Iliad 23
1
ὣς οἳ μὲν στενάχοντο κατὰ πτόλιν· αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
2
ἐπεὶ δὴ νῆάς τε καὶ Ἑλλήσποντον ἵκοντο,
3
οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
4
Μυρμιδόνας δʼ οὐκ εἴα ἀποσκίδνασθαι Ἀχιλλεύς,
5
ἀλλʼ ὅ γε οἷς ἑτάροισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·
6
Μυρμιδόνες ταχύπωλοι ἐμοὶ ἐρίηρες ἑταῖροι
7
μὴ δή πω ὑπʼ ὄχεσφι λυώμεθα μώνυχας ἵππους,
8
ἀλλʼ αὐτοῖς ἵπποισι καὶ ἅρμασιν ἆσσον ἰόντες
9
Πάτροκλον κλαίωμεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
10
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο,
11
ἵππους λυσάμενοι δορπήσομεν ἐνθάδε πάντες.
12
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ᾤμωξαν ἀολλέες, ἦρχε δʼ Ἀχιλλεύς.
13
οἳ δὲ τρὶς περὶ νεκρὸν ἐΰτριχας ἤλασαν ἵππους
14
μυρόμενοι· μετὰ δέ σφι Θέτις γόου ἵμερον ὦρσε.
15
δεύοντο ψάμαθοι, δεύοντο δὲ τεύχεα φωτῶν
16
δάκρυσι· τοῖον γὰρ πόθεον μήστωρα φόβοιο.
17
τοῖσι δὲ Πηλεΐδης ἁδινοῦ ἐξῆρχε γόοιο
18
χεῖρας ἐπʼ ἀνδροφόνους θέμενος στήθεσσιν ἑταίρου·
19
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι·
20
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην
21
Ἕκτορα δεῦρʼ ἐρύσας δώσειν κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,
22
δώδεκα δὲ προπάροιθε πυρῆς ἀποδειροτομήσειν
23
Τρώων ἀγλαὰ τέκνα σέθεν κταμένοιο χολωθείς.
24
ἦ ῥα καὶ Ἕκτορα δῖον ἀεικέα μήδετο ἔργα
25
πρηνέα πὰρ λεχέεσσι Μενοιτιάδαο τανύσσας
26
ἐν κονίῃς· οἳ δʼ ἔντεʼ ἀφωπλίζοντο ἕκαστος
27
χάλκεα μαρμαίροντα, λύον δʼ ὑψηχέας ἵππους,
28
κὰδ δʼ ἷζον παρὰ νηῒ ποδώκεος Αἰακίδαο
29
μυρίοι· αὐτὰρ ὃ τοῖσι τάφον μενοεικέα δαίνυ.
30
πολλοὶ μὲν βόες ἀργοὶ ὀρέχθεον ἀμφὶ σιδήρῳ
31
σφαζόμενοι, πολλοὶ δʼ ὄϊες καὶ μηκάδες αἶγες·
32
πολλοὶ δʼ ἀργιόδοντες ὕες θαλέθοντες ἀλοιφῇ
33
εὑόμενοι τανύοντο διὰ φλογὸς Ἡφαίστοιο·
34
πάντῃ δʼ ἀμφὶ νέκυν κοτυλήρυτον ἔρρεεν αἷμα.
35
αὐτὰρ τόν γε ἄνακτα ποδώκεα Πηλεΐωνα
36
εἰς Ἀγαμέμνονα δῖον ἄγον βασιλῆες Ἀχαιῶν
37
σπουδῇ παρπεπιθόντες ἑταίρου χωόμενον κῆρ.
38
οἳ δʼ ὅτε δὴ κλισίην Ἀγαμέμνονος ἷξον ἰόντες,
39
αὐτίκα κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσαν
40
ἀμφὶ πυρὶ στῆσαι τρίποδα μέγαν, εἰ πεπίθοιεν
41
Πηλεΐδην λούσασθαι ἄπο βρότον αἱματόεντα.
42
αὐτὰρ ὅ γʼ ἠρνεῖτο στερεῶς, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὄμοσσεν·
43
οὐ μὰ Ζῆνʼ, ὅς τίς τε θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
44
οὐ θέμις ἐστὶ λοετρὰ καρήατος ἆσσον ἱκέσθαι
45
πρίν γʼ ἐνὶ Πάτροκλον θέμεναι πυρὶ σῆμά τε χεῦαι
46
κείρασθαί τε κόμην, ἐπεὶ οὔ μʼ ἔτι δεύτερον ὧδε
47
ἵξετʼ ἄχος κραδίην ὄφρα ζωοῖσι μετείω.
48
ἀλλʼ ἤτοι νῦν μὲν στυγερῇ πειθώμεθα δαιτί·
49
ἠῶθεν δʼ ὄτρυνον ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
50
ὕλην τʼ ἀξέμεναι παρά τε σχεῖν ὅσσʼ ἐπιεικὲς
51
νεκρὸν ἔχοντα νέεσθαι ὑπὸ ζόφον ἠερόεντα,
52
ὄφρʼ ἤτοι τοῦτον μὲν ἐπιφλέγῃ ἀκάματον πῦρ
53
θᾶσσον ἀπʼ ὀφθαλμῶν, λαοὶ δʼ ἐπὶ ἔργα τράπωνται.
54
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο.
55
ἐσσυμένως δʼ ἄρα δόρπον ἐφοπλίσσαντες ἕκαστοι
56
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
57
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
58
οἳ μὲν κακκείοντες ἔβαν κλισίην δὲ ἕκαστος,
59
Πηλεΐδης δʼ ἐπὶ θινὶ πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
60
κεῖτο βαρὺ στενάχων πολέσιν μετὰ Μυρμιδόνεσσιν
61
ἐν καθαρῷ, ὅθι κύματʼ ἐπʼ ἠϊόνος κλύζεσκον·
62
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε λύων μελεδήματα θυμοῦ
63
νήδυμος ἀμφιχυθείς· μάλα γὰρ κάμε φαίδιμα γυῖα
64
Ἕκτορʼ ἐπαΐσσων προτὶ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν·
65
ἦλθε δʼ ἐπὶ ψυχὴ Πατροκλῆος δειλοῖο
66
πάντʼ αὐτῷ μέγεθός τε καὶ ὄμματα κάλʼ ἐϊκυῖα
67
καὶ φωνήν, καὶ τοῖα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·
68
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
69
εὕδεις, αὐτὰρ ἐμεῖο λελασμένος ἔπλευ Ἀχιλλεῦ.
70
οὐ μέν μευ ζώοντος ἀκήδεις, ἀλλὰ θανόντος·
71
θάπτέ με ὅττι τάχιστα πύλας Ἀΐδαο περήσω.
72
τῆλέ με εἴργουσι ψυχαὶ εἴδωλα καμόντων,
73
οὐδέ μέ πω μίσγεσθαι ὑπὲρ ποταμοῖο ἐῶσιν,
74
ἀλλʼ αὔτως ἀλάλημαι ἀνʼ εὐρυπυλὲς Ἄϊδος δῶ.
75
καί μοι δὸς τὴν χεῖρʼ· ὀλοφύρομαι, οὐ γὰρ ἔτʼ αὖτις
76
νίσομαι ἐξ Ἀΐδαο, ἐπήν με πυρὸς λελάχητε.
77
οὐ μὲν γὰρ ζωοί γε φίλων ἀπάνευθεν ἑταίρων
78
βουλὰς ἑζόμενοι βουλεύσομεν, ἀλλʼ ἐμὲ μὲν κὴρ
79
ἀμφέχανε στυγερή, ἥ περ λάχε γιγνόμενόν περ·
80
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ μοῖρα, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
81
τείχει ὕπο Τρώων εὐηφενέων ἀπολέσθαι.
82
ἄλλο δέ τοι ἐρέω καὶ ἐφήσομαι αἴ κε πίθηαι·
83
μὴ ἐμὰ σῶν ἀπάνευθε τιθήμεναι ὀστέʼ Ἀχιλλεῦ,
84
ἀλλʼ ὁμοῦ ὡς ἐτράφημεν ἐν ὑμετέροισι δόμοισιν,
85
εὖτέ με τυτθὸν ἐόντα Μενοίτιος ἐξ Ὀπόεντος
86
ἤγαγεν ὑμέτερόνδʼ ἀνδροκτασίης ὕπο λυγρῆς,
87
ἤματι τῷ ὅτε παῖδα κατέκτανον Ἀμφιδάμαντος
88
νήπιος οὐκ ἐθέλων ἀμφʼ ἀστραγάλοισι χολωθείς·
89
ἔνθά με δεξάμενος ἐν δώμασιν ἱππότα Πηλεὺς
90
ἔτραφέ τʼ ἐνδυκέως καὶ σὸν θεράποντʼ ὀνόμηνεν·
91
ὣς δὲ καὶ ὀστέα νῶϊν ὁμὴ σορὸς ἀμφικαλύπτοι
92
χρύσεος ἀμφιφορεύς, τόν τοι πόρε πότνια μήτηρ.
93
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
94
τίπτέ μοι ἠθείη κεφαλὴ δεῦρʼ εἰλήλουθας
95
καί μοι ταῦτα ἕκαστʼ ἐπιτέλλεαι; αὐτὰρ ἐγώ τοι
96
πάντα μάλʼ ἐκτελέω καὶ πείσομαι ὡς σὺ κελεύεις.
97
ἀλλά μοι ἆσσον στῆθι· μίνυνθά περ ἀμφιβαλόντε
98
ἀλλήλους ὀλοοῖο τεταρπώμεσθα γόοιο.
99
ὣς ἄρα φωνήσας ὠρέξατο χερσὶ φίλῃσιν
100
οὐδʼ ἔλαβε· ψυχὴ δὲ κατὰ χθονὸς ἠΰτε καπνὸς
101
ᾤχετο τετριγυῖα· ταφὼν δʼ ἀνόρουσεν Ἀχιλλεὺς
102
χερσί τε συμπλατάγησεν, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·
103
ὢ πόποι ἦ ῥά τίς ἐστι καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι
104
ψυχὴ καὶ εἴδωλον, ἀτὰρ φρένες οὐκ ἔνι πάμπαν·
105
παννυχίη γάρ μοι Πατροκλῆος δειλοῖο
106
ψυχὴ ἐφεστήκει γοόωσά τε μυρομένη τε,
107
καί μοι ἕκαστʼ ἐπέτελλεν, ἔϊκτο δὲ θέσκελον αὐτῷ.
108
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
109
μυρομένοισι δὲ τοῖσι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠὼς
110
ἀμφὶ νέκυν ἐλεεινόν. ἀτὰρ κρείων Ἀγαμέμνων
111
οὐρῆάς τʼ ὄτρυνε καὶ ἀνέρας ἀξέμεν ὕλην
112
πάντοθεν ἐκ κλισιῶν· ἐπὶ δʼ ἀνὴρ ἐσθλὸς ὀρώρει
113
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
114
οἳ δʼ ἴσαν ὑλοτόμους πελέκεας ἐν χερσὶν ἔχοντες
115
σειράς τʼ εὐπλέκτους· πρὸ δʼ ἄρʼ οὐρῆες κίον αὐτῶν.
116
πολλὰ δʼ ἄναντα κάταντα πάραντά τε δόχμιά τʼ ἦλθον·
117
ἀλλʼ ὅτε δὴ κνημοὺς προσέβαν πολυπίδακος Ἴδης,
118
αὐτίκʼ ἄρα δρῦς ὑψικόμους ταναήκεϊ χαλκῷ
119
τάμνον ἐπειγόμενοι· ταὶ δὲ μεγάλα κτυπέουσαι
120
πῖπτον· τὰς μὲν ἔπειτα διαπλήσσοντες Ἀχαιοὶ
121
ἔκδεον ἡμιόνων· ταὶ δὲ χθόνα ποσσὶ δατεῦντο
122
ἐλδόμεναι πεδίοιο διὰ ῥωπήϊα πυκνά.
123
πάντες δʼ ὑλοτόμοι φιτροὺς φέρον· ὡς γὰρ ἀνώγει
124
Μηριόνης θεράπων ἀγαπήνορος Ἰδομενῆος.
125
κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ἀκτῆς βάλλον ἐπισχερώ, ἔνθʼ ἄρʼ Ἀχιλλεὺς
126
φράσσατο Πατρόκλῳ μέγα ἠρίον ἠδὲ οἷ αὐτῷ.
127
αὐτὰρ ἐπεὶ πάντῃ παρακάββαλον ἄσπετον ὕλην
128
ἥατʼ ἄρʼ αὖθι μένοντες ἀολλέες. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
129
αὐτίκα Μυρμιδόνεσσι φιλοπτολέμοισι κέλευσε
130
χαλκὸν ζώννυσθαι, ζεῦξαι δʼ ὑπʼ ὄχεσφιν ἕκαστον
131
ἵππους· οἳ δʼ ὄρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσιν ἔδυνον,
132
ἂν δʼ ἔβαν ἐν δίφροισι παραιβάται ἡνίοχοί τε,
133
πρόσθε μὲν ἱππῆες, μετὰ δὲ νέφος εἵπετο πεζῶν
134
μυρίοι· ἐν δὲ μέσοισι φέρον Πάτροκλον ἑταῖροι.
135
θριξὶ δὲ πάντα νέκυν καταείνυσαν, ἃς ἐπέβαλλον
136
κειρόμενοι· ὄπιθεν δὲ κάρη ἔχε δῖος Ἀχιλλεὺς
137
ἀχνύμενος· ἕταρον γὰρ ἀμύμονα πέμπʼ Ἄϊδος δέ.
138
οἳ δʼ ὅτε χῶρον ἵκανον ὅθί σφισι πέφραδʼ Ἀχιλλεὺς
139
κάτθεσαν, αἶψα δέ οἱ μενοεικέα νήεον ὕλην.
140
ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
141
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς ξανθὴν ἀπεκείρατο χαίτην,
142
τήν ῥα Σπερχειῷ ποταμῷ τρέφε τηλεθόωσαν·
143
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπεν ἰδὼν ἐπὶ οἴνοπα πόντον·
144
Σπερχείʼ ἄλλως σοί γε πατὴρ ἠρήσατο Πηλεὺς
145
κεῖσέ με νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
146
σοί τε κόμην κερέειν ῥέξειν θʼ ἱερὴν ἑκατόμβην,
147
πεντήκοντα δʼ ἔνορχα παρʼ αὐτόθι μῆλʼ ἱερεύσειν
148
ἐς πηγάς, ὅθι τοι τέμενος βωμός τε θυήεις.
149
ὣς ἠρᾶθʼ ὃ γέρων, σὺ δέ οἱ νόον οὐκ ἐτέλεσσας.
150
νῦν δʼ ἐπεὶ οὐ νέομαί γε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
151
Πατρόκλῳ ἥρωϊ κόμην ὀπάσαιμι φέρεσθαι.
152
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ κόμην ἑτάροιο φίλοιο
153
θῆκεν, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο.
154
καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο
155
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αἶψʼ Ἀγαμέμνονι εἶπε παραστάς·
156
Ἀτρεΐδη, σοὶ γάρ τε μάλιστά γε λαὸς Ἀχαιῶν
157
πείσονται μύθοισι, γόοιο μὲν ἔστι καὶ ἆσαι,
158
νῦν δʼ ἀπὸ πυρκαϊῆς σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
159
ὅπλεσθαι· τάδε δʼ ἀμφὶ πονησόμεθʼ οἷσι μάλιστα
160
κήδεός ἐστι νέκυς· παρὰ δʼ οἵ τʼ ἀγοὶ ἄμμι μενόντων.
161
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,
162
αὐτίκα λαὸν μὲν σκέδασεν κατὰ νῆας ἐΐσας,
163
κηδεμόνες δὲ παρʼ αὖθι μένον καὶ νήεον ὕλην,
164
ποίησαν δὲ πυρὴν ἑκατόμπεδον ἔνθα καὶ ἔνθα,
165
ἐν δὲ πυρῇ ὑπάτῃ νεκρὸν θέσαν ἀχνύμενοι κῆρ.
166
πολλὰ δὲ ἴφια μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς
167
πρόσθε πυρῆς ἔδερόν τε καὶ ἄμφεπον· ἐκ δʼ ἄρα πάντων
168
δημὸν ἑλὼν ἐκάλυψε νέκυν μεγάθυμος Ἀχιλλεὺς
169
ἐς πόδας ἐκ κεφαλῆς, περὶ δὲ δρατὰ σώματα νήει.
170
ἐν δʼ ἐτίθει μέλιτος καὶ ἀλείφατος ἀμφιφορῆας
171
πρὸς λέχεα κλίνων· πίσυρας δʼ ἐριαύχενας ἵππους
172
ἐσσυμένως ἐνέβαλλε πυρῇ μεγάλα στεναχίζων.
173
ἐννέα τῷ γε ἄνακτι τραπεζῆες κύνες ἦσαν,
174
καὶ μὲν τῶν ἐνέβαλλε πυρῇ δύο δειροτομήσας,
175
δώδεκα δὲ Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
176
χαλκῷ δηϊόων· κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα·
177
ἐν δὲ πυρὸς μένος ἧκε σιδήρεον ὄφρα νέμοιτο.
178
ᾤμωξέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα, φίλον δʼ ὀνόμηνεν ἑταῖρον·
179
χαῖρέ μοι ὦ Πάτροκλε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισι·
180
πάντα γὰρ ἤδη τοι τελέω τὰ πάροιθεν ὑπέστην,
181
δώδεκα μὲν Τρώων μεγαθύμων υἱέας ἐσθλοὺς
182
τοὺς ἅμα σοὶ πάντας πῦρ ἐσθίει· Ἕκτορα δʼ οὔ τι
183
δώσω Πριαμίδην πυρὶ δαπτέμεν, ἀλλὰ κύνεσσιν.
184
ὣς φάτʼ ἀπειλήσας· τὸν δʼ οὐ κύνες ἀμφεπένοντο,
185
ἀλλὰ κύνας μὲν ἄλαλκε Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
186
ἤματα καὶ νύκτας, ῥοδόεντι δὲ χρῖεν ἐλαίῳ
187
ἀμβροσίῳ, ἵνα μή μιν ἀποδρύφοι ἑλκυστάζων.
188
τῷ δʼ ἐπὶ κυάνεον νέφος ἤγαγε Φοῖβος Ἀπόλλων
189
οὐρανόθεν πεδίον δέ, κάλυψε δὲ χῶρον ἅπαντα
190
ὅσσον ἐπεῖχε νέκυς, μὴ πρὶν μένος ἠελίοιο
191
σκήλειʼ ἀμφὶ περὶ χρόα ἴνεσιν ἠδὲ μέλεσσιν.
192
οὐδὲ πυρὴ Πατρόκλου ἐκαίετο τεθνηῶτος·
193
ἔνθʼ αὖτʼ ἀλλʼ ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
194
στὰς ἀπάνευθε πυρῆς δοιοῖς ἠρᾶτʼ ἀνέμοισι
195
Βορέῃ καὶ Ζεφύρῳ, καὶ ὑπίσχετο ἱερὰ καλά·
196
πολλὰ δὲ καὶ σπένδων χρυσέῳ δέπαϊ λιτάνευεν
197
ἐλθέμεν, ὄφρα τάχιστα πυρὶ φλεγεθοίατο νεκροί,
198
ὕλη τε σεύαιτο καήμεναι. ὦκα δὲ Ἶρις
199
ἀράων ἀΐουσα μετάγγελος ἦλθʼ ἀνέμοισιν.
200
οἳ μὲν ἄρα Ζεφύροιο δυσαέος ἀθρόοι ἔνδον
201
εἰλαπίνην δαίνυντο· θέουσα δὲ Ἶρις ἐπέστη
202
βηλῷ ἔπι λιθέῳ· τοὶ δʼ ὡς ἴδον ὀφθαλμοῖσι
203
πάντες ἀνήϊξαν, κάλεόν τέ μιν εἰς ἓ ἕκαστος·
204
ἣ δʼ αὖθʼ ἕζεσθαι μὲν ἀνήνατο, εἶπε δὲ μῦθον·
205
οὐχ ἕδος· εἶμι γὰρ αὖτις ἐπʼ Ὠκεανοῖο ῥέεθρα
206
Αἰθιόπων ἐς γαῖαν, ὅθι ῥέζουσʼ ἑκατόμβας
207
ἀθανάτοις, ἵνα δὴ καὶ ἐγὼ μεταδαίσομαι ἱρῶν.
208
ἀλλʼ Ἀχιλεὺς Βορέην ἠδὲ Ζέφυρον κελαδεινὸν
209
ἐλθεῖν ἀρᾶται, καὶ ὑπίσχεται ἱερὰ καλά,
210
ὄφρα πυρὴν ὄρσητε καήμεναι, ᾗ ἔνι κεῖται
211
Πάτροκλος, τὸν πάντες ἀναστενάχουσιν Ἀχαιοί.
212
ἣ μὲν ἄρʼ ὣς εἰποῦσʼ ἀπεβήσετο, τοὶ δʼ ὀρέοντο
213
ἠχῇ θεσπεσίῃ νέφεα κλονέοντε πάροιθεν.
214
αἶψα δὲ πόντον ἵκανον ἀήμεναι, ὦρτο δὲ κῦμα
215
πνοιῇ ὕπο λιγυρῇ· Τροίην δʼ ἐρίβωλον ἱκέσθην,
216
ἐν δὲ πυρῇ πεσέτην, μέγα δʼ ἴαχε θεσπιδαὲς πῦρ.
217
παννύχιοι δʼ ἄρα τοί γε πυρῆς ἄμυδις φλόγʼ ἔβαλλον
218
φυσῶντες λιγέως· ὃ δὲ πάννυχος ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
219
χρυσέου ἐκ κρητῆρος ἑλὼν δέπας ἀμφικύπελλον
220
οἶνον ἀφυσσόμενος χαμάδις χέε, δεῦε δὲ γαῖαν
221
ψυχὴν κικλήσκων Πατροκλῆος δειλοῖο.
222
ὡς δὲ πατὴρ οὗ παιδὸς ὀδύρεται ὀστέα καίων
223
νυμφίου, ὅς τε θανὼν δειλοὺς ἀκάχησε τοκῆας,
224
ὣς Ἀχιλεὺς ἑτάροιο ὀδύρετο ὀστέα καίων,
225
ἑρπύζων παρὰ πυρκαϊὴν ἁδινὰ στεναχίζων.
226
ἦμος δʼ ἑωσφόρος εἶσι φόως ἐρέων ἐπὶ γαῖαν,
227
ὅν τε μέτα κροκόπεπλος ὑπεὶρ ἅλα κίδναται ἠώς,
228
τῆμος πυρκαϊὴ ἐμαραίνετο, παύσατο δὲ φλόξ.
229
οἳ δʼ ἄνεμοι πάλιν αὖτις ἔβαν οἶκον δὲ νέεσθαι
230
Θρηΐκιον κατὰ πόντον· ὃ δʼ ἔστενεν οἴδματι θύων.
231
Πηλεΐδης δʼ ἀπὸ πυρκαϊῆς ἑτέρωσε λιασθεὶς
232
κλίνθη κεκμηώς, ἐπὶ δὲ γλυκὺς ὕπνος ὄρουσεν·
233
οἳ δʼ ἀμφʼ Ἀτρεΐωνα ἀολλέες ἠγερέθοντο·
234
τῶν μιν ἐπερχομένων ὅμαδος καὶ δοῦπος ἔγειρεν,
235
ἕζετο δʼ ὀρθωθεὶς καί σφεας πρὸς μῦθον ἔειπεν·
236
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἀριστῆες Παναχαιῶν,
237
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσατʼ αἴθοπι οἴνῳ
238
πᾶσαν, ὁπόσσον ἐπέσχε πυρὸς μένος· αὐτὰρ ἔπειτα
239
ὀστέα Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο λέγωμεν
240
εὖ διαγιγνώσκοντες· ἀριφραδέα δὲ τέτυκται·
241
ἐν μέσσῃ γὰρ ἔκειτο πυρῇ, τοὶ δʼ ἄλλοι ἄνευθεν
242
ἐσχατιῇ καίοντʼ ἐπιμὶξ ἵπποι τε καὶ ἄνδρες.
243
καὶ τὰ μὲν ἐν χρυσέῃ φιάλῃ καὶ δίπλακι δημῷ
244
θείομεν, εἰς ὅ κεν αὐτὸς ἐγὼν Ἄϊδι κεύθωμαι.
245
τύμβον δʼ οὐ μάλα πολλὸν ἐγὼ πονέεσθαι ἄνωγα,
246
ἀλλʼ ἐπιεικέα τοῖον· ἔπειτα δὲ καὶ τὸν Ἀχαιοὶ
247
εὐρύν θʼ ὑψηλόν τε τιθήμεναι, οἵ κεν ἐμεῖο
248
δεύτεροι ἐν νήεσσι πολυκλήϊσι λίπησθε.
249
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐπίθοντο ποδώκεϊ Πηλεΐωνι.
250
πρῶτον μὲν κατὰ πυρκαϊὴν σβέσαν αἴθοπι οἴνῳ
251
ὅσσον ἐπὶ φλὸξ ἦλθε, βαθεῖα δὲ κάππεσε τέφρη·
252
κλαίοντες δʼ ἑτάροιο ἐνηέος ὀστέα λευκὰ
253
ἄλλεγον ἐς χρυσέην φιάλην καὶ δίπλακα δημόν,
254
ἐν κλισίῃσι δὲ θέντες ἑανῷ λιτὶ κάλυψαν·
255
τορνώσαντο δὲ σῆμα θεμείλιά τε προβάλοντο
256
ἀμφὶ πυρήν· εἶθαρ δὲ χυτὴν ἐπὶ γαῖαν ἔχευαν,
257
χεύαντες δὲ τὸ σῆμα πάλιν κίον. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
258
αὐτοῦ λαὸν ἔρυκε καὶ ἵζανεν εὐρὺν ἀγῶνα,
259
νηῶν δʼ ἔκφερʼ ἄεθλα λέβητάς τε τρίποδάς τε
260
ἵππους θʼ ἡμιόνους τε βοῶν τʼ ἴφθιμα κάρηνα,
261
ἠδὲ γυναῖκας ἐϋζώνους πολιόν τε σίδηρον.
262
ἱππεῦσιν μὲν πρῶτα ποδώκεσιν ἀγλάʼ ἄεθλα
263
θῆκε γυναῖκα ἄγεσθαι ἀμύμονα ἔργα ἰδυῖαν
264
καὶ τρίποδʼ ὠτώεντα δυωκαιεικοσίμετρον
265
τῷ πρώτῳ· ἀτὰρ αὖ τῷ δευτέρῳ ἵππον ἔθηκεν
266
ἑξέτεʼ ἀδμήτην βρέφος ἡμίονον κυέουσαν·
267
αὐτὰρ τῷ τριτάτῳ ἄπυρον κατέθηκε λέβητα
268
καλὸν τέσσαρα μέτρα κεχανδότα λευκὸν ἔτʼ αὔτως·
269
τῷ δὲ τετάρτῳ θῆκε δύω χρυσοῖο τάλαντα,
270
πέμπτῳ δʼ ἀμφίθετον φιάλην ἀπύρωτον ἔθηκε.
271
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
272
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
273
ἱππῆας τάδʼ ἄεθλα δεδεγμένα κεῖτʼ ἐν ἀγῶνι.
274
εἰ μὲν νῦν ἐπὶ ἄλλῳ ἀεθλεύοιμεν Ἀχαιοὶ
275
ἦ τʼ ἂν ἐγὼ τὰ πρῶτα λαβὼν κλισίην δὲ φεροίμην.
276
ἴστε γὰρ ὅσσον ἐμοὶ ἀρετῇ περιβάλλετον ἵπποι·
277
ἀθάνατοί τε γάρ εἰσι, Ποσειδάων δὲ πόρʼ αὐτοὺς
278
πατρὶ ἐμῷ Πηλῆϊ, ὃ δʼ αὖτʼ ἐμοὶ ἐγγυάλιξεν.
279
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ μενέω καὶ μώνυχες ἵπποι·
280
τοίου γὰρ κλέος ἐσθλὸν ἀπώλεσαν ἡνιόχοιο
281
ἠπίου, ὅς σφωϊν μάλα πολλάκις ὑγρὸν ἔλαιον
282
χαιτάων κατέχευε λοέσσας ὕδατι λευκῷ.
283
τὸν τώ γʼ ἑσταότες πενθείετον, οὔδεϊ δέ σφι
284
χαῖται ἐρηρέδαται, τὼ δʼ ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
285
ἄλλοι δὲ στέλλεσθε κατὰ στρατόν, ὅς τις Ἀχαιῶν
286
ἵπποισίν τε πέποιθε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.
287
ὣς φάτο Πηλεΐδης, ταχέες δʼ ἱππῆες ἄγερθεν.
288
ὦρτο πολὺ πρῶτος μὲν ἄναξ ἀνδρῶν Εὔμηλος
289
Ἀδμήτου φίλος υἱός, ὃς ἱπποσύνῃ ἐκέκαστο·
290
τῷ δʼ ἐπὶ Τυδεΐδης ὦρτο κρατερὸς Διομήδης,
291
ἵππους δὲ Τρῳοὺς ὕπαγε ζυγόν, οὕς ποτʼ ἀπηύρα
292
Αἰνείαν, ἀτὰρ αὐτὸν ὑπεξεσάωσεν Ἀπόλλων.
293
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης ὦρτο ξανθὸς Μενέλαος
294
διογενής, ὑπὸ δὲ ζυγὸν ἤγαγεν ὠκέας ἵππους
295
Αἴθην τὴν Ἀγαμεμνονέην τὸν ἑόν τε Πόδαργον·
296
τὴν Ἀγαμέμνονι δῶκʼ Ἀγχισιάδης Ἐχέπωλος
297
δῶρʼ, ἵνα μή οἱ ἕποιθʼ ὑπὸ Ἴλιον ἠνεμόεσσαν,
298
ἀλλʼ αὐτοῦ τέρποιτο μένων· μέγα γάρ οἱ ἔδωκε
299
Ζεὺς ἄφενος, ναῖεν δʼ ὅ γʼ ἐν εὐρυχόρῳ Σικυῶνι·
300
τὴν ὅ γʼ ὑπὸ ζυγὸν ἦγε μέγα δρόμου ἰσχανόωσαν.
301
Ἀντίλοχος δὲ τέταρτος ἐΰτριχας ὁπλίσαθʼ ἵππους,
302
Νέστορος ἀγλαὸς υἱὸς ὑπερθύμοιο ἄνακτος
303
τοῦ Νηληϊάδαο· Πυλοιγενέες δέ οἱ ἵπποι
304
ὠκύποδες φέρον ἅρμα· πατὴρ δέ οἱ ἄγχι παραστὰς
305
μυθεῖτʼ εἰς ἀγαθὰ φρονέων νοέοντι καὶ αὐτῷ·
306
Ἀντίλοχʼ ἤτοι μέν σε νέον περ ἐόντʼ ἐφίλησαν
307
Ζεύς τε Ποσειδάων τε, καὶ ἱπποσύνας ἐδίδαξαν
308
παντοίας· τὼ καί σε διδασκέμεν οὔ τι μάλα χρεώ·
309
οἶσθα γὰρ εὖ περὶ τέρμαθʼ ἑλισσέμεν· ἀλλά τοι ἵπποι
310
βάρδιστοι θείειν· τώ τʼ οἴω λοίγιʼ ἔσεσθαι.
311
τῶν δʼ ἵπποι μὲν ἔασιν ἀφάρτεροι, οὐδὲ μὲν αὐτοὶ
Translation
The others’ horses are faster, but they themselves do not
312
πλείονα ἴσασιν σέθεν αὐτοῦ μητίσασθαι.
Translation
know more than you how to devise intelligent schemes .
¹
Editorial mêtis
313
ἀλλʼ ἄγε δὴ σὺ φίλος μῆτιν ἐμβάλλεο θυμῷ
Translation
But come, dear [philos] son, and put into your spirit [thumos] intelligent schemes
¹
Editorial mêtis
314
παντοίην, ἵνα μή σε παρεκπροφύγῃσιν ἄεθλα.
Translation
of all sorts, so that the prizes do not escape you.
315
μήτι τοι δρυτόμος μέγʼ ἀμείνων ἠὲ βίηφι·
Translation
By intelligence the woodcutter is much better than by strength [
¹
Editorial mêtis²
Editorial biê
316
μήτι δʼ αὖτε κυβερνήτης ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ
Translation
by intelligence moreover, a helmsman on the sea that reflects like wine
¹
Editorial mêtis
317
νῆα θοὴν ἰθύνει ἐρεχθομένην ἀνέμοισι·
Translation
holds his swift ship on course when it is battered by the winds;
318
μήτι δʼ ἡνίοχος περιγίγνεται ἡνιόχοιο.
Translation
and by intelligence charioteer surpasses charioteer.
319
ἀλλʼ ὃς μέν θʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασιν οἷσι πεποιθὼς
Translation
But the one who, trusting in his horses and chariot,
320
ἀφραδέως ἐπὶ πολλὸν ἑλίσσεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
Translation
swerves widely from one side to the other without any thought,
321
ἵπποι δὲ πλανόωνται ἀνὰ δρόμον, οὐδὲ κατίσχει·
Translation
his horses stray along the track, and he does not check them.
322
ὃς δέ κε κέρδεα εἰδῇ ἐλαύνων ἥσσονας ἵππους,
Translation
But the one who, driving worse horses, knows all the tricks of the trade,
323
αἰεὶ τέρμʼ ὁρόων στρέφει ἐγγύθεν, οὐδέ ἑ λήθει
Translation
he, keeping his eye on the turning post, turns close to it, and he does not fail to notice
324
ὅππως τὸ πρῶτον τανύσῃ βοέοισιν ἱμᾶσιν,
Translation
how he may first bring his horses to full speed with the oxhide reins,
325
ἀλλʼ ἔχει ἀσφαλέως καὶ τὸν προὔχοντα δοκεύει.
Translation
but drives steadily and stalks the leader.
326
σῆμα δέ τοι ἐρέω μάλʼ ἀριφραδές, οὐδέ σε λήσει.
Translation
I will tell you a very clear sign and you will not fail to notice it.
¹
Editorial sêma
327
ἕστηκε ξύλον αὖον ὅσον τʼ ὄργυιʼ ὑπὲρ αἴης
Translation
A dried stump stands about an arm-span above the ground,
328
ἢ δρυὸς ἢ πεύκης· τὸ μὲν οὐ καταπύθεται ὄμβρῳ,
Translation
of oak or pine; it does not rot with the rain,
329
λᾶε δὲ τοῦ ἑκάτερθεν ἐρηρέδαται δύο λευκὼ
Translation
and two white stones lean against it on either side
330
ἐν ξυνοχῇσιν ὁδοῦ, λεῖος δʼ ἱππόδρομος ἀμφὶς
Translation
at the juncture of the roads, and the horse-track around it is smooth.
331
ἤ τευ σῆμα βροτοῖο πάλαι κατατεθνηῶτος,
Translation
Either it is the grave of some mortal who died long ago,
¹
Editorial sêma
332
ἢ τό γε νύσσα τέτυκτο ἐπὶ προτέρων ἀνθρώπων,
Translation
or it was made into a racing marker among earlier mortals,
333
καὶ νῦν τέρματʼ ἔθηκε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς.
Translation
and swift-footed radiant Achilles has made it the turning point now.
334
τῷ σὺ μάλʼ ἐγχρίμψας ἐλάαν σχεδὸν ἅρμα καὶ ἵππους,
335
αὐτὸς δὲ κλινθῆναι ἐϋπλέκτῳ ἐνὶ δίφρῳ
336
ἦκʼ ἐπʼ ἀριστερὰ τοῖιν· ἀτὰρ τὸν δεξιὸν ἵππον
337
κένσαι ὁμοκλήσας, εἶξαί τέ οἱ ἡνία χερσίν.
338
ἐν νύσσῃ δέ τοι ἵππος ἀριστερὸς ἐγχριμφθήτω,
339
ὡς ἄν τοι πλήμνη γε δοάσσεται ἄκρον ἱκέσθαι
340
κύκλου ποιητοῖο· λίθου δʼ ἀλέασθαι ἐπαυρεῖν,
Translation
But avoid grazing the stone
341
μή πως ἵππους τε τρώσῃς κατά θʼ ἅρματα ἄξῃς·
Translation
so that you don’t somehow wound your horses and break your chariot;
342
χάρμα δὲ τοῖς ἄλλοισιν, ἐλεγχείη δὲ σοὶ αὐτῷ
Translation
a joy for the others, but a reproach for yourself,
343
ἔσσεται· ἀλλὰ φίλος φρονέων πεφυλαγμένος εἶναι.
Translation
will come of that.
344
εἰ γάρ κʼ ἐν νύσσῃ γε παρεξελάσῃσθα διώκων,
345
οὐκ ἔσθʼ ὅς κέ σʼ ἕλῃσι μετάλμενος οὐδὲ παρέλθῃ,
346
οὐδʼ εἴ κεν μετόπισθεν Ἀρίονα δῖον ἐλαύνοι
347
Ἀδρήστου ταχὺν ἵππον, ὃς ἐκ θεόφιν γένος ἦεν,
348
ἢ τοὺς Λαομέδοντος, οἳ ἐνθάδε γʼ ἔτραφεν ἐσθλοί.
349
ὣς εἰπὼν Νέστωρ Νηλήϊος ἂψ ἐνὶ χώρῃ
350
ἕζετʼ, ἐπεὶ ᾧ παιδὶ ἑκάστου πείρατʼ ἔειπε.
351
Μηριόνης δʼ ἄρα πέμπτος ἐΰτριχας ὁπλίσαθʼ ἵππους.
352
ἂν δʼ ἔβαν ἐς δίφρους, ἐν δὲ κλήρους ἐβάλοντο·
353
πάλλʼ Ἀχιλεύς, ἐκ δὲ κλῆρος θόρε Νεστορίδαο
354
Ἀντιλόχου· μετὰ τὸν δʼ ἔλαχε κρείων Εὔμηλος·
355
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης δουρὶ κλειτὸς Μενέλαος,
356
τῷ δʼ ἐπὶ Μηριόνης λάχʼ ἐλαυνέμεν· ὕστατος αὖτε
357
Τυδεΐδης ὄχʼ ἄριστος ἐὼν λάχʼ ἐλαυνέμεν ἵππους.
358
στὰν δὲ μεταστοιχί, σήμηνε δὲ τέρματʼ Ἀχιλλεὺς
359
τηλόθεν ἐν λείῳ πεδίῳ· παρὰ δὲ σκοπὸν εἷσεν
360
ἀντίθεον Φοίνικα ὀπάονα πατρὸς ἑοῖο,
361
ὡς μεμνέῳτο δρόμους καὶ ἀληθείην ἀποείποι.
362
οἳ δʼ ἅμα πάντες ἐφʼ ἵπποιιν μάστιγας ἄειραν,
363
πέπληγόν θʼ ἱμᾶσιν, ὁμόκλησάν τʼ ἐπέεσσιν
364
ἐσσυμένως· οἳ δʼ ὦκα διέπρησσον πεδίοιο
365
νόσφι νεῶν ταχέως· ὑπὸ δὲ στέρνοισι κονίη
366
ἵστατʼ ἀειρομένη ὥς τε νέφος ἠὲ θύελλα,
367
χαῖται δʼ ἐρρώοντο μετὰ πνοιῇς ἀνέμοιο.
368
ἅρματα δʼ ἄλλοτε μὲν χθονὶ πίλνατο πουλυβοτείρῃ,
369
ἄλλοτε δʼ ἀΐξασκε μετήορα· τοὶ δʼ ἐλατῆρες
370
ἕστασαν ἐν δίφροισι, πάτασσε δὲ θυμὸς ἑκάστου
371
νίκης ἱεμένων· κέκλοντο δὲ οἷσιν ἕκαστος
372
ἵπποις, οἳ δʼ ἐπέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
373
ἀλλʼ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον ὠκέες ἵπποι
374
ἂψ ἐφʼ ἁλὸς πολιῆς, τότε δὴ ἀρετή γε ἑκάστου
375
φαίνετʼ, ἄφαρ δʼ ἵπποισι τάθη δρόμος· ὦκα δʼ ἔπειτα
376
αἳ Φηρητιάδαο ποδώκεες ἔκφερον ἵπποι.
377
τὰς δὲ μετʼ ἐξέφερον Διομήδεος ἄρσενες ἵπποι
378
Τρώϊοι, οὐδέ τι πολλὸν ἄνευθʼ ἔσαν, ἀλλὰ μάλʼ ἐγγύς·
379
αἰεὶ γὰρ δίφρου ἐπιβησομένοισιν ἐΐκτην,
380
πνοιῇ δʼ Εὐμήλοιο μετάφρενον εὐρέε τʼ ὤμω
381
θέρμετʼ· ἐπʼ αὐτῷ γὰρ κεφαλὰς καταθέντε πετέσθην.
382
καί νύ κεν ἢ παρέλασσʼ ἢ ἀμφήριστον ἔθηκεν,
Translation
He would either have passed him or made a close race of it
383
εἰ μὴ Τυδέος υἷϊ κοτέσσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
Translation
if Phoebus Apollo had not held a grudge [kotos] at the expense of the son of Tydeus
384
ὅς ῥά οἱ ἐκ χειρῶν ἔβαλεν μάστιγα φαεινήν.
Translation
and knocked the shining whip from his hands.
385
τοῖο δʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν χύτο δάκρυα χωομένοιο,
386
οὕνεκα τὰς μὲν ὅρα ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἰούσας,
387
οἳ δέ οἱ ἐβλάφθησαν ἄνευ κέντροιο θέοντες.
388
οὐδʼ ἄρʼ Ἀθηναίην ἐλεφηράμενος λάθʼ Ἀπόλλων
Translation
But Athena did not fail to notice Apollo when he tricked
389
Τυδεΐδην, μάλα δʼ ὦκα μετέσσυτο ποιμένα λαῶν,
Translation
the son of Tydeus, but hurried quickly after the shepherd of the warriors
390
δῶκε δέ οἱ μάστιγα, μένος δʼ ἵπποισιν ἐνῆκεν·
Translation
and gave him his whip, and put vital force [menos] into his horses.
391
ἣ δὲ μετʼ Ἀδμήτου υἱὸν κοτέουσʼ ἐβεβήκει,
392
ἵππειον δέ οἱ ἦξε θεὰ ζυγόν· αἳ δέ οἱ ἵπποι
Translation
The goddess broke his horses’ yoke; the mares
393
ἀμφὶς ὁδοῦ δραμέτην, ῥυμὸς δʼ ἐπὶ γαῖαν ἐλύσθη.
Translation
ran apart on the road and the pole slipped to the ground.
394
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη,
Translation
He himself rolled from the chariot alongside the wheel,
395
ἀγκῶνάς τε περιδρύφθη στόμα τε ῥῖνάς τε,
Translation
and the skin was torn from his elbows, mouth, and nose,
396
θρυλίχθη δὲ μέτωπον ἐπʼ ὀφρύσι· τὼ δέ οἱ ὄσσε
Translation
and above his brows his forehead was battered; his eyes
397
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
Translation
filled with tears, and his vibrant voice was stilled.
398
Τυδεΐδης δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους,
Translation
The son of Tydeus turned aside and kept his solid-hoofed horses on course,
399
πολλὸν τῶν ἄλλων ἐξάλμενος· ἐν γὰρ Ἀθήνη
Translation
jumping far out in front of the others; for Athena
400
ἵπποις ἧκε μένος καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῦδος ἔθηκε.
Translation
put vital force [menos] into the horses and put radiant glory [kudos] on him.
401
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀτρεΐδης εἶχε ξανθὸς Μενέλαος.
Translation
402
Ἀντίλοχος δʼ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο·
Translation
403
ἔμβητον καὶ σφῶϊ· τιταίνετον ὅττι τάχιστα.
Translation
You two push forward too; stretch out to full speed.
404
ἤτοι μὲν κείνοισιν ἐριζέμεν οὔ τι κελεύω
Translation
It’s not that I’m telling you to compete [eris] with those horses,
405
Τυδεΐδεω ἵπποισι δαΐφρονος, οἷσιν Ἀθήνη
Translation
the ones of keen-spirited Diomedes, to whom Athena
406
νῦν ὤρεξε τάχος καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῦδος ἔθηκεν·
Translation
has now granted speed, and put radiant glory [kudos] on Diomedes himself.
407
ἵππους δʼ Ἀτρεΐδαο κιχάνετε, μὴ δὲ λίπησθον,
408
καρπαλίμως, μὴ σφῶϊν ἐλεγχείην καταχεύῃ
409
Αἴθη θῆλυς ἐοῦσα· τί ἢ λείπεσθε φέριστοι;
410
ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
411
οὐ σφῶϊν κομιδὴ παρὰ Νέστορι ποιμένι λαῶν
412
ἔσσεται, αὐτίκα δʼ ὔμμε κατακτενεῖ ὀξέϊ χαλκῷ,
413
αἴ κʼ ἀποκηδήσαντε φερώμεθα χεῖρον ἄεθλον.
414
ἀλλʼ ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετον ὅττι τάχιστα·
415
ταῦτα δʼ ἐγὼν αὐτὸς τεχνήσομαι ἠδὲ νοήσω
Translation
But I myself will contrive this and will notice [noos]
416
στεινωπῷ ἐν ὁδῷ παραδύμεναι, οὐδέ με λήσει.
Translation
when to slip past on the narrow road, and I will not fail to notice it.
417
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
418
μᾶλλον ἐπιδραμέτην ὀλίγον χρόνον· αἶψα δʼ ἔπειτα
419
στεῖνος ὁδοῦ κοίλης ἴδεν Ἀντίλοχος μενεχάρμης.
420
ῥωχμὸς ἔην γαίης, ᾗ χειμέριον ἀλὲν ὕδωρ
421
ἐξέρρηξεν ὁδοῖο, βάθυνε δὲ χῶρον ἅπαντα·
422
τῇ ῥʼ εἶχεν Μενέλαος ἁματροχιὰς ἀλεείνων.
423
Ἀντίλοχος δὲ παρατρέψας ἔχε μώνυχας ἵππους
424
ἐκτὸς ὁδοῦ, ὀλίγον δὲ παρακλίνας ἐδίωκεν.
425
Ἀτρεΐδης δʼ ἔδεισε καὶ Ἀντιλόχῳ ἐγεγώνει·
426
Ἀντίλοχʼ ἀφραδέως ἱππάζεαι, ἀλλʼ ἄνεχʼ ἵππους·
Translation
Antilochus, you’re driving recklessly, hold back your horses;
427
στεινωπὸς γὰρ ὁδός, τάχα δʼ εὐρυτέρη παρελάσσαι·
Translation
the road is narrow but will soon be wider for passing;
428
μή πως ἀμφοτέρους δηλήσεαι ἅρματι κύρσας.
Translation
you will hurt us both if you hit my chariot.
429
ὣς ἔφατʼ, Ἀντίλοχος δʼ ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον ἔλαυνε
Translation
So he spoke, but Antilochus still drove on, much more even than before,
430
κέντρῳ ἐπισπέρχων ὡς οὐκ ἀΐοντι ἐοικώς.
Translation
laying on with his goad, like one who hasn’t heard.
431
ὅσσα δὲ δίσκου οὖρα κατωμαδίοιο πέλονται,
Translation
432
ὅν τʼ αἰζηὸς ἀφῆκεν ἀνὴρ πειρώμενος ἥβης,
Translation
433
τόσσον ἐπιδραμέτην· αἳ δʼ ἠρώησαν ὀπίσσω
Translation
But behind him fell the horses
434
Ἀτρεΐδεω· αὐτὸς γὰρ ἑκὼν μεθέηκεν ἐλαύνειν
Translation
of Atreus’s son; for as he was driving he deliberately gave way
435
μή πως συγκύρσειαν ὁδῷ ἔνι μώνυχες ἵπποι,
Translation
so the solid-hoofed horses would not run into each other on the road
436
δίφρους τʼ ἀνστρέψειαν ἐϋπλεκέας, κατὰ δʼ αὐτοὶ
Translation
and overturn the well-plaited chariots, and they themselves
437
ἐν κονίῃσι πέσοιεν ἐπειγόμενοι περὶ νίκης.
Translation
fall in the dust while racing for victory.
438
τὸν καὶ νεικείων προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
Translation
439
Ἀντίλοχʼ οὔ τις σεῖο βροτῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
Translation
Antilochus, no other mortal is more destructive than you; [3.365]
440
ἔρρʼ, ἐπεὶ οὔ σʼ ἔτυμόν γε φάμεν πεπνῦσθαι Ἀχαιοί.
Translation
down with you, since we Achaeans wrongly say you are wise.
441
ἀλλʼ οὐ μὰν οὐδʼ ὧς ἄτερ ὅρκου οἴσῃ ἄεθλον.
Translation
But I swear you won’t win a prize this way without taking an oath.
442
ὣς εἰπὼν ἵπποισιν ἐκέκλετο φώνησέν τε·
443
μή μοι ἐρύκεσθον μὴ δʼ ἕστατον ἀχνυμένω κῆρ.
444
φθήσονται τούτοισι πόδες καὶ γοῦνα καμόντα
445
ἢ ὑμῖν· ἄμφω γὰρ ἀτέμβονται νεότητος.
446
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δὲ ἄνακτος ὑποδείσαντες ὁμοκλὴν
447
μᾶλλον ἐπιδραμέτην, τάχα δέ σφισιν ἄγχι γένοντο.
448
Ἀργεῖοι δʼ ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσορόωντο
449
ἵππους· τοὶ δὲ πέτοντο κονίοντες πεδίοιο.
450
πρῶτος δʼ Ἰδομενεὺς Κρητῶν ἀγὸς ἐφράσαθʼ ἵππους·
451
ἧστο γὰρ ἐκτὸς ἀγῶνος ὑπέρτατος ἐν περιωπῇ·
452
τοῖο δʼ ἄνευθεν ἐόντος ὁμοκλητῆρος ἀκούσας
453
ἔγνω, φράσσατο δʼ ἵππον ἀριπρεπέα προὔχοντα,
454
ὃς τὸ μὲν ἄλλο τόσον φοῖνιξ ἦν, ἐν δὲ μετώπῳ
455
λευκὸν σῆμα τέτυκτο περίτροχον ἠΰτε μήνη.
456
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
457
ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
458
οἶος ἐγὼν ἵππους αὐγάζομαι ἦε καὶ ὑμεῖς;
459
ἄλλοι μοι δοκέουσι παροίτεροι ἔμμεναι ἵπποι,
460
ἄλλος δʼ ἡνίοχος ἰνδάλλεται· αἳ δέ που αὐτοῦ
Translation
I suppose his mares,
461
ἔβλαβεν ἐν πεδίῳ, αἳ κεῖσέ γε φέρτεραι ἦσαν·
Translation
which were ahead to that point, were undone on the plain;
462
ἤτοι γὰρ τὰς πρῶτα ἴδον περὶ τέρμα βαλούσας,
Translation
indeed the mares that I saw rounding the turn first
463
νῦν δʼ οὔ πῃ δύναμαι ἰδέειν· πάντῃ δέ μοι ὄσσε
Translation
I cannot see anywhere now; and in every direction my eyes
464
Τρωϊκὸν ἂμ πεδίον παπταίνετον εἰσορόωντι·
Translation
search as I look out along the Trojan plain.
465
ἦε τὸν ἡνίοχον φύγον ἡνία, οὐδὲ δυνάσθη
Translation
Or the reins flew from the charioteer, and he wasn’t able
466
εὖ σχεθέειν περὶ τέρμα καὶ οὐκ ἐτύχησεν ἑλίξας·
Translation
to hold on well around the post, and didn’t succeed in turning;
467
ἔνθά μιν ἐκπεσέειν ὀΐω σύν θʼ ἅρματα ἆξαι,
Translation
there, I think, he fell out and broke his chariot,
468
αἳ δʼ ἐξηρώησαν, ἐπεὶ μένος ἔλλαβε θυμόν.
Translation
and his mares careened off the course when frenzy [menos] seized their spirit [thumos].
469
ἀλλὰ ἴδεσθε καὶ ὔμμες ἀνασταδόν· οὐ γὰρ ἔγωγε
470
εὖ διαγιγνώσκω· δοκέει δέ μοι ἔμμεναι ἀνὴρ
471
Αἰτωλὸς γενεήν, μετὰ δʼ Ἀργείοισιν ἀνάσσει
472
Τυδέος ἱπποδάμου υἱὸς κρατερὸς Διομήδης.
473
τὸν δʼ αἰσχρῶς ἐνένιπεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας·
474
Ἰδομενεῦ τί πάρος λαβρεύεαι; αἳ δέ τʼ ἄνευθεν
475
ἵπποι ἀερσίποδες πολέος πεδίοιο δίενται.
476
οὔτε νεώτατός ἐσσι μετʼ Ἀργείοισι τοσοῦτον,
477
οὔτέ τοι ὀξύτατον κεφαλῆς ἐκδέρκεται ὄσσε·
478
ἀλλʼ αἰεὶ μύθοις λαβρεύεαι· οὐδέ τί σε χρὴ
479
λαβραγόρην ἔμεναι· πάρα γὰρ καὶ ἀμείνονες ἄλλοι.
480
ἵπποι δʼ αὐταὶ ἔασι παροίτεραι, αἳ τὸ πάρος περ,
Translation
The same mares are in the lead as before,
481
Εὐμήλου, ἐν δʼ αὐτὸς ἔχων εὔληρα βέβηκε.
Translation
Eumelus’s, and he himself stands in his chariot holding the reins.
482
τὸν δὲ χολωσάμενος Κρητῶν ἀγὸς ἀντίον ηὔδα·
483
Αἶαν νεῖκος ἄριστε κακοφραδὲς ἄλλά τε πάντα
484
δεύεαι Ἀργείων, ὅτι τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής.
485
δεῦρό νυν ἢ τρίποδος περιδώμεθον ἠὲ λέβητος,
486
ἴστορα δʼ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα θείομεν ἄμφω,
487
ὁππότεραι πρόσθʼ ἵπποι, ἵνα γνώῃς ἀποτίνων.
488
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας
489
χωόμενος χαλεποῖσιν ἀμείψασθαι ἐπέεσσι·
490
καί νύ κε δὴ προτέρω ἔτʼ ἔρις γένετʼ ἀμφοτέροισιν,
491
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ φάτο μῦθον·
492
μηκέτι νῦν χαλεποῖσιν ἀμείβεσθον ἐπέεσσιν
493
Αἶαν Ἰδομενεῦ τε κακοῖς, ἐπεὶ οὐδὲ ἔοικε.
494
καὶ δʼ ἄλλῳ νεμεσᾶτον ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
495
ἀλλʼ ὑμεῖς ἐν ἀγῶνι καθήμενοι εἰσοράασθε
496
ἵππους· οἳ δὲ τάχʼ αὐτοὶ ἐπειγόμενοι περὶ νίκης
497
ἐνθάδʼ ἐλεύσονται· τότε δὲ γνώσεσθε ἕκαστος
498
ἵππους Ἀργείων, οἳ δεύτεροι οἵ τε πάροιθεν.
499
ὣς φάτο, Τυδεΐδης δὲ μάλα σχεδὸν ἦλθε διώκων,
Translation
So he spoke, and the son of Tydeus came racing in, close to them,
500
μάστι δʼ αἰὲν ἔλαυνε κατωμαδόν· οἳ δέ οἱ ἵπποι
Translation
and with the whip kept driving, swinging it from his shoulder.
501
ὑψόσʼ ἀειρέσθην ῥίμφα πρήσσοντε κέλευθον.
502
αἰεὶ δʼ ἡνίοχον κονίης ῥαθάμιγγες ἔβαλλον,
503
ἅρματα δὲ χρυσῷ πεπυκασμένα κασσιτέρῳ τε
504
ἵπποις ὠκυπόδεσσιν ἐπέτρεχον· οὐδέ τι πολλὴ
505
γίγνετʼ ἐπισσώτρων ἁρματροχιὴ κατόπισθεν
506
ἐν λεπτῇ κονίῃ· τὼ δὲ σπεύδοντε πετέσθην.
507
στῆ δὲ μέσῳ ἐν ἀγῶνι, πολὺς δʼ ἀνεκήκιεν ἱδρὼς
Translation
He stood in the middle of the assembly, and much sweat poured
508
ἵππων ἔκ τε λόφων καὶ ἀπὸ στέρνοιο χαμᾶζε.
Translation
from the horses’ necks and chests to the ground.
509
αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο χαμαὶ θόρε παμφανόωντος,
Translation
He himself jumped from the all-shining chariot to the ground,
510
κλῖνε δʼ ἄρα μάστιγα ποτὶ ζυγόν· οὐδὲ μάτησεν
Translation
and leaned the whip against the yoke. Not a moment was lost
511
ἴφθιμος Σθένελος, ἀλλʼ ἐσσυμένως λάβʼ ἄεθλον,
Translation
by steadfast Sthenelos, who immediately seized the prize.
512
δῶκε δʼ ἄγειν ἑτάροισιν ὑπερθύμοισι γυναῖκα
513
καὶ τρίποδʼ ὠτώεντα φέρειν· ὃ δʼ ἔλυεν ὑφʼ ἵππους.
514
τῷ δʼ ἄρʼ ἐπʼ Ἀντίλοχος Νηλήϊος ἤλασεν ἵππους
515
κέρδεσιν, οὔ τι τάχει γε, παραφθάμενος Μενέλαον·
516
ἀλλὰ καὶ ὧς Μενέλαος ἔχʼ ἐγγύθεν ὠκέας ἵππους.
517
ὅσσον δὲ τροχοῦ ἵππος ἀφίσταται, ὅς ῥα ἄνακτα
518
ἕλκῃσιν πεδίοιο τιταινόμενος σὺν ὄχεσφι·
519
τοῦ μέν τε ψαύουσιν ἐπισσώτρου τρίχες ἄκραι
520
οὐραῖαι· ὃ δέ τʼ ἄγχι μάλα τρέχει, οὐδέ τι πολλὴ
521
χώρη μεσσηγὺς πολέος πεδίοιο θέοντος·
522
τόσσον δὴ Μενέλαος ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο
523
λείπετʼ· ἀτὰρ τὰ πρῶτα καὶ ἐς δίσκουρα λέλειπτο,
524
ἀλλά μιν αἶψα κίχανεν· ὀφέλλετο γὰρ μένος ἠῢ
525
ἵππου τῆς Ἀγαμεμνονέης καλλίτριχος Αἴθης·
526
εἰ δέ κʼ ἔτι προτέρω γένετο δρόμος ἀμφοτέροισι,
527
τώ κέν μιν παρέλασσʼ οὐδʼ ἀμφήριστον ἔθηκεν.
528
αὐτὰρ Μηριόνης θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος
529
λείπετʼ ἀγακλῆος Μενελάου δουρὸς ἐρωήν·
530
βάρδιστοι μὲν γάρ οἱ ἔσαν καλλίτριχες ἵπποι,
531
ἤκιστος δʼ ἦν αὐτὸς ἐλαυνέμεν ἅρμʼ ἐν ἀγῶνι.
532
υἱὸς δʼ Ἀδμήτοιο πανύστατος ἤλυθεν ἄλλων
533
ἕλκων ἅρματα καλὰ ἐλαύνων πρόσσοθεν ἵππους.
534
τὸν δὲ ἰδὼν ᾤκτειρε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
535
στὰς δʼ ἄρʼ ἐν Ἀργείοις ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
536
λοῖσθος ἀνὴρ ὤριστος ἐλαύνει μώνυχας ἵππους·
537
ἀλλʼ ἄγε δή οἱ δῶμεν ἀέθλιον ὡς ἐπιεικὲς
538
δεύτερʼ· ἀτὰρ τὰ πρῶτα φερέσθω Τυδέος υἱός.
539
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ὡς ἐκέλευε.
540
καί νύ κέ οἱ πόρεν ἵππον, ἐπῄνησαν γὰρ Ἀχαιοί,
541
εἰ μὴ ἄρʼ Ἀντίλοχος μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
542
Πηλεΐδην Ἀχιλῆα δίκῃ ἠμείψατʼ ἀναστάς·
543
ὦ Ἀχιλεῦ μάλα τοι κεχολώσομαι αἴ κε τελέσσῃς
Translation
Achilles, I will be furious [kholos] with you if you fulfill [telos]
544
τοῦτο ἔπος· μέλλεις γὰρ ἀφαιρήσεσθαι ἄεθλον
Translation
this word of yours; for you are about to take away my prize…
545
τὰ φρονέων ὅτι οἱ βλάβεν ἅρματα καὶ ταχέʼ ἵππω
546
αὐτός τʼ ἐσθλὸς ἐών· ἀλλʼ ὤφελεν ἀθανάτοισιν
547
εὔχεσθαι· τό κεν οὔ τι πανύστατος ἦλθε διώκων.
548
εἰ δέ μιν οἰκτίρεις καί τοι φίλος ἔπλετο θυμῷ
549
ἔστί τοι ἐν κλισίῃ χρυσὸς πολύς, ἔστι δὲ χαλκὸς
550
καὶ πρόβατʼ, εἰσὶ δέ τοι δμῳαὶ καὶ μώνυχες ἵπποι·
551
τῶν οἱ ἔπειτʼ ἀνελὼν δόμεναι καὶ μεῖζον ἄεθλον
552
ἠὲ καὶ αὐτίκα νῦν, ἵνα σʼ αἰνήσωσιν Ἀχαιοί.
553
τὴν δʼ ἐγὼ οὐ δώσω· περὶ δʼ αὐτῆς πειρηθήτω
Translation
But I won’t give her up; let anyone try for her,
554
ἀνδρῶν ὅς κʼ ἐθέλῃσιν ἐμοὶ χείρεσσι μάχεσθαι.
Translation
any man who wishes to fight me with fists.
555
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
556
χαίρων Ἀντιλόχῳ, ὅτι οἱ φίλος ἦεν ἑταῖρος·
557
καί μιν ἀμειβόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
558
Ἀντίλοχʼ, εἰ μὲν δή με κελεύεις οἴκοθεν ἄλλο
559
Εὐμήλῳ ἐπιδοῦναι, ἐγὼ δέ κε καὶ τὸ τελέσσω.
560
δώσω οἱ θώρηκα, τὸν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων
561
χάλκεον, ᾧ πέρι χεῦμα φαεινοῦ κασσιτέροιο
562
ἀμφιδεδίνηται· πολέος δέ οἱ ἄξιος ἔσται.
563
ἦ ῥα, καὶ Αὐτομέδοντι φίλῳ ἐκέλευσεν ἑταίρῳ
564
οἰσέμεναι κλισίηθεν· ὃ δʼ ᾤχετο καί οἱ ἔνεικεν,
565
Εὐμήλῳ δʼ ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δὲ δέξατο χαίρων.
566
τοῖσι δὲ καὶ Μενέλαος ἀνίστατο θυμὸν ἀχεύων
567
Ἀντιλόχῳ ἄμοτον κεχολωμένος· ἐν δʼ ἄρα κῆρυξ
568
χειρὶ σκῆπτρον ἔθηκε, σιωπῆσαί τε κέλευσεν
569
Ἀργείους· ὃ δʼ ἔπειτα μετηύδα ἰσόθεος φώς·
570
Ἀντίλοχε πρόσθεν πεπνυμένε ποῖον ἔρεξας.
571
ᾔσχυνας μὲν ἐμὴν ἀρετήν, βλάψας δέ μοι ἵππους
572
τοὺς σοὺς πρόσθε βαλών, οἵ τοι πολὺ χείρονες ἦσαν.
573
ἀλλʼ ἄγετʼ Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες
574
ἐς μέσον ἀμφοτέροισι δικάσσατε, μὴ δʼ ἐπʼ ἀρωγῇ,
575
μή ποτέ τις εἴπῃσιν Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·
576
Ἀντίλοχον ψεύδεσσι βιησάμενος Μενέλαος
577
οἴχεται ἵππον ἄγων, ὅτι οἱ πολὺ χείρονες ἦσαν
578
ἵπποι, αὐτὸς δὲ κρείσσων ἀρετῇ τε βίῃ τε.
579
εἰ δʼ ἄγʼ ἐγὼν αὐτὸς δικάσω, καί μʼ οὔ τινά φημι
580
ἄλλον ἐπιπλήξειν Δαναῶν· ἰθεῖα γὰρ ἔσται.
581
Ἀντίλοχʼ εἰ δʼ ἄγε δεῦρο διοτρεφές, ἣ θέμις ἐστί,
Translation
Antilochus nurtured by the gods, come here and, as is right and natural,
582
στὰς ἵππων προπάροιθε καὶ ἅρματος, αὐτὰρ ἱμάσθλην
Translation
standing in front of your horses and chariot, and then the whip
583
χερσὶν ἔχε ῥαδινήν, ᾗ περ τὸ πρόσθεν ἔλαυνες,
Translation
the slender one, hold it in your hands, the same whip with which you drove ahead of me,
584
ἵππων ἁψάμενος γαιήοχον ἐννοσίγαιον
Translation
and taking hold of your horses swear by the earthholder, the earthshaker,
585
ὄμνυθι μὴ μὲν ἑκὼν τὸ ἐμὸν δόλῳ ἅρμα πεδῆσαι.
Translation
swear that you did not deliberately bind my chariot with deceit.
586
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίλοχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
587
ἄνσχεο νῦν· πολλὸν γὰρ ἔγωγε νεώτερός εἰμι
588
σεῖο ἄναξ Μενέλαε, σὺ δὲ πρότερος καὶ ἀρείων.
589
οἶσθʼ οἷαι νέου ἀνδρὸς ὑπερβασίαι τελέθουσι·
590
κραιπνότερος μὲν γάρ τε νόος, λεπτὴ δέ τε μῆτις.
591
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη· ἵππον δέ τοι αὐτὸς
592
δώσω, τὴν ἀρόμην. εἰ καί νύ κεν οἴκοθεν ἄλλο
593
μεῖζον ἐπαιτήσειας, ἄφαρ κέ τοι αὐτίκα δοῦναι
594
βουλοίμην ἢ σοί γε διοτρεφὲς ἤματα πάντα
595
ἐκ θυμοῦ πεσέειν καὶ δαίμοσιν εἶναι ἀλιτρός.
596
ἦ ῥα καὶ ἵππον ἄγων μεγαθύμου Νέστορος υἱὸς
597
ἐν χείρεσσι τίθει Μενελάου· τοῖο δὲ θυμὸς
598
ἰάνθη ὡς εἴ τε περὶ σταχύεσσιν ἐέρση
599
ληΐου ἀλδήσκοντος, ὅτε φρίσσουσιν ἄρουραι·
600
ὣς ἄρα σοὶ Μενέλαε μετὰ φρεσὶ θυμὸς ἰάνθη.
601
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
602
Ἀντίλοχε νῦν μέν τοι ἐγὼν ὑποείξομαι αὐτὸς
603
χωόμενος, ἐπεὶ οὔ τι παρήορος οὐδʼ ἀεσίφρων
604
ἦσθα πάρος· νῦν αὖτε νόον νίκησε νεοίη.
605
δεύτερον αὖτʼ ἀλέασθαι ἀμείνονας ἠπεροπεύειν.
606
οὐ γάρ κέν με τάχʼ ἄλλος ἀνὴρ παρέπεισεν Ἀχαιῶν.
607
ἀλλὰ σὺ γὰρ δὴ πολλὰ πάθες καὶ πολλὰ μόγησας
608
σός τε πατὴρ ἀγαθὸς καὶ ἀδελφεὸς εἵνεκʼ ἐμεῖο·
609
τώ τοι λισσομένῳ ἐπιπείσομαι, ἠδὲ καὶ ἵππον
610
δώσω ἐμήν περ ἐοῦσαν, ἵνα γνώωσι καὶ οἵδε
611
ὡς ἐμὸς οὔ ποτε θυμὸς ὑπερφίαλος καὶ ἀπηνής.
612
ἦ ῥα, καὶ Ἀντιλόχοιο Νοήμονι δῶκεν ἑταίρῳ
613
ἵππον ἄγειν· ὃ δʼ ἔπειτα λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντα.
614
Μηριόνης δʼ ἀνάειρε δύω χρυσοῖο τάλαντα
615
τέτρατος, ὡς ἔλασεν. πέμπτον δʼ ὑπελείπετʼ ἄεθλον,
Translation
But fifth prize was left,
616
ἀμφίθετος φιάλη· τὴν Νέστορι δῶκεν Ἀχιλλεὺς
Translation
a two-handled bowl. Achilles gave it to Nestor,
617
Ἀργείων ἀνʼ ἀγῶνα φέρων, καὶ ἔειπε παραστάς·
Translation
carrying it through the assembly of the Argives. Standing next to him he said:
618
τῆ νῦν, καὶ σοὶ τοῦτο γέρον κειμήλιον ἔστω
Translation
Here now, for you too, old man, let this be your possession
619
Πατρόκλοιο τάφου μνῆμʼ ἔμμεναι· οὐ γὰρ ἔτʼ αὐτὸν
Translation
to serve as a reminder of Patroclus’s burial; since him no longer
620
ὄψῃ ἐν Ἀργείοισι· δίδωμι δέ τοι τόδʼ ἄεθλον
Translation
will you see among the Argives; I give you this prize,
621
αὔτως· οὐ γὰρ πύξ γε μαχήσεαι, οὐδὲ παλαίσεις,
Translation
just like that.
622
οὐδʼ ἔτʼ ἀκοντιστὺν ἐσδύσεαι, οὐδὲ πόδεσσι
623
θεύσεαι· ἤδη γὰρ χαλεπὸν κατὰ γῆρας ἐπείγει.
624
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει· ὃ δʼ ἐδέξατο χαίρων,
625
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
626
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα τέκος κατὰ μοῖραν ἔειπες·
627
οὐ γὰρ ἔτʼ ἔμπεδα γυῖα φίλος πόδες, οὐδέ τι χεῖρες
628
ὤμων ἀμφοτέρωθεν ἐπαΐσσονται ἐλαφραί.
629
εἴθʼ ὣς ἡβώοιμι βίη τέ μοι ἔμπεδος εἴη
630
ὡς ὁπότε κρείοντʼ Ἀμαρυγκέα θάπτον Ἐπειοὶ
631
Βουπρασίῳ, παῖδες δʼ ἔθεσαν βασιλῆος ἄεθλα·
632
ἔνθʼ οὔ τίς μοι ὁμοῖος ἀνὴρ γένετʼ, οὔτʼ ἄρʼ Ἐπειῶν
633
οὔτʼ αὐτῶν Πυλίων οὔτʼ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.
634
πὺξ μὲν ἐνίκησα Κλυτομήδεα Ἤνοπος υἱόν,
635
Ἀγκαῖον δὲ πάλῃ Πλευρώνιον, ὅς μοι ἀνέστη·
636
Ἴφικλον δὲ πόδεσσι παρέδραμον ἐσθλὸν ἐόντα,
637
δουρὶ δʼ ὑπειρέβαλον Φυλῆά τε καὶ Πολύδωρον.
638
οἴοισίν μʼ ἵπποισι παρήλασαν Ἀκτορίωνε
Translation
Only with horses did the two Aktorione surpass me,
639
πλήθει πρόσθε βαλόντες ἀγασσάμενοι περὶ νίκης,
Translation
surging ahead because of their greater number, ever so eager for victory
¹
Editorial q:3
640
οὕνεκα δὴ τὰ μέγιστα παρʼ αὐτόθι λείπετʼ ἄεθλα.
Translation
because the biggest prizes were left for that event.
641
οἳ δʼ ἄρʼ ἔσαν δίδυμοι· ὃ μὲν ἔμπεδον ἡνιόχευεν,
Translation
They were twins, you see; the one steadfastly held the reins,
642
ἔμπεδον ἡνιόχευʼ, ὃ δʼ ἄρα μάστιγι κέλευεν.
Translation
steadfastly held the reins, and the other urged on with the whip.
643
ὥς ποτʼ ἔον· νῦν αὖτε νεώτεροι ἀντιοώντων
644
ἔργων τοιούτων· ἐμὲ δὲ χρὴ γήραϊ λυγρῷ
645
πείθεσθαι, τότε δʼ αὖτε μετέπρεπον ἡρώεσσιν.
646
ἀλλʼ ἴθι καὶ σὸν ἑταῖρον ἀέθλοισι κτερέϊζε.
647
τοῦτο δʼ ἐγὼ πρόφρων δέχομαι, χαίρει δέ μοι ἦτορ,
Translation
I gladly receive this, and my heart exults [kharis]
648
ὥς μευ ἀεὶ μέμνησαι ἐνηέος, οὐδέ σε λήθω,
Translation
that you always remember me, well-intentioned as I am, and you do not fail to notice me
649
τιμῆς ἧς τέ μʼ ἔοικε τετιμῆσθαι μετʼ Ἀχαιοῖς.
Translation
as to the honor that seems right for me to receive among the Achaeans.
¹
Editorial timê
650
σοὶ δὲ θεοὶ τῶνδʼ ἀντὶ χάριν μενοεικέα δοῖεν.
Translation
In return for these things may the gods give you thanks [kharis] that gladden your heart.
651
ὣς φάτο, Πηλεΐδης δὲ πολὺν καθʼ ὅμιλον Ἀχαιῶν
652
ᾤχετʼ, ἐπεὶ πάντʼ αἶνον ἐπέκλυε Νηλεΐδαο.
653
αὐτὰρ ὃ πυγμαχίης ἀλεγεινῆς θῆκεν ἄεθλα·
654
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κατέδησʼ ἐν ἀγῶνι
655
ἑξέτεʼ ἀδμήτην, ἥ τʼ ἀλγίστη δαμάσασθαι·
656
τῷ δʼ ἄρα νικηθέντι τίθει δέπας ἀμφικύπελλον.
657
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
658
Ἀτρεΐδη τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
659
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
660
πὺξ μάλʼ ἀνασχομένω πεπληγέμεν· ᾧ δέ κʼ Ἀπόλλων
661
δώῃ καμμονίην, γνώωσι δὲ πάντες Ἀχαιοί,
662
ἡμίονον ταλαεργὸν ἄγων κλισίην δὲ νεέσθω·
663
αὐτὰρ ὃ νικηθεὶς δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον.
664
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ ἀνὴρ ἠΰς τε μέγας τε
665
εἰδὼς πυγμαχίης υἱὸς Πανοπῆος Ἐπειός,
666
ἅψατο δʼ ἡμιόνου ταλαεργοῦ φώνησέν τε·
667
ἆσσον ἴτω ὅς τις δέπας οἴσεται ἀμφικύπελλον·
668
ἡμίονον δʼ οὔ φημί τινʼ ἀξέμεν ἄλλον Ἀχαιῶν
669
πυγμῇ νικήσαντʼ, ἐπεὶ εὔχομαι εἶναι ἄριστος.
670
ἦ οὐχ ἅλις ὅττι μάχης ἐπιδεύομαι; οὐδʼ ἄρα πως ἦν
671
ἐν πάντεσσʼ ἔργοισι δαήμονα φῶτα γενέσθαι.
672
ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
673
ἀντικρὺ χρόα τε ῥήξω σύν τʼ ὀστέʼ ἀράξω.
674
κηδεμόνες δέ οἱ ἐνθάδʼ ἀολλέες αὖθι μενόντων,
675
οἵ κέ μιν ἐξοίσουσιν ἐμῇς ὑπὸ χερσὶ δαμέντα.
676
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
677
Εὐρύαλος δέ οἱ οἶος ἀνίστατο ἰσόθεος φὼς
678
Μηκιστῆος υἱὸς Ταλαϊονίδαο ἄνακτος,
679
ὅς ποτε Θήβας δʼ ἦλθε δεδουπότος Οἰδιπόδαο
680
ἐς τάφον· ἔνθα δὲ πάντας ἐνίκα Καδμείωνας.
681
τὸν μὲν Τυδεΐδης δουρὶ κλυτὸς ἀμφεπονεῖτο
682
θαρσύνων ἔπεσιν, μέγα δʼ αὐτῷ βούλετο νίκην.
683
ζῶμα δέ οἱ πρῶτον παρακάββαλεν, αὐτὰρ ἔπειτα
684
δῶκεν ἱμάντας ἐϋτμήτους βοὸς ἀγραύλοιο.
685
τὼ δὲ ζωσαμένω βήτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
686
ἄντα δʼ ἀνασχομένω χερσὶ στιβαρῇσιν ἅμʼ ἄμφω
687
σύν ῥʼ ἔπεσον, σὺν δέ σφι βαρεῖαι χεῖρες ἔμιχθεν.
688
δεινὸς δὲ χρόμαδος γενύων γένετʼ, ἔρρεε δʼ ἱδρὼς
689
πάντοθεν ἐκ μελέων· ἐπὶ δʼ ὄρνυτο δῖος Ἐπειός,
690
κόψε δὲ παπτήναντα παρήϊον· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
691
ἑστήκειν· αὐτοῦ γὰρ ὑπήριπε φαίδιμα γυῖα.
692
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ φρικὸς Βορέω ἀναπάλλεται ἰχθὺς
693
θίνʼ ἐν φυκιόεντι, μέλαν δέ ἑ κῦμα κάλυψεν,
694
ὣς πληγεὶς ἀνέπαλτʼ· αὐτὰρ μεγάθυμος Ἐπειὸς
695
χερσὶ λαβὼν ὤρθωσε· φίλοι δʼ ἀμφέσταν ἑταῖροι,
696
οἵ μιν ἄγον διʼ ἀγῶνος ἐφελκομένοισι πόδεσσιν
697
αἷμα παχὺ πτύοντα κάρη βάλλονθʼ ἑτέρωσε·
698
κὰδ δʼ ἀλλοφρονέοντα μετὰ σφίσιν εἷσαν ἄγοντες,
699
αὐτοὶ δʼ οἰχόμενοι κόμισαν δέπας ἀμφικύπελλον.
700
Πηλεΐδης δʼ αἶψʼ ἄλλα κατὰ τρίτα θῆκεν ἄεθλα
701
δεικνύμενος Δαναοῖσι παλαισμοσύνης ἀλεγεινῆς,
702
τῷ μὲν νικήσαντι μέγαν τρίποδʼ ἐμπυριβήτην,
703
τὸν δὲ δυωδεκάβοιον ἐνὶ σφίσι τῖον Ἀχαιοί·
704
ἀνδρὶ δὲ νικηθέντι γυναῖκʼ ἐς μέσσον ἔθηκε,
705
πολλὰ δʼ ἐπίστατο ἔργα, τίον δέ ἑ τεσσαράβοιον.
706
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
707
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθον.
708
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
709
ἂν δʼ Ὀδυσεὺς πολύμητις ἀνίστατο κέρδεα εἰδώς.
710
ζωσαμένω δʼ ἄρα τώ γε βάτην ἐς μέσσον ἀγῶνα,
711
ἀγκὰς δʼ ἀλλήλων λαβέτην χερσὶ στιβαρῇσιν
712
ὡς ὅτʼ ἀμείβοντες, τούς τε κλυτὸς ἤραρε τέκτων
713
δώματος ὑψηλοῖο βίας ἀνέμων ἀλεείνων.
714
τετρίγει δʼ ἄρα νῶτα θρασειάων ἀπὸ χειρῶν
715
ἑλκόμενα στερεῶς· κατὰ δὲ νότιος ῥέεν ἱδρώς,
716
πυκναὶ δὲ σμώδιγγες ἀνὰ πλευράς τε καὶ ὤμους
717
αἵματι φοινικόεσσαι ἀνέδραμον· οἳ δὲ μάλʼ αἰεὶ
718
νίκης ἱέσθην τρίποδος πέρι ποιητοῖο·
719
οὔτʼ Ὀδυσεὺς δύνατο σφῆλαι οὔδει τε πελάσσαι,
720
οὔτʼ Αἴας δύνατο, κρατερὴ δʼ ἔχεν ἲς Ὀδυσῆος.
721
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀνίαζον ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς,
722
δὴ τότε μιν προσέειπε μέγας Τελαμώνιος Αἴας·
723
διογενὲς Λαερτιάδη πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ
724
ἤ μʼ ἀνάειρʼ, ἢ ἐγὼ σέ· τὰ δʼ αὖ Διὶ πάντα μελήσει.
725
ὣς εἰπὼν ἀνάειρε· δόλου δʼ οὐ λήθετʼ Ὀδυσσεύς·
726
κόψʼ ὄπιθεν κώληπα τυχών, ὑπέλυσε δὲ γυῖα,
727
κὰδ δʼ ἔβαλʼ ἐξοπίσω· ἐπὶ δὲ στήθεσσιν Ὀδυσσεὺς
728
κάππεσε· λαοὶ δʼ αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
729
δεύτερος αὖτʼ ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
730
κίνησεν δʼ ἄρα τυτθὸν ἀπὸ χθονός, οὐδʼ ἔτʼ ἄειρεν,
731
ἐν δὲ γόνυ γνάμψεν· ἐπὶ δὲ χθονὶ κάππεσον ἄμφω
732
πλησίοι ἀλλήλοισι, μιάνθησαν δὲ κονίῃ.
733
καί νύ κε τὸ τρίτον αὖτις ἀναΐξαντʼ ἐπάλαιον,
734
εἰ μὴ Ἀχιλλεὺς αὐτὸς ἀνίστατο καὶ κατέρυκε·
735
μηκέτʼ ἐρείδεσθον, μὴ δὲ τρίβεσθε κακοῖσι·
736
νίκη δʼ ἀμφοτέροισιν· ἀέθλια δʼ ἶσʼ ἀνελόντες
737
ἔρχεσθʼ, ὄφρα καὶ ἄλλοι ἀεθλεύωσιν Ἀχαιοί.
738
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδὲ πίθοντο,
739
καί ῥʼ ἀπομορξαμένω κονίην δύσαντο χιτῶνας.
740
Πηλεΐδης δʼ αἶψʼ ἄλλα τίθει ταχυτῆτος ἄεθλα
741
ἀργύρεον κρητῆρα τετυγμένον· ἓξ δʼ ἄρα μέτρα
742
χάνδανεν, αὐτὰρ κάλλει ἐνίκα πᾶσαν ἐπʼ αἶαν
743
πολλόν, ἐπεὶ Σιδόνες πολυδαίδαλοι εὖ ἤσκησαν,
744
Φοίνικες δʼ ἄγον ἄνδρες ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον,
745
στῆσαν δʼ ἐν λιμένεσσι, Θόαντι δὲ δῶρον ἔδωκαν·
746
υἷος δὲ Πριάμοιο Λυκάονος ὦνον ἔδωκε
747
Πατρόκλῳ ἥρωϊ Ἰησονίδης Εὔνηος.
748
καὶ τὸν Ἀχιλλεὺς θῆκεν ἄεθλον οὗ ἑτάροιο,
749
ὅς τις ἐλαφρότατος ποσσὶ κραιπνοῖσι πέλοιτο·
750
δευτέρῳ αὖ βοῦν θῆκε μέγαν καὶ πίονα δημῷ,
751
ἡμιτάλαντον δὲ χρυσοῦ λοισθήϊʼ ἔθηκε.
752
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
753
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
754
ὣς ἔφατʼ, ὄρνυτο δʼ αὐτίκʼ Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας,
755
ἂν δʼ Ὀδυσεὺς πολύμητις, ἔπειτα δὲ Νέστορος υἱὸς
756
Ἀντίλοχος· ὃ γὰρ αὖτε νέους ποσὶ πάντας ἐνίκα.
757
στὰν δὲ μεταστοιχί· σήμηνε δὲ τέρματʼ Ἀχιλλεύς.
758
τοῖσι δʼ ἀπὸ νύσσης τέτατο δρόμος· ὦκα δʼ ἔπειτα
759
ἔκφερʼ Ὀϊλιάδης· ἐπὶ δʼ ὄρνυτο δῖος Ὀδυσσεὺς
760
ἄγχι μάλʼ, ὡς ὅτε τίς τε γυναικὸς ἐϋζώνοιο
761
στήθεός ἐστι κανών, ὅν τʼ εὖ μάλα χερσὶ τανύσσῃ
762
πηνίον ἐξέλκουσα παρὲκ μίτον, ἀγχόθι δʼ ἴσχει
763
στήθεος· ὣς Ὀδυσεὺς θέεν ἐγγύθεν, αὐτὰρ ὄπισθεν
764
ἴχνια τύπτε πόδεσσι πάρος κόνιν ἀμφιχυθῆναι·
765
κὰδ δʼ ἄρα οἱ κεφαλῆς χέʼ ἀϋτμένα δῖος Ὀδυσσεὺς
766
αἰεὶ ῥίμφα θέων· ἴαχον δʼ ἐπὶ πάντες Ἀχαιοὶ
767
νίκης ἱεμένῳ, μάλα δὲ σπεύδοντι κέλευον.
768
ἀλλʼ ὅτε δὴ πύματον τέλεον δρόμον, αὐτίκʼ Ὀδυσσεὺς
769
εὔχετʼ Ἀθηναίῃ γλαυκώπιδι ὃν κατὰ θυμόν·
770
κλῦθι θεά, ἀγαθή μοι ἐπίρροθος ἐλθὲ ποδοῖιν.
771
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε Παλλὰς Ἀθήνη,
772
γυῖα δʼ ἔθηκεν ἐλαφρά, πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
773
ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλον ἐπαΐξασθαι ἄεθλον,
774
ἔνθʼ Αἴας μὲν ὄλισθε θέων, βλάψεν γὰρ Ἀθήνη,
775
τῇ ῥα βοῶν κέχυτʼ ὄνθος ἀποκταμένων ἐριμύκων,
776
οὓς ἐπὶ Πατρόκλῳ πέφνεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
777
ἐν δʼ ὄνθου βοέου πλῆτο στόμα τε ῥῖνάς τε·
778
κρητῆρʼ αὖτʼ ἀνάειρε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
779
ὡς ἦλθε φθάμενος· ὃ δὲ βοῦν ἕλε φαίδιμος Αἴας.
780
στῆ δὲ κέρας μετὰ χερσὶν ἔχων βοὸς ἀγραύλοιο
781
ὄνθον ἀποπτύων, μετὰ δʼ Ἀργείοισιν ἔειπεν·
782
ὢ πόποι ἦ μʼ ἔβλαψε θεὰ πόδας, ἣ τὸ πάρος περ
783
μήτηρ ὣς Ὀδυσῆϊ παρίσταται ἠδʼ ἐπαρήγει.
784
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
785
Ἀντίλοχος δʼ ἄρα δὴ λοισθήϊον ἔκφερʼ ἄεθλον
786
μειδιόων, καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
787
εἰδόσιν ὔμμʼ ἐρέω πᾶσιν φίλοι, ὡς ἔτι καὶ νῦν
788
ἀθάνατοι τιμῶσι παλαιοτέρους ἀνθρώπους.
789
Αἴας μὲν γὰρ ἐμεῖʼ ὀλίγον προγενέστερός ἐστιν,
790
οὗτος δὲ προτέρης γενεῆς προτέρων τʼ ἀνθρώπων·
791
ὠμογέροντα δέ μίν φασʼ ἔμμεναι· ἀργαλέον δὲ
792
ποσσὶν ἐριδήσασθαι Ἀχαιοῖς, εἰ μὴ Ἀχιλλεῖ.
793
ὣς φάτο, κύδηνεν δὲ ποδώκεα Πηλεΐωνα.
794
τὸν δʼ Ἀχιλεὺς μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
795
Ἀντίλοχʼ οὐ μέν τοι μέλεος εἰρήσεται αἶνος,
796
ἀλλά τοι ἡμιτάλαντον ἐγὼ χρυσοῦ ἐπιθήσω.
797
ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δʼ ἐδέξατο χαίρων.
798
αὐτὰρ Πηλεΐδης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος
799
θῆκʼ ἐς ἀγῶνα φέρων, κατὰ δʼ ἀσπίδα καὶ τρυφάλειαν
800
τεύχεα Σαρπήδοντος, ἅ μιν Πάτροκλος ἀπηύρα.
801
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
802
ἄνδρε δύω περὶ τῶνδε κελεύομεν, ὥ περ ἀρίστω,
803
τεύχεα ἑσσαμένω ταμεσίχροα χαλκὸν ἑλόντε
804
ἀλλήλων προπάροιθεν ὁμίλου πειρηθῆναι.
805
ὁππότερός κε φθῇσιν ὀρεξάμενος χρόα καλόν,
806
ψαύσῃ δʼ ἐνδίνων διά τʼ ἔντεα καὶ μέλαν αἷμα,
807
τῷ μὲν ἐγὼ δώσω τόδε φάσγανον ἀργυρόηλον
808
καλὸν Θρηΐκιον, τὸ μὲν Ἀστεροπαῖον ἀπηύρων·
809
τεύχεα δʼ ἀμφότεροι ξυνήϊα ταῦτα φερέσθων·
810
καί σφιν δαῖτʼ ἀγαθὴν παραθήσομεν ἐν κλισίῃσιν.
811
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μέγας Τελαμώνιος Αἴας,
812
ἂν δʼ ἄρα Τυδεΐδης ὦρτο, κρατερὸς Διομήδης.
813
οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ἑκάτερθεν ὁμίλου θωρήχθησαν,
814
ἐς μέσον ἀμφοτέρω συνίτην μεμαῶτε μάχεσθαι
815
δεινὸν δερκομένω· θάμβος δʼ ἔχε πάντας Ἀχαιούς.
816
ἀλλʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
817
τρὶς μὲν ἐπήϊξαν, τρὶς δὲ σχεδὸν ὁρμήθησαν.
818
ἔνθʼ Αἴας μὲν ἔπειτα κατʼ ἀσπίδα πάντοσʼ ἐΐσην
819
νύξʼ, οὐδὲ χρόʼ ἵκανεν· ἔρυτο γὰρ ἔνδοθι θώρηξ·
820
Τυδεΐδης δʼ ἄρʼ ἔπειτα ὑπὲρ σάκεος μεγάλοιο
821
αἰὲν ἐπʼ αὐχένι κῦρε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκῇ.
822
καὶ τότε δή ῥʼ Αἴαντι περιδείσαντες Ἀχαιοὶ
823
παυσαμένους ἐκέλευσαν ἀέθλια ἶσʼ ἀνελέσθαι.
824
αὐτὰρ Τυδεΐδῃ δῶκεν μέγα φάσγανον ἥρως
825
σὺν κολεῷ τε φέρων καὶ ἐϋτμήτῳ τελαμῶνι.
826
αὐτὰρ Πηλεΐδης θῆκεν σόλον αὐτοχόωνον
827
ὃν πρὶν μὲν ῥίπτασκε μέγα σθένος Ἠετίωνος·
828
ἀλλʼ ἤτοι τὸν ἔπεφνε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς,
829
τὸν δʼ ἄγετʼ ἐν νήεσσι σὺν ἄλλοισι κτεάτεσσι.
830
στῆ δʼ ὀρθὸς καὶ μῦθον ἐν Ἀργείοισιν ἔειπεν·
831
ὄρνυσθʼ οἳ καὶ τούτου ἀέθλου πειρήσεσθε.
832
εἴ οἱ καὶ μάλα πολλὸν ἀπόπροθι πίονες ἀγροί,
833
ἕξει μιν καὶ πέντε περιπλομένους ἐνιαυτοὺς
834
χρεώμενος· οὐ μὲν γάρ οἱ ἀτεμβόμενός γε σιδήρου
835
ποιμὴν οὐδʼ ἀροτὴρ εἶσʼ ἐς πόλιν, ἀλλὰ παρέξει.
836
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
837
ἂν δὲ Λεοντῆος κρατερὸν μένος ἀντιθέοιο,
838
ἂν δʼ Αἴας Τελαμωνιάδης καὶ δῖος Ἐπειός.
839
ἑξείης δʼ ἵσταντο, σόλον δʼ ἕλε δῖος Ἐπειός,
840
ἧκε δὲ δινήσας· γέλασαν δʼ ἐπὶ πάντες Ἀχαιοί.
841
δεύτερος αὖτʼ ἀφέηκε Λεοντεὺς ὄζος Ἄρηος·
842
τὸ τρίτον αὖτʼ ἔρριψε μέγας Τελαμώνιος Αἴας
843
χειρὸς ἄπο στιβαρῆς, καὶ ὑπέρβαλε σήματα πάντων.
844
ἀλλʼ ὅτε δὴ σόλον εἷλε μενεπτόλεμος Πολυποίτης,
845
ὅσσόν τίς τʼ ἔρριψε καλαύροπα βουκόλος ἀνήρ,
846
ἣ δέ θʼ ἑλισσομένη πέτεται διὰ βοῦς ἀγελαίας,
847
τόσσον παντὸς ἀγῶνος ὑπέρβαλε· τοὶ δὲ βόησαν.
848
ἀνστάντες δʼ ἕταροι Πολυποίταο κρατεροῖο
849
νῆας ἔπι γλαφυρὰς ἔφερον βασιλῆος ἄεθλον.
850
αὐτὰρ ὃ τοξευτῇσι τίθει ἰόεντα σίδηρον,
851
κὰδ δʼ ἐτίθει δέκα μὲν πελέκεας, δέκα δʼ ἡμιπέλεκκα,
852
ἱστὸν δʼ ἔστησεν νηὸς κυανοπρῴροιο
853
τηλοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ἐκ δὲ τρήρωνα πέλειαν
854
λεπτῇ μηρίνθῳ δῆσεν ποδός, ἧς ἄρʼ ἀνώγει
855
τοξεύειν· ὃς μέν κε βάλῃ τρήρωνα πέλειαν,
856
πάντας ἀειράμενος πελέκεας οἶκον δὲ φερέσθω·
857
ὃς δέ κε μηρίνθοιο τύχῃ ὄρνιθος ἁμαρτών,
858
ἥσσων γὰρ δὴ κεῖνος, ὃ δʼ οἴσεται ἡμιπέλεκκα.
859
ὣς ἔφατʼ, ὦρτο δʼ ἔπειτα βίη Τεύκροιο ἄνακτος,
860
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος.
861
κλήρους δʼ ἐν κυνέῃ χαλκήρεϊ πάλλον ἑλόντες,
862
Τεῦκρος δὲ πρῶτος κλήρῳ λάχεν· αὐτίκα δʼ ἰὸν
863
ἧκεν ἐπικρατέως, οὐδʼ ἠπείλησεν ἄνακτι
864
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
865
ὄρνιθος μὲν ἅμαρτε· μέγηρε γάρ οἱ τό γʼ Ἀπόλλων·
866
αὐτὰρ ὃ μήρινθον βάλε πὰρ πόδα, τῇ δέδετʼ ὄρνις·
867
ἀντικρὺ δʼ ἀπὸ μήρινθον τάμε πικρὸς ὀϊστός.
868
ἣ μὲν ἔπειτʼ ἤϊξε πρὸς οὐρανόν, ἣ δὲ παρείθη
869
μήρινθος ποτὶ γαῖαν· ἀτὰρ κελάδησαν Ἀχαιοί.
870
σπερχόμενος δʼ ἄρα Μηριόνης ἐξείρυσε χειρὸς
871
τόξον· ἀτὰρ δὴ ὀϊστὸν ἔχεν πάλαι, ὡς ἴθυνεν.
872
αὐτίκα δʼ ἠπείλησεν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι
873
ἀρνῶν πρωτογόνων ῥέξειν κλειτὴν ἑκατόμβην.
874
ὕψι δʼ ὑπὸ νεφέων εἶδε τρήρωνα πέλειαν·
875
τῇ ῥʼ ὅ γε δινεύουσαν ὑπὸ πτέρυγος βάλε μέσσην,
876
ἀντικρὺ δὲ διῆλθε βέλος· τὸ μὲν ἂψ ἐπὶ γαίῃ
877
πρόσθεν Μηριόναο πάγη ποδός· αὐτὰρ ἣ ὄρνις
878
ἱστῷ ἐφεζομένη νηὸς κυανοπρῴροιο
879
αὐχένʼ ἀπεκρέμασεν, σὺν δὲ πτερὰ πυκνὰ λίασθεν.
880
ὠκὺς δʼ ἐκ μελέων θυμὸς πτάτο, τῆλε δʼ ἀπʼ αὐτοῦ
881
κάππεσε· λαοὶ δʼ αὖ θηεῦντό τε θάμβησάν τε.
882
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης πελέκεας δέκα πάντας ἄειρε,
883
Τεῦκρος δʼ ἡμιπέλεκκα φέρεν κοίλας ἐπὶ νῆας.
884
αὐτὰρ Πηλεΐδης κατὰ μὲν δολιχόσκιον ἔγχος,
885
κὰδ δὲ λέβητʼ ἄπυρον βοὸς ἄξιον ἀνθεμόεντα
886
θῆκʼ ἐς ἀγῶνα φέρων· καί ῥʼ ἥμονες ἄνδρες ἀνέσταν·
887
ἂν μὲν ἄρʼ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων,
888
ἂν δʼ ἄρα Μηριόνης, θεράπων ἐῢς Ἰδομενῆος.
889
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
890
Ἀτρεΐδη· ἴδμεν γὰρ ὅσον προβέβηκας ἁπάντων
891
ἠδʼ ὅσσον δυνάμει τε καὶ ἥμασιν ἔπλευ ἄριστος·
892
ἀλλὰ σὺ μὲν τόδʼ ἄεθλον ἔχων κοίλας ἐπὶ νῆας
893
ἔρχευ, ἀτὰρ δόρυ Μηριόνῃ ἥρωϊ πόρωμεν,
894
εἰ σύ γε σῷ θυμῷ ἐθέλοις· κέλομαι γὰρ ἔγωγε.
895
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
896
δῶκε δὲ Μηριόνῃ δόρυ χάλκεον· αὐτὰρ ὅ γʼ ἥρως
897
Ταλθυβίῳ κήρυκι δίδου περικαλλὲς ἄεθλον.