τετράδι τῇ προτέρῃ, τῇ μιν τέκε πότνια Μαῖα.

ὃς καί, ἐπειδὴ μητρὸς ἀπʼ ἀθανάτων θόρε γυίων,

20

οὐκέτι δηρὸν ἔκειτο μένων ἱερῷ ἐνὶ λίκνῳ,

ἀλλʼ ὅ γʼ ἀναΐξας ζήτει βόας Ἀπόλλωνος

οὐδὸν ὑπερβαίνων ὑψηρεφέος ἄντροιο.

ἔνθα χέλυν εὑρὼν ἐκτήσατο μυρίον ὄλβον·

Ἑρμῆς τοι πρώτιστα χέλυν τεκτήνατʼ ἀοιδόν·

25

ἥ ῥά οἱ ἀντεβόλησεν ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσι

βοσκομένη προπάροιθε δόμων ἐριθηλέα ποίην,

σαῦλα ποσὶν βαίνουσα· Διὸς δʼ ἐριούνιος υἱὸς

ἀθρήσας ἐγέλασσε καὶ αὐτίκα μῦθον ἔειπε·

σύμβολον ἤδη μοι μέγʼ ὀνήσιμον· οὐκ ὀνοτάζω.

30

χαῖρε, φυὴν ἐρόεσσα, χοροιτύπε, δαιτὸς ἑταίρη,

ἀσπασίη προφανεῖσα· πόθεν τόδε καλὸν ἄθυρμα

αἰόλον ὄστρακον ἕσσο χέλυς ὄρεσι ζώουσα;

ἀλλʼ οἴσω σʼ ἐς δῶμα λαβών· ὄφελός τι μοι ἔσσῃ,

οὐδʼ ἀποτιμήσω· σὺ δέ με πρώτιστον ὀνήσεις

35

οἴκοι βέλτερον εἶναι, ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ θύρηφιν·

ἦ γὰρ ἐπηλυσίης πολυπήμονος ἔσσεαι ἔχμα

ζώουσʼ· ἢν δὲ θάνῃς, τότε κεν μάλα καλὸν ἀείδοις.

ὣς ἂρʼ ἔφη· καὶ χερσὶν ἅμʼ ἀμφοτέρῃσιν ἀείρας

ἂψ εἴσω κίε δῶμα φέρων ἐρατεινὸν ἄθυρμα.

40

ἔνθʼ ἀναπηρώσας γλυφάνῳ πολιοῖο σιδήρου

αἰῶνʼ ἐξετόρησεν ὀρεσκῴοιο χελώνης.

ὡς δʼ ὁπότʼ ὠκὺ νόημα διὰ στέρνοιο περήσῃ

ἀνέρος, ὅν τε θαμειαὶ ἐπιστρωφῶσι μέριμναι,

ἢ ὅτε δινηθῶσιν ἀπʼ ὀφθαλμῶν ἀμαρυγαί,

45

ὣς ἅμʼ ἔπος τε καὶ ἔργον ἐμήδετο κύδιμος Ἑρμῆς.

πῆξε δʼ ἄρʼ ἐν μέτροισι ταμὼν δόνακας καλάμοιο

πειρήνας διὰ νῶτα διὰ ῥινοῖο χελώνης.

ἀμφὶ δὲ δέρμα τάνυσσε βοὸς πραπίδεσσιν ἑῇσι

καὶ πήχεις ἐνέθηκʼ, ἐπὶ δὲ ζυγὸν ἤραρεν ἀμφοῖν,

50

ἑπτὰ δὲ θηλυτέρων ὀίων ἐτανύσσατο χορδάς.

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῦξε, φέρων, ἐρατεινὸν ἄθυρμα,

πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μέρος· ἣ δʼ ὑπὸ χειρὸς

σμερδαλέον κονάβησε· θεὸς δʼ ὑπὸ καλὸν ἄειδεν

ἐξ αὐτοσχεδίης πειρώμενος, ἠύτε κοῦροι

55

ἡβηταὶ θαλίῃσι παραιβόλα κερτομέουσιν,

ἀμφὶ Δία Κρονίδην καὶ Μαιάδα καλλιπέδιλον,

ὡς πάρος ὠρίζεσκον ἑταιρείῃ φιλότητι,

ἥν τʼ αὐτοῦ γενεὴν ὀνομακλυτὸν ἐξονομάζων·

ἀμφιπόλους τε γέραιρε καὶ ἀγλαὰ δώματα νύμφης

60

καὶ τρίποδας κατὰ οἶκον ἐπηετανούς τε λέβητας.

καὶ τὰ μὲν οὖν ἤειδε, τὰ δὲ φρεσὶν ἄλλα μενοίνα.

καὶ τὴν μὲν κατέθηκε φέρων ἱερῷ ἐνὶ λίκνῳ,

φόρμιγγα γλαφυρήν· ὃ δʼ ἄρα κρειῶν ἐρατίζων

ἆλτο κατὰ σκοπιὴν εὐώδεος ἐκ μεγάροιο

65

ὁρμαίνων δόλον αἰπὺν ἐνὶ φρεσίν, οἶά τε φῶτες

φηληταὶ διέπουσι μελαίνης νυκτὸς ἐν ὥρῃ.

ἠέλιος μὲν ἔδυνε κατὰ χθονὸς Ὠκεανόνδε

αὐτοῖσίν θʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασιν· αὐτὰρ ἄρʼ Ἑρμῆς

Πιερίης ἀφίκανε θέων ὄρεα σκιόεντα,

70

ἔνθα θεῶν μακάρων βόες ἄμβροτοι αὖλιν ἔχεσκον

βοσκόμεναι λειμῶνας ἀκηρασίους, ἐρατεινούς.

τῶν τότε Μαιάδος υἱός, ἐύσκοπος Ἀργειφόντης,

πεντήκοντʼ ἀγέλης ἀπετάμνετο βοῦς ἐριμύκους.

πλανοδίας δʼ ἤλαυνε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον

75

ἴχνιʼ ἀποστρέψας· δολίης δʼ οὐ λήθετο τέχνης

ἀντία ποιήσας ὁπλάς, τὰς πρόσθεν ὄπισθεν,

τὰς δʼ ὄπιθεν πρόσθεν· κατὰ δʼ ἔμπαλιν αὐτὸς ἔβαινε.

σάνδαλα δʼ αὐτίκα ῥιψὶν ἐπὶ ψαμάθοις ἁλίῃσιν,

ἄφραστʼ ἠδʼ ἀνόητα διέπλεκε, θαυματὰ ἔργα,

80

συμμίσγων μυρίκας καὶ μυρσινοειδέας ὄζους.

τῶν τότε συνδήσας νεοθηλέος ἄγκαλον ὕλης

ἀβλαβέως ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο σάνδαλα κοῦφα

αὐτοῖσιν πετάλοισι τὰ κύδιμος Ἀργειφόντης

ἔσπασε Πιερίηθεν ὁδοιπορίην ἀλεγύνων,

85

οἷά τʼ ἐπειγόμενος δολιχὴν ὁδόν, αὐτοτροπήσας.†

τὸν δὲ γέρων ἐνόησε δέμων ἀνθοῦσαν ἀλωὴν

ἱέμενον πεδίονδε διʼ Ὀγχηστὸν λεχεποίην

τὸν πρότερος προσέφη Μαίης ἐρικυδέος υἱός·

ὦ γέρον, ὅστε φυτὰ σκάπτεις ἐπικαμπύλος ὤμους,

90

ἦ πολυοινήσεις, εὖτʼ ἂν τάδε πάντα φέρῃσι,

[ εἴ κε πίθῃ, μάλα περ μεμνημένος ἐν φρεσὶ σῇσι ]

καί τε ἰδὼν μὴ ἰδὼν εἶναι καὶ κωφὸς ἀκούσας,

καὶ σιγᾶν ὅτε μή τι καταβλάπτῃ τὸ σὸν αὐτοῦ.

τόσσον φὰς συνέσευε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα.

πολλὰ δʼ ὄρη σκιόεντα καὶ αὐλῶνας κελαδεινοὺς

95

καὶ πεδίʼ ἀνθεμόεντα διήλασε κύδιμος Ἑρμῆς.

ὀρφναίη δʼ ἐπίκουρος ἐπαύετο δαιμονίη νύξ,

ἡ πλείων, τάχα δʼ ὄρθρος ἐγίγνετο δημιοεργός·

ἣ δὲ νέον σκοπιὴν προσεβήσατο δῖα Σελήνη,

Πάλλαντος θυγάτηρ Μεγαμηδείδαο ἄνακτος.

100

τῆμος ἐπʼ Ἀλφειὸν ποταμὸν Διὸς ἄλκιμος υἱὸς

Φοίβου Ἀπόλλωνος βοῦς ἤλασεν εὐρυμετώπους.

ἀκμῆτες δʼ ἵκανον ἐπʼ αὔλιον ὑψιμέλαθρον

καὶ ληνοὺς προπάροιθεν ἀριπρεπέος λειμῶνος.

ἔνθʼ ἐπεὶ εὖ βοτάνης ἐπεφόρβει βοῦς ἐριμύκους

105

καὶ τὰς μὲν συνέλασσεν ἐς αὔλιον ἀθρόας οὔσας,

λωτὸν ἐρεπτομένας ἠδʼ ἑρσήεντα κύπειρον·

σὺν δʼ ἐφόρει ξύλα πολλά, πυρὸς δʼ ἐπεμαίετο τέχνην.

δάφνης ἀγλαὸν ὄζον ἑλὼν ἀπέλεψε σιδήρῳ

ἄρμενον ἐν παλάμῃ· ἄμπνυτο δὲ θερμὸς ἀυτμή·

110

Ἑρμῆς τοι πρώτιστα πυρήια πῦρ τʼ ἀνέδωκε.

πολλὰ δὲ κάγκανα κᾶλα κατουδαίῳ ἐνὶ βόθρῳ

οὖλα λαβὼν ἐπέθηκεν ἐπηετανά· λάμπετο δὲ φλὸξ

τηλόσε φῦσαν ἱεῖσα πυρὸς μέγα δαιομένοιο.

ὄφρα δὲ πῦρ ἀνέκαιε βίη κλυτοῦ Ἡφαίστοιο,

115

τόφρα δʼ ὑποβρύχους ἕλικας βοῦς εἷλκε θύραζε

δοιὰς ἄγχι πυρός· δύναμις δέ οἱ ἕσπετο πολλή.

ἀμφοτέρας δʼ ἐπὶ νῶτα χαμαὶ βάλε φυσιοώσας·

ἀγκλίνων δʼ ἐκύλινδε διʼ αἰῶνας τετορήσας.

ἔργῳ δʼ ἔργον ὄπαζε ταμὼν κρέα πίονα δημῷ·

120

ὤπτα δʼ ἀμφʼ ὀβελοῖσι πεπαρμένα δουρατέοισι

σάρκας ὁμοῦ καὶ νῶτα γεράσμια καὶ μέλαν αἷμα

ἐργμένον ἐν χολάδεσσι· τὰ δʼ αὐτοῦ κεῖτʼ ἐπὶ χώρης·

ῥινοὺς δʼ ἐξετάνυσσε καταστυφέλῳ ἐνὶ πέτρῃ,

ὡς ἔτι νῦν τὰ μέτασσα πολυχρόνιοι πεφύασι,

125

δηρὸν δὴ μετὰ ταῦτα καὶ ἄκριτον· αὐτὰρ ἔπειτα

Ἑρμῆς χαρμόφρων εἰρύσατο πίονα ἔργα

λείῳ ἐπὶ πλαταμῶνι καὶ ἔσχισε δώδεκα μοίρας

κληροπαλεῖς· τέλεον δὲ γέρας προσέθηκεν ἑκάστῃ.

ἔνθʼ ὁσίης κρεάων ἠράσσατο κύδιμος Ἑρμῆς·

130

ὀδμὴ γάρ μιν ἔτειρε καὶ ἀθάνατόν περ ἐόντα

ἡδεῖʼ· ἀλλʼ οὐδʼ ὥς οἱ ἐπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ,

καί τε μάλʼ ἱμείροντι, περῆν† ἱερῆς κατὰ δειρῆς.

ἀλλὰ τὰ μὲν κατέθηκεν ἐς αὔλιον ὑψιμέλαθρον,

δημὸν καὶ κρέα πολλά, μετήορα δʼ αἶψʼ ἀνάειρε,

135

σῆμα νέης φωρῆς· ἐπὶ δὲ ξύλα κάγκανʼ ἀγείρας

οὐλόποδʼ, οὐλοκάρηνα πυρὸς κατεδάμνατʼ ἀυτμῇ.

αὐτὰρ ἐπεί τοι πάντα κατὰ χρέος ἤνυσε δαίμων,

σάνδαλα μὲν προέηκεν ἐς Ἀλφειὸν βαθυδίνην·

ἀνθρακιὴν δʼ ἐμάρανε, κόνιν δʼ ἀμάθυνε μέλαιναν

140

παννύχιος· καλὸν δὲ φόως κατέλαμπε Σελήνης.

Κυλλήνης δʼ αἶψʼ αὖτις ἀφίκετο δῖα κάρηνα

ὄρθριος, οὐδέ τί οἱ δολιχῆς ὁδοῦ ἀντεβόλησεν

οὔτε θεῶν μακάρων οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων,

οὐδὲ κύνες λελάκοντο· Διὸς δʼ ἐριούνιος Ἑρμῆς

145

δοχμωθεὶς μεγάροιο διὰ κλήιθρον ἔδυνεν

αὔρῃ ὀπωρινῇ ἐναλίγκιος, ἠύτʼ ὀμίχλη.

ἰθύσας δʼ ἄντρου ἐξίκετο πίονα νηὸν

ἦκα ποσὶ προβιβῶν· οὐ γὰρ κτύπεν, ὥσπερ ἐπʼ οὔδει.

ἐσσυμένως δʼ ἄρα λίκνον ἐπῴχετο κύδιμος Ἑρμῆς·

150

σπάργανον ἀμφʼ ὤμοις εἰλυμένος, ἠύτε τέκνον

νήπιον, ἐν παλάμῃσι περʼ ἰγνύσι λαῖφος ἀθύρων

κεῖτο, χέλυν ἐρατὴν ἐπʼ ἀριστερὰ χειρὸς ἐέργων.

μητέρα δʼ οὐκ ἄρʼ ἔληθε θεὰν θεὸς εἰπέ τε μῦθον·

τίπτε σύ, ποικιλομῆτα, πόθεν τόδε νυκτὸς ἐν ὥρῃ

155

ἔρχῃ, ἀναιδείην ἐπιειμένε; νῦν σε μάλʼ οἴω

ἢ τάχʼ ἀμήχανα δεσμὰ περὶ πλευρῇσιν ἔχοντα

Λητοίδου ὑπὸ χερσὶ διὲκ προθύροιο περήσειν

ἣ σὲ φέροντα μεταξὺ κατʼ ἄγκεα φηλητεύσειν.

ἔρρε πάλιν· μεγάλην σε πατὴρ ἐφύτευσε μέριμναν

160

θνητοῖς ἀνθρώποισι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.

τὴν δʼ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισι·

μῆτερ ἐμή, τί με ταῦτα δεδίσκεαι, ἠύτε τέκνον

νήπιον, ὃς μάλα παῦρα μετὰ φρεσὶν αἴσυλα οἶδε,

ταρβαλέον, καὶ μητρὸς ὑπαιδείδοικεν ἐνιπάς;

165

αὐτὰρ ἐγὼ τέχνης ἐπιβήσομαι, ἥ τις ἀρίστη,

βουκολέων ἐμὲ καὶ σὲ διαμπερές· οὐδὲ θεοῖσι

νῶι μετʼ ἀθανάτοισιν ἀδώρητοι καὶ ἄλιστοι

αὐτοῦ τῇδε μένοντες ἀνεξόμεθʼ, ὡς σὺ κελεύεις.

βέλτερον ἤματα πάντα μετʼ ἀθανάτοις ὀαρίζειν,

170

πλούσιον, ἀφνειόν, πολυλήιον, ἢ κατὰ δῶμα

ἄντρῳ ἐν ἠερόεντι θαασσέμεν· ἀμφὶ δὲ τιμῆς,

κἀγὼ τῆς ὁσίης ἐπιβήσομαι, ἧς περ Ἀπόλλων.

εἰ δέ κε μὴ δώῃσι πατὴρ ἐμός, ἧ τοι ἔγωγε

πειρήσω, δύναμαι, φηλητέων ὄρχαμος εἶναι.

175

εἰ δέ μʼ ἐρευνήσει Λητοῦς ἐρικυδέος υἱός,

ἄλλο τί οἱ καὶ μεῖζον ὀίομαι ἀντιβολήσειν.

εἶμι γὰρ ἐς Πυθῶνα μέγαν δόμον ἀντιτορήσων·

ἔνθεν ἅλις τρίποδας περικαλλέας ἠδὲ λέβητας

πορθήσω καὶ χρυσόν, ἅλις τʼ αἴθωνα σίδηρον

180

καὶ πολλὴν ἐσθῆτα· σὺ δʼ ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα.

ὣς οἳ μέν ῥʼ ἐπέεσσι πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,

υἱός τʼ αἰγιόχοιο Διὸς καὶ πότνια Μαῖα.

Ἠὼς δʼ ἠριγένεια φόως θνητοῖσι φέρουσα

ὤρνυτʼ ἀπʼ Ὠκεανοῖο βαθυρρόου· αὐτὰρ Ἀπόλλων

185

Ὀγχηστόνδʼ ἀφίκανε κιών, πολυήρατον ἄλσος

ἁγνὸν ἐρισφαράγου Γαιηόχου· ἔνθα γέροντα

κνώδαλον εὗρε νέμοντα παρʼ ἔξοδον ἕρκεος αὐλῆς.

τὸν πρότερος προσέφη Λητοῦς ἐρικυδέος υἱός·

ὦ γέρον, Ὀγχηστοῖο βατοδρόπε ποιήεντος,

190

βοῦς ἀπὸ Πιερίης διζήμενος ἐνθάδʼ ἱκάνω,

πάσας θηλείας, πάσας κεράεσσιν ἑλικτάς,

ἐξ ἀγέλης· ὁ δὲ ταῦρος ἐβόσκετο μοῦνος ἀπʼ ἄλλων

κυάνεος· χαροποὶ δὲ κύνες κατόπισθεν ἕποντο

τέσσαρες, ἠύτε φῶτες, ὁμόφρονες· οἳ μὲν ἔλειφθεν,

195

οἵ τε κύνες ὅ τε ταῦρος· ὃ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκται·

ταὶ δʼ ἔβαν ἠελίοιο νέον καταδυομένοιο

ἐκ μαλακοῦ λειμῶνος ἀπὸ γλυκεροῖο νομοῖο.

ταῦτά μοι εἰπέ, γεραιὲ παλαιγενές, εἴ που ὄπωπας

ἀνέρα ταῖσδʼ ἐπὶ βουσὶ διαπρήσσοντα κέλευθον.

200

τὸν δʼ ὁ γέρων μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·

ὦ φίλος, ἀργαλέον μέν, ὅσʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδοιτο,

πάντα λέγειν· πολλοὶ γὰρ ὁδὸν πρήσσουσιν ὁδῖται,

τῶν οἳ μὲν κακὰ πολλὰ μεμαότες, οἳ δὲ μάλʼ ἐσθλὰ

φοιτῶσιν· χαλεπὸν δὲ δαήμεναί ἐστιν ἕκαστον·

205

αὐτὰρ ἐγὼ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα

ἔσκαπτον περὶ γουνὸν ἀλωῆς οἰνοπέδοιο·

παῖδα δʼ ἔδοξα, φέριστε, σαφὲς δʼ οὐκ οἶδα, νοῆσαι,

ὅς τις ὁ παῖς, ἅμα βουσὶν ἐυκραίρῃσιν ὀπήδει

νήπιος, εἶχε δὲ ῥάβδον· ἐπιστροφάδην δʼ ἐβάδιζεν.

210

ἐξοπίσω δʼ ἀνέεργε, κάρη δʼ ἔχεν ἀντίον αὐτῷ.

φῆ ῥʼ ὁ γέρων· ὃ δὲ θᾶσσον ὁδὸν κίε μῦθον ἀκούσας·

οἰωνὸν δʼ ἐνόει τανυσίπτερον, αὐτίκα δʼ ἔγνω

φηλητὴν γεγαῶτα Διὸς παῖδα Κρονίωνος.

ἐσσυμένως δʼ ἤιξεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων

215

ἐς Πύλον ἠγαθέην διζήμενος εἰλίποδας βοῦς,

πορφυρέῃ νεφέλῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους·

ἴχνιά τʼ εἰσενόησεν Ἑκηβόλος εἶπέ τε μῦθον·

ὦ πόποι, ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·

ἴχνια μὲν τάδε γʼ ἐστὶ βοῶν ὀρθοκραιράων,

220

ἀλλὰ πάλιν τέτραπται ἐς ἀσφοδελὸν λειμῶνα·

βήματα δʼ οὔτʼ ἀνδρὸς τάδε γίγνεται οὔτε γυναικὸς

οὔτε λύκων πολιῶν οὔτʼ ἄρκτων οὔτε λεόντων·

οὔτε τι Κενταύρου λασιαύχενος ἔλπομαι εἶναι,

ὅς τις τοῖα πέλωρα βιβᾷ ποσὶ καρπαλίμοισιν·

225

αἰνὰ μὲν ἔνθεν ὁδοῖο, τὰ δʼ αἰνότερʼ ἔνθεν ὁδοῖο.

ὣς εἰπὼν ἤιξεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·

Κυλλήνης δʼ ἀφίκανεν ὄρος καταείμενον ὕλῃ,

πέτρης ἐς κευθμῶνα βαθύσκιον, ἔνθα τε νύμφη

ἀμβροσίη ἐλόχευσε Διὸς παῖδα Κρονίωνος.

230

ὀδμὴ δʼ ἱμερόεσσα διʼ οὔρεος ἠγαθέοιο

κίδνατο, πολλὰ δὲ μῆλα ταναύποδα βόσκετο ποίην.

ἔνθα τότε σπεύδων κατεβήσατο λάινον οὐδὸν

ἄντρον ἐς ἠερόεν ἑκατηβόλος αὐτὸς Ἀπόλλων.

Τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε Διὸς καὶ Μαιάδος υἱὸς

235

χωόμενον περὶ βουσὶν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα,

σπάργανʼ ἔσω κατέδυνε θυήεντʼ· ἠύτε πολλὴν

πρέμνων ἀνθρακιὴν ὕλης σποδὸς ἀμφικαλύπτει,

ὣς Ἑρμῆς Ἑκάεργον ἰδὼν ἀνέειλεν ἑαυτόν.

ἐν δʼ ὀλίγῳ συνέλασσε κάρη χεῖράς τε πόδας τε,

240

φή ῥα νεόλλουτος, προκαλεύμενος ἥδυμον ὕπνον,

ἐγρήσσων ἐτεόν γε· χέλυν δʼ ὑπὸ μασχάλῃ εἶχε.

γνῶ δʼ οὐδʼ ἠγνοίησε Διὸς καὶ Λητοῦς υἱὸς

νύμφην τʼ οὐρείην περικαλλέα καὶ φίλον υἱόν,

παῖδʼ ὀλίγον, δολίῃς εἰλυμένον ἐντροπίῃσι.

245

παπτήνας δʼ ἀνὰ πάντα μυχὸν μεγάλοιο δόμοιο

τρεῖς ἀδύτους ἀνέῳγε λαβὼν κληῖδα φαεινὴν

νέκταρος ἐμπλείους ἠδʼ ἀμβροσίης ἐρατεινῆς·

πολλὸς δὲ χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἔνδον ἔκειτο,

πολλὰ δὲ φοινικόεντα καὶ ἄργυφα εἵματα νύμφης,

250

οἷα θεῶν μακάρων ἱεροὶ δόμοι ἐντὸς ἔχουσιν·

ἔνθʼ ἐπεὶ ἐξερέεινε μυχοὺς μεγάλοιο δόμοιο

Λητοΐδης, μύθοισι προσηύδα κύδιμον Ἑρμῆν·

ὦ παῖ, ὃς ἐν λίκνῳ κατάκειαι, μήνυέ μοι βοῦς

θᾶσσον· ἐπεὶ τάχα νῶι διοισόμεθʼ οὐ κατὰ κόσμον.

255

ῥίψω γάρ σε λαβὼν ἐς Τάρταρον ἠερόεντα,

ἐς ζόφον αἰνόμορον καὶ ἀμήχανον· οὐδέ σε μήτηρ

ἐς φάος οὐδὲ πατὴρ ἀναλύσεται, ἀλλʼ ὑπὸ γαίῃ

ἐρρήσεις ὀλίγοισι μετʼ ἀνδράσιν ἡγεμονεύων.

Τὸν δʼ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισι·

260

Λητοΐδη, τίνα τοῦτον ἀπηνέα μῦθον ἔειπας;

καὶ βοῦς ἀγραύλους διζήμενος ἐνθάδʼ ἱκάνεις;

οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, οὐκ ἄλλου μῦθον ἄκουσα·

οὐκ ἂν μηνύσαιμʼ, οὐκ ἂν μήνυτρον ἀροίμην·

οὐδὲ βοῶν ἐλατῆρι, κραταιῷ φωτί, ἔοικα.

265

οὐκ ἐμὸν ἔργον τοῦτο, πάρος δέ μοι ἄλλα μέμηλεν·

ὕπνος ἐμοί γε μέμηλε καὶ ἡμετέρης γάλα μητρὸς

σπάργανά τʼ ἀμφʼ ὤμοισιν ἔχειν καὶ θερμὰ λοετρά.

μή τις τοῦτο πύθοιτο, πόθεν τόδε νεῖκος ἐτύχθη·

καί κεν δὴ μέγα θαῦμα μετʼ ἀθανάτοισι γένοιτο,

270

παῖδα νέον γεγαῶτα διὲκ προθύροιο περῆσαι

βουσὶν ἐπʼ ἀγραύλοισι· τὸ δʼ ἀπρεπέως ἀγορεύεις.

χθὲς γενόμην, ἁπαλοὶ δὲ πόδες, τρηχεῖα δʼ ὕπο χθών.

εἰ δʼ ἐθέλεις, πατρὸς κεφαλὴν μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·

μὴ μὲν ἐγὼ μήτʼ αὐτὸς ὑπίσχομαι αἴτιος εἶναι,

275

μήτε τινʼ ἄλλον ὄπωπα βοῶν κλοπὸν ὑμετεράων,

αἵ τινες αἱ βόες εἰσί· τὸ δὲ κλέος οἶον ἀκούω.

ὣς ἄρʼ ἔφη καὶ πυκνὸν ἀπὸ βλεφάρων ἀμαρύσσων

ὀφρῦς ῥιπτάζεσκεν ὁρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,

μάκρʼ ἀποσυρίζων, ἅλιον τὸν μῦθον ἀκούων.

280

τὸν δʼ ἁπαλὸν γελάσας προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων·

ὦ πέπον, ἠπεροπευτά, δολοφραδές, ἦ σε μάλʼ οἴω

πολλάκις ἀντιτοροῦντα δόμους εὖ ναιετάοντας

ἔννυχον οὐχ ἕνα μοῦνον ἐπʼ οὔδεϊ φῶτα καθίσσαι,

σκευάζοντα κατʼ οἶκον ἄτερ ψόφου, οἷʼ ἀγορεύεις·

285

πολλοὺς δʼ ἀγραύλους ἀκαχήσεις μηλοβοτῆρας

οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὁπότʼ ἄν κρειῶν ἐρατίζων

ἀντᾷς βουκολίοισι καὶ εἰροπόκοις ὀίεσσιν.

ἀλλʼ ἄγε, μὴ πύματόν τε καὶ ὕστατον ὕπνον ἰαύσῃς,

ἐκ λίκνου κατάβαινε, μελαίνης νυκτὸς ἑταῖρε.

290

τοῦτο γὰρ οὖν καὶ ἔπειτα μετʼ ἀθανάτοις γέρας ἕξεις.

ἀρχὸς φηλητέων κεκλήσεαι ἤματα πάντα.

ὣς ἄρʼ ἔφη καὶ παῖδα λαβὼν φέρε Φοῖβος Ἀπόλλων.

σὺν δʼ ἄρα φρασσάμενος τότε δὴ κρατὺς Ἀργειφόντης

οἰωνὸν προέηκεν ἀειρόμενος μετὰ χερσί,

295

τλήμονα γαστρὸς ἔριθον, ἀτάσθαλον ἀγγελιώτην.

ἐσσυμένως δὲ μετʼ αὐτὸν ἐπέπταρε· τοῖο δʼ Ἀπόλλων

ἔκλυεν, ἐκ χειρῶν δὲ χαμαὶ βάλε κύδιμον Ἑρμῆν.

ἕζετο δὲ προπάροιθε καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο

Ἑρμῆν κερτομέων καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·

300

θάρσει, σπαργανιῶτα, Διὸς καὶ Μαιάδος υἱέ·

εὑρήσω καὶ ἔπειτα βοῶν ἴφθιμα κάρηνα

τούτοις οἰωνοῖσι· σὺ δʼ αὖθʼ ὁδὸν ἡγεμονεύσεις.

ὣς φάθʼ· ὃ δʼ αὖτʼ ἀνόρουσε θοῶς Κυλλήνιος Ἑομῆς,

σπουδῇ ἰών· ἄμφω δὲ παρʼ οὔατα χερσὶν ἐώθει

305

σπάργανον ἀμφʼ ὤμοισιν ἐελμένος, εἶπε δὲ μῦθον·

πῆ με φέρεις, Ἑκάεργε, θεῶν ζαμενέστατε πάντων;

ἦ με βοῶν ἕνεχʼ ὧδε χολούμενος ὀρσολοπεύεις;

ὦ πόποι, εἴθʼ ἀπόλοιτο βοῶν γένος· οὐ γὰρ ἐγώ γε

ὑμετέρας ἔκλεψα βόας οὐδʼ ἄλλον ὄπωπα,

310

αἵτινες αἱ βόες εἰσί· τὸ δὲ κλέος οἶον ἀκούω.

δὸς δὲ δίκην καὶ δέξο παρὰ Ζηνὶ Κρονίωνι.

αὐτὰρ ἐπεὶ τὰ ἕκαστα διαρρήδην ἐρίδαινον

Ἑρμῆς τʼ οἰοπόλος καὶ Λητοῦς ἀγλαὸς υἱός,

ἀμφὶς θυμὸν ἔχοντες. ὃ μὲν νημερτέα φωνὴν

315

οὐκ ἀδίκως ἐπὶ βουσὶν ἐλάζυτο κύδιμον Ἑρμῆν,

αὐτὰρ ὃ τέχνῃσίν τε καὶ αἱμυλίοισι λόγοισιν

ἤθελεν ἐξαπατᾶν Κυλλήνιος Ἀργυρότοξον.

αὐτὰρ ἐπεὶ πολύμητις ἐὼν πολυμήχανον εὗρεν,

ἐσσυμένως δὴ ἔπειτα διὰ ψαμάθοιο βάδιζε

320

πρόσθεν, ἀτὰρ κατόπισθε Διὸς καὶ Λητοῦς υἱός.

αἶψα δὲ τέρθρον ἵκοντο θυώδεος Οὐλύμποιο

ἐς πατέρα Κρονίωνα Διὸς περικαλλέα τέκνα·

κεῖθι γὰρ ἀμφοτέροισι δίκης κατέκειτο τάλαντα.

οὐμιλίη δʼ ἔχʼ Ὄλυμπον ἀγάννιφον, ἀθάνατοι δὲ

325

ἄφθιτοι ἠγερέθοντο μετὰ χρυσόθρονον Ἠῶ.

ἔστησαν δʼ Ἑρμῆς τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων

πρόσθε Διὸς γούνων· ὃ δʼ ἀνείρετο φαίδιμον υἱὸν

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·

φοῖβε, πόθεν ταύτην μενοεικέα ληίδʼ ἐλαύνεις,

330

παῖδα νέον γεγαῶτα, φυὴν κήρυκος ἔχοντα;

σπουδαῖον τόδε χρῆμα θεῶν μεθʼ ὁμήγυριν ἦλθε.

τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων·

ὦ πάτερ, ἦ τάχα μῦθον ἀκούσεαι οὐκ ἀλαπαδνόν,

κερτομέων ὡς οἶος ἐγὼ φιλολήιός εἰμι.

335

παῖδά τινʼ εὗρον τόνδε διαπρύσιον κεραϊστὴν

Κυλλήνης ἐν ὄρεσσι, πολὺν διὰ χῶρον ἀνύσσας,

κέρτομον, οἷον ἐγώ γε θεῶν οὐκ ἄλλον ὄπωπα

οὐδʼ ἀνδρῶν, ὁπόσοι λησίμβροτοί εἰσʼ ἐπὶ γαίῃ.

κλέψας δʼ ἐκ λειμῶνος ἐμὰς βοῦς ὤχετʼ ἐλαύνων

340

ἑσπέριος παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,

εὐθὺ Πύλονδʼ ἐλάων· τὰ δʼ ἄρʼ ἴχνια δοιὰ πέλωρα,

οἷά τʼ ἀγάσσασθαι, καὶ ἀγαυοῦ δαίμονος ἔργα.

τῇσιν μὲν γὰρ βουσὶν ἐς ἀσφοδελὸν λειμῶνα

ἀντία βήματʼ ἔχουσα κόνις ἀνέφαινε μέλαινα·

345

αὐτὸς δʼ ἐκτὸς ὁδοῦ, τις ἀμήχανος, οὔτʼ ἄρα ποσσὶν

οὔτʼ ἄρα χερσὶν ἔβαινε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον·

ἀλλʼ ἄλλην τινὰ μῆτιν ἔχων διέτριβε κέλευθα

τοῖα πέλωρʼ ὡς εἴ τις ἀραιῇσι δρυσὶ βαίνοι.

ὄφρα μὲν οὖν ἐδίωκε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον,

350

ῥεῖα μάλʼ ἴχνια πάντα διέπρεπεν ἐν κονίῃσιν·

αὐτὰρ ἐπεὶ ψαμάθοιο μέγαν στίβον ἐξεπέρησεν,

ἄφραστος γένετʼ ὦκα βοῶν στίβος ἠδὲ καὶ αὐτοῦ

χῶρον ἀνὰ κρατερόν· τὸν δʼ ἐφράσατο βροτὸς ἀνὴρ

ἐς Πύλον εὐθὺς ἐλῶντα βοῶν γένος εὐρυμετώπων.

355

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τὰς μὲν ἐν ἡσυχίῃ κατέερξε

καὶ διαπυρπαλάμησεν ὁδοῦ τὸ μὲν ἔνθα, τὸ δʼ ἔνθα,

ἐν λίκνῳ κατέκειτο μελαίνῃ νυκτὶ ἐοικώς,

ἄντρῳ ἐν ἠερόεντι κατὰ ζόφον· οὐδέ κεν αὐτὸν

αἰετὸς ὀξὺ λάων ἐσκέψατο· πολλὰ δὲ χερσὶν

360

αὐγὰς ὠμόργαζε δολοφροσύνην ἀλεγύνων.

αὐτὸς δʼ αὐτίκα μῦθον ἀπηλεγέως ἀγόρευεν·

οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, οὐκ ἄλλου μῦθον ἄκουσα

οὐδέ κε μηνύσαιμʼ, οὐδʼ ἄν μήνυτρον ἀροίμην.

Ἠ τοι ἄρʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο Φοῖβος Ἀπόλλων·

365

Ερμῆς δʼ αὖθʼ ἑτέρωθεν ἀμειβόμενος ἔπος ηὔδα,

δείξατο δʼ ἐς Κρονίωνα, θεῶν σημάντορα πάντων·

ὣς φάτʼ ἐπιλλίζων Κυλλήνιος Ἀργειφόντης·

καὶ τὸ σπάργανον εἶχεν ἐπʼ ὠλένῃ οὐδʼ ἀπέβαλλε.

Ζεὺς δὲ μέγʼ ἐξεγέλασσεν ἰδὼν κακομηδέα παῖδα

εὖ καὶ ἐπισταμένως ἀρνεύμενον ἀμφὶ βόεσσιν.

390

ἀμφοτέρους δʼ ἐκέλευσεν ὁμόφρονα θυμὸν ἔχοντας

ζητεύειν, Ἑρμῆν δὲ διάκτορον ἡγεμονεύειν

καὶ δεῖξαι τὸν χῶρον ἐπʼ ἀβλαβίῃσι νόοιο,

ὅππη δὴ αὖτʼ ἀπέκρυψε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα.

νεῦσεν δὲ Κρονίδης, ἐπεπείθετο δʼ ἀγλαὸς Ἑρμῆς·

395

ῥηιδίως γὰρ ἔπειθε Διὸς νόος αἰγιόχοιο.

τὼ δʼ ἄμφω σπεύδοντε Διὸς περικαλλέα τέκνα

ἐς Πύλον ἠμαθόεντα ἐπʼ Ἀλφειοῦ πόρον ἷξον·

ἀγροὺς δʼ ἐξίκοντο καὶ αὔλιον ὑψιμέλαθρον,

ἡχοῦ δὴ τὰ χρήματʼ ἀτάλλετο νυκτὸς ἐν ὥρῃ.

400

ἔνθʼ Ἑρμῆς μὲν ἔπειτα κιὼν παρὰ λάινον ἄντρον

ἐς φῶς ἐξήλαυνε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα·

Λητοΐδης δʼ ἀπάτερθεν ἰδὼν ἐνόησε βοείας

πέτρῃ ἐπʼ ἠλιβάτῳ, τάχα δʼ εἴρετο κύδιμον Ἑρμῆν·

ὣς ἄρ ἔφη καὶ χερσὶ περίστρεφε καρτερὰ δεσμὰ

[ ἐνδῆσαι μεμαὼς Ἑρμῆν κρατεραῖσι λύγοισι.

τὸν δʼ οὐκ ἴσχανε δεσμά, λύγοι δʼ ἀπὸ τηλόσε πῖπτον ]

ἄγνου· ταὶ δʼ ὑπὸ ποσσὶ κατὰ χθονὸς αἶψα φύοντο

410

αὐτόθεν, ἐμβολάδην ἐστραμμέναι ἀλλήλῃσι,

ῥεῖά τε καὶ πάσῃσιν ἐπʼ ἀγραύλοισι βόεσσιν,

Ἑρμέω βουλῇσι κλεψίφρονος· αὐτὰρ Ἀπόλλων

θαύμασεν ἀθρήσας. τότε δὴ κρατὺς Ἀργειφόντης

χῶρον ὑποβλήδην ἐσκέψατο, πῦρ ἀμαρύσσων,

415

ἐγκρύψαι μεμαώς· Λητοῦς δʼ ἐρικυδέος υἱὸν

ῥεῖα μάλʼ ἐπρήυνεν ἑκηβόλον, ὡς ἔθελʼ αὐτός,

καὶ κρατερόν περ ἐόντα· λαβὼν δʼ ἐπʼ ἀριστερὰ χειρὸς

πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μέρος· ἣ δʼ ὑπὸ χειρὸς

σμερδαλέον κονάβησε· γέλασσε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων

420

γηθήσας, ἐρατὴ δὲ διὰ φρένας ἤλυθʼ ἰωὴ

θεσπεσίης ἐνοπῆς καὶ μιν γλυκὺς ἵμερος ᾕρει

θυμῷ ἀκουάζοντα· λύρῃ δʼ ἐρατὸν κιθαρίζων

στῆ ῥʼ ὅ γε θαρσήσας ἐπʼ ἀριστερὰ Μαιάδος υἱὸς

Φοίβου Ἀπόλλωνος· τάχα δὲ λιγέως κιθαρίζων

425

γηρύετʼ ἀμβολάδην — ἐρατὴ δέ οἱ ἕσπετο φωνή — κραίνων

ἀθανάτους τε θεοὺς καὶ γαῖαν ἐρεμνήν,

ὡς τὰ πρῶτα γένοντο καὶ ὡς λάχε μοῖραν ἕκαστος.

Μνημοσύνην μὲν πρῶτα θεῶν ἐγέραιρεν ἀοιδῇ,

μητέρα Μουσάων· ἣ γὰρ λάχε Μαιάδος υἱόν·

430

τοὺς δὲ κατὰ πρέσβιν τε καὶ ὡς γεγάασιν ἕκαστος

ἀθανάτους ἐγέραιρε θεοὺς Διὸς ἀγλαὸς υἱός,

πάντʼ ἐνέπων κατὰ κόσμον, ἐπωλένιον κιθαρίζων.

τὸν δʼ ἔρος ἐν στήθεσσιν ἀμήχανος αἴνυτο θυμόν,

καὶ μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

435

βουφόνε, μηχανιῶτα, πονεύμενε, δαιτὸς ἑταῖρε,

πεντήκοντα βοῶν ἀντάξια ταῦτα μέμηλας.

ἡσυχίως καὶ ἔπειτα διακρινέεσθαι ὀίω·

νῦν δʼ ἄγε μοι τόδε εἰπέ, πολύτροπε Μαιάδος υἱέ,

ἦ σοί γʼ ἐκ γενετῆς τάδʼ ἅμʼ ἕσπετο θαυματὰ ἔργα

440

ἠέ τις ἀθανάτων ἠὲ θνητῶν ἀνθρώπων

δῶρον ἀγαυὸν ἔδωκε καὶ ἔφρασε θέσπιν ἀοιδήν;

θαυμασίην γὰρ τήνδε νεήφατον ὄσσαν ἀκούω,

ἣν οὐ πώ ποτέ φημι δαήμεναι οὔτε τινʼ ἀνδρῶν

οὔτε τινʼ ἀθανάτων, οἳ Ὀλύμπια δώματʼ ἔχουσι,

445

νόσφι σέθεν, φηλῆτα, Διὸς καὶ Μαιάδος υἱέ.

τίς τέχνη, τίς μοῦσα ἀμηχανέων μελεδώνων,

τίς τρίβος; ἀτρεκέως γὰρ ἅμα τρία πάντα πάρεστιν,

εὐφροσύνην καὶ ἔρωτα καὶ ἥδυμον ὕπνον ἑλέσθαι.

καὶ γὰρ ἐγὼ Μούσῃσιν Ὀλυμπιάδεσσιν ὀπηδός,

450

τῇσι χοροί τε μέλουσι καὶ ἀγλαὸς οἶμος ἀοιδῆς

καὶ μολπὴ τεθαλυῖα καὶ ἱμερόεις βρόμος αὐλῶν·

ἀλλʼ οὔ πω τί μοι ὧδε μετὰ φρεσὶν ἄλλο μέλησεν,

οἷα νέων θαλίῃς ἐνδέξια ἔργα πέλονται.

θαυμάζω, Διὸς υἱέ, τάδʼ, ὡς ἐρατὸν κιθαρίζεις.

455

νῦν δʼ ἐπεὶ οὖν ὀλίγος περ ἐὼν κλυτὰ μήδεα οἶδας,

ἷζε, πέπον, καὶ μῦθον ἐπαίνει πρεσβυτέροισι·

νῦν γάρ τοι κλέος ἔσται ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι

σοί τʼ αὐτῷ καὶ μητρί· τὸ δʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω·

ναὶ μὰ τόδε κρανέινον ἀκόντιον, ἦ μὲν ἐγώ σε

460

κυδρὸν ἐν ἀθανάτοισι καὶ ὄλβιον ἡγεμόνʼ εἵσω

δώσω τʼ ἀγλαὰ δῶρα καὶ ἐς τέλος οὐκ ἀπατήσω.

τὸν δʼ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισιν·

εἰρωτᾷς μʼ, Ἐκάεργε, περιφραδές· αὐτὰρ ἐγώ σοι

τέχνης ἡμετέρης ἐπιβήμεναι οὔ τι μεγαίρω.

465

σήμερον εἰδήσεις· ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι

βουλῇ καὶ μύθοισι. σὺ δὲ φρεσὶ πάντʼ εὖ οἶδας·

πρῶτος γάρ, Διὸς υἱέ, μετʼ ἀθανάτοισι θαάσσεις,

ἠύς τε κρατερός τε· φιλεῖ δέ σε μητίετα Ζεὺς

ἐκ πάσης ὁσίης, ἔπορεν δέ τοι ἀγλαὰ δῶρα.

470

καὶ τιμάς σέ γέ φασι δαήμεναι ἐκ Διὸς ὀμφῆς

μαντείας θʼ Ἐκάεργε, Διὸς παρά, θέσφατα πάντα

τῶν νῦν αὐτὸς ἐγώ σε μαλʼ ἀφνειὸν δεδάηκα·

σοὶ δʼ αὐτάγρετόν ἐστι δαήμεναι, ὅττι μενοινᾷς.

ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν τοι θυμὸς ἐπιθύει κιθαρίζειν,

475

μέλπεο καὶ κιθάριζε καὶ ἀγλαίας ἀλέγυνε

δέγμενος ἐξ ἐμέθεν· σὺ δέ μοι, φίλε, κῦδος ὄπαζε.

εὐμόλπει μετὰ χερσὶν ἔχων λιγύφωνον ἑταίρην,

καλὰ καὶ εὖ κατὰ κόσμον ἐπιστάμενος ἀγορεύειν.

εὔκηλος μὲν ἔπειτα φέρειν ἐς δαῖτα θάλειαν

480

καὶ χορὸν ἱμερόεντα καὶ ἐς φιλοκυδέα κῶμον

εὐφροσύνην νυκτός τε καὶ ἤματος. ὅς τις ἂν αὐτὴν

τέχνῃ καὶ σοφίῃ δεδαημένος ἐξερεείνῃ,

φθεγγομένη παντοῖα νόῳ χαρίεντα διδάσκει

ῥεῖα συνηθείῃσιν ἀθυρομένη μαλακῇσιν,

485

ἐργασίην φεύγουσα δυήπαθον· ὃς δέ κεν αὐτὴν

νῆις ἐὼν τὸ πρῶτον ἐπιζαφελῶς ἐρεείνῃ,

μὰψ αὔτως κεν ἔπειτα μετήορά τε θρυλλίζοι.

σοὶ δʼ αὐτάγρετόν ἐστι δαήμεναι, ὅττι μενοινᾷς.

καὶ τοι ἐγὼ δώσω ταύτην, Διὸς ἀγλαὲ κοῦρε·

490

ἡμεῖς δʼ αὖτʼ ὄρεός τε καὶ ἱπποβότου πεδίοιο

βουσὶ νομούς, Ἐκάεργε, νομεύσομεν ἀγραύλοισιν.

ἔνθεν ἅλις τέξουσι βόες ταύροις·, μιγεῖσαι

μίγδην θηλείας τε καὶ ἄρσενας· οὐδέ τί σε χρὴ

κερδαλέον περ ἐόντα περιζαμενῶς κεχολῶσθαι.

495

ὣς εἰπὼν ὤρεξʼ· ὃ δʼ ἐδέξατο Φοῖβος Ἀπόλλων,

Ἐρμῇ δʼ ἐγγυάλιξεν ἑκὼν μάστιγα φαεινήν,

βουκολίας τʼ ἐπέτελλεν· ἔδεκτο δὲ Μαιάδος υἱὸς

γηθήσας· κίθαριν δὲ λαβὼν ἐπʼ ἀριστερὰ χειρὸς

Λητοῦς ἀγλαὸς υἱός, ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων,

500

πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μένος· ἣ δʼ ὑπένερθε

σμερδαλέον κονάβησε· θεὸς δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισεν.

ἔνθα βόας μὲν ἔπειτα ποτὶ ζάθεον λειμῶνα

ἐτραπέτην· αὐτοὶ δέ, Διὸς περικαλλέα τέκνα,

ἄψορροι πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον ἐρρώσαντο

505

τερπόμενοι φόρμιγγι· χάρη δʼ ἄρα μητιέτα Ζεύς,

ἄμφω δʼ ἐς φιλότητα συνήγαγε· καὶ τὰ μὲν Ἑρμῆς

Λητοΐδην ἐφίλησε διαμπερὲς ὡς ἔτι καὶ νῦν,

σήματʼ ἐπεὶ κίθαριν μὲν Ἑκηβόλῳ ἐγγυάλιξεν

ἱμερτήν, δεδαώς, ὃ δʼ ἐπωλένιον κιθάριζεν·

510

αὐτὸς δʼ αὖθʼ ἑτέρης σοφίης ἐκμάσσατο τέχνην·

συρίγγων ἐνοπὴν ποιήσατο τηλόθʼ ἀκουστήν.

καὶ τότε Λητοΐδης Ἑρμῆν πρὸς μῦθον ἔειπε·

δείδια, Μαιάδος υἱέ, διάκτορε, ποικιλομῆτα,

μή μοι ἅμα κλέψῃς κίθαριν καὶ καμπύλα τόξα·

515

τιμὴν γὰρ πὰρ Ζηνὸς ἔχεις ἐπαμοίβια ἔργα

θήσειν ἀνθρώποισι κατὰ χθόνα πουλυβότειραν.

ἀλλʼ εἴ μοι τλαίης γε θεῶν μέγαν ὅρκον ὀμόσσαι,

ἢ κεφαλῇ νεύσας ἢ ἐπὶ Στυγὸς ὄβριμον ὕδωρ,

πάντʼ ἂν ἐμῷ θυμῷ κεχαρισμένα καὶ φίλα ἔρδοις.

520

καὶ τότε Μαιάδος υἱὸς ὑποσχόμενος κατένευσε,

μή ποτʼ ἀποκλέψειν, ὅσʼ Ἑκηβόλος ἐκτεάτισται,

μηδέ ποτʼ ἐμπελάσειν πυκινῷ δόμῳ· αὐτὰρ Ἀπόλλων

Λητοΐδης κατένευσεν ἐπʼ ἀρθμῷ καὶ φιλότητι,

μή τινα φίλτερον ἄλλον ἐν ἀθανάτοισιν ἔσεσθαι,

525

μήτε θεὸν μήτʼ ἄνδρα Διὸς γόνον· ἐκ δὲ τέλειον

[ αἰετὸν ἧκε πατήρ· ὁ δʼ ἐπώμοσεν· ἦ σε μάλʼ οἶον ]

σύμβολον ἀθανάτων ποιήσομαι ἠδʼ ἅμα πάντων,

πιστὸν ἐμῷ θυμῷ καὶ τίμιον· αὐτὰρ ἔπειτα

ὄλβου καὶ πλούτου δώσω περικαλλέα ῥάβδον,

χρυσείην, τριπέτηλον, ἀκήριον ἥ σε φυλάξει

530

πάντας ἐπικραίνουσʼ ἄθλους ἐπέων τε καὶ ἔργων

τῶν ἀγαθῶν, ὅσα φημὶ δαήμεναι ἐκ Διὸς ὀμφῆς.

μαντείην δέ, φέριστε, διοτρεφές, ἣν ἐρεείνεις,

οὔτε σὲ θέσφατόν ἐστι δαήμεναι οὔτε τινʼ ἄλλον

ἀθανάτων· τὸ γὰρ οἶδε Διὸς νόος· αὐτὰρ ἐγώ γε

535

πιστωθεὶς κατένευσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον,

μή τινα νόσφιν ἐμεῖο θεῶν αἰειγενετάων

ἄλλον γʼ εἴσεσθαι Ζηνὸς πυκινόφρονα βουλήν.

καὶ σύ, κασίγνητε χρυσόρραπι, μή με κέλευε

θέσφατα πιφαύσκειν, ὅσα μήδεται εὐρύοπα Ζεύς.

540

ἀνθρώπων δʼ ἄλλον δηλήσομαι, ἄλλον ὀνήσω,

πολλὰ περιτροπέων ἀμεγάρτων φῦλʼ ἀνθρώπων.

καὶ μὲν ἐμῆς ὀμφῆς ἀπονήσεται, ὅς τις ἂν ἔλθῃ

φωνῇ καὶ πτερύγεσσι τεληέντων οἰωνῶν·

οὗτος ἐμῆς ὀμφῆς ἀπονήσεται, οὐδʼ ἀπατήσω.

545

ὃς δέ κε μαψιλόγοισι πιθήσας οἰωνοῖσι

μαντείην ἐθέλῃσι παρὲκ νόον ἐξερεείνειν

ἡμετέρην, νοέειν δὲ θεῶν πλέον αἰὲν ἐόντων,

φήμʼ, ἁλίην ὁδὸν εἶσιν. ἐγὼ δέ κε δῶρα δεχοίμην.

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, Μαίης ἐρικυδέος υἱὲ

550

καὶ Διὸς αἰγιόχοιο, θεῶν ἐριούνιε δαῖμον·

σεμναὶ γὰρ τινες εἰσί, κασίγνηται γεγαυῖαι,

παρθένοι, ὠκείῃσιν ἀγαλλόμεναι πτερύγεσσι,

τρεῖς· κατὰ δὲ κρατὸς πεπαλαγμέναι ἄλφιτα λευκά,

οἰκία ναιετάουσιν ὑπὸ πτυχὶ Παρνησοῖο,

555

μαντείης ἀπάνευθε διδάσκαλοι, ἣν ἐπὶ βουσὶ

παῖς ἔτʼ ἐὼν μελέτησα· πατὴρ δʼ ἐμὸς οὐκ ἀλέγιζεν,

ἐντεῦθεν δὴ ἔπειτα ποτώμεναι ἄλλοτε ἄλλη

κηρία βόσκονται καὶ τε κραίνουσιν ἕκαστα.

αἳ δʼ ὅτε μὲν θυΐωσιν ἐδηδυῖαι μέλι χλωρόν,

560

προφρονέως ἐθέλουσιν ἀληθείην ἀγορεύειν·

ἢν δʼ ἀπονοσφισθῶσι θεῶν ἡδεῖαν ἐδωδήν,

ψεύδονται δὴ ἔπειτα διʼ ἀλλήλων δονέουσαι.

τάς τοι ἔπειτα δίδωμι· σὺ δʼ ἀτρεκέως ἐρεείνων

σὴν αὐτοῦ φρένα τέρπε, καὶ εἰ βροτὸν ἄνδρα δαείῃς,

565

πολλάκι σῆς ὀμφῆς ἐπακούσεται, αἴ κε τύχῃσι.

ταῦτʼ ἔχε, Μαιάδος υἱέ, καὶ ἀγραύλους ἕλικας βοῦς

ἵππους τʼ ἀμφιπόλευε καὶ ἡμιόνους ταλαεργούς.

[ ὡς ἔφατʼ· οὐρανόθεν δὲ πατὴρ Ζεὺς αὐτὸς ἔπεσσι

θῆκε τέλος· πᾶσιν δʼ ἄρʼ ὅ γʼ οἰωνοῖσι κέλευσεν ]

καὶ χαροποῖσι λέουσι καὶ ἀργιόδουσι σύεσσι

καὶ κυσὶ καὶ μήλοισιν, ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών,

570

πᾶσι δʼ ἐπὶ προβάτοισιν ἀνάσσειν κύδιμον Ἑρμῆν,

οἶον δʼ εἰς Ἀΐδην τετελεσμένον ἄγγελον εἶναι,

ὅς τʼ ἄδοτός περ ἐὼν δώσει γέρας οὐκ ἐλάχιστον.

οὕτω Μαιάδος υἱὸν ἄναξ ἐφίλησεν Ἀπόλλων

παντοίῃ φιλότητι· χάριν δʼ ἐπέθηκε Κρονίων.

575

πᾶσι δʼ ὅ γε θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισιν ὁμιλεῖ.

παῦρα μὲν οὖν ὀνίνησι, τὸ δʼ ἄκριτον ἠπεροπεύει

νύκτα διʼ ὀρφναίην φῦλα θνητῶν ἀνθρώπων.

καὶ σὺ μὲν οὕτω χαῖρε, Διὸς καὶ Μαιάδος, υἱέ·

αὐτὰρ ἐγὼ καὶ σεῖο καὶ ἄλλης μνήσομʼ ἀοιδῆς.

580

To Hermes