Scroll 19
1
αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
2
μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων·
3
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
4
Τηλέμαχε, χρὴ τεύχεʼ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσω
5
πάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι
6
παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·
7
ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει
8
οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
9
ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.
10
πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶν ἔβαλε δαίμων
11
μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,
12
ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα
13
καὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
14
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
15
ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
16
μαῖʼ, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,
17
ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς
18
καλά, τά μοι κατὰ οἶκον ἀκηδέα καπνὸς ἀμέρδει
19
πατρὸς ἀποιχομένοιο· ἐγὼ δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
20
νῦν δʼ ἐθέλω καταθέσθαι, ἵνʼ οὐ πυρὸς ἵξετʼ ἀϋτμή.
21
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
22
αἲ γὰρ δή ποτε, τέκνον, ἐπιφροσύνας ἀνέλοιο
23
οἴκου κήδεσθαι καὶ κτήματα πάντα φυλάσσειν.
24
ἀλλʼ ἄγε, τίς τοι ἔπειτα μετοιχομένη φάος οἴσει;
25
δμῳὰς δʼ οὐκ εἴας προβλωσκέμεν, αἵ κεν ἔφαινον.
26
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
27
ξεῖνος ὅδʼ· οὐ γὰρ ἀεργὸν ἀνέξομαι ὅς κεν ἐμῆς γε
28
χοίνικος ἅπτηται, καὶ τηλόθεν εἰληλουθώς.
29
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
30
κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.
31
τὼ δʼ ἄρʼ ἀναΐξαντʼ Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱὸς
32
ἐσφόρεον κόρυθάς τε καὶ ἀσπίδας ὀμφαλοέσσας
33
ἔγχεά τʼ ὀξυόεντα· πάροιθε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
34
χρύσεον λύχνον ἔχουσα, φάος περικαλλὲς ἐποίει.
35
δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·
36
ὦ πάτερ, ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι.
37
ἔμπης μοι τοῖχοι μεγάρων καλαί τε μεσόδμαι,
38
εἰλάτιναί τε δοκοί, καὶ κίονες ὑψόσʼ ἔχοντες
39
φαίνοντʼ ὀφθαλμοῖς ὡς εἰ πυρὸς αἰθομένοιο.
40
ἦ μάλα τις θεὸς ἔνδον, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
41
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
42
σίγα καὶ κατὰ σὸν νόον ἴσχανε μηδʼ ἐρέεινε·
43
αὕτη τοι δίκη ἐστὶ θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.
44
ἀλλὰ σὺ μὲν κατάλεξαι, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ,
45
ὄφρα κʼ ἔτι δμῳὰς καὶ μητέρα σὴν ἐρεθίζω·
46
ἡ δέ μʼ ὀδυρομένη εἰρήσεται ἀμφὶς ἕκαστα.
47
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
48
κείων ἐς θάλαμον, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων,
49
ἔνθα πάρος κοιμᾶθʼ, ὅτε μιν γλυκὺς ὕπνος ἱκάνοι·
50
ἔνθʼ ἄρα καὶ τότʼ ἔλεκτο καὶ Ἠῶ δῖαν ἔμιμνεν.
51
αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,
52
μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων.
53
ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
54
Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ.
55
τῇ παρὰ μὲν κλισίην πυρὶ κάτθεσαν, ἔνθʼ ἄρʼ ἐφῖζε,
56
δινωτὴν ἐλέφαντι καὶ ἀργύρῳ· ἥν ποτε τέκτων
57
ποίησʼ Ἰκμάλιος, καὶ ὑπὸ θρῆνυν ποσὶν ἧκε
58
προσφυέʼ ἐξ αὐτῆς, ὅθʼ ἐπὶ μέγα βάλλετο κῶας.
59
ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια.
60
ἦλθον δὲ δμῳαὶ λευκώλενοι ἐκ μεγάροιο.
61
αἱ δʼ ἀπὸ μὲν σῖτον πολὺν ᾕρεον ἠδὲ τραπέζας
62
καὶ δέπα, ἔνθεν ἄρʼ ἄνδρες ὑπερμενέοντες ἔπινον·
63
πῦρ δʼ ἀπὸ λαμπτήρων χαμάδις βάλον, ἄλλα δʼ ἐπʼ αὐτῶν
64
νήησαν ξύλα πολλά, φόως ἔμεν ἠδὲ θέρεσθαι.
65
ἡ δʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπε Μελανθὼ δεύτερον αὖτις·
66
ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις διὰ νύκτα
67
δινεύων κατὰ οἶκον, ὀπιπεύσεις δὲ γυναῖκας;
68
ἀλλʼ ἔξελθε θύραζε, τάλαν, καὶ δαιτὸς ὄνησο·
69
ἢ τάχα καὶ δαλῷ βεβλημένος εἶσθα θύραζε.
70
τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
71
δαιμονίη, τί μοι ὧδʼ ἐπέχεις κεκοτηότι θυμῷ;
72
ἦ ὅτι δὴ ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,
73
πτωχεύω δʼ ἀνὰ δῆμον; ἀναγκαίη γὰρ ἐπείγει.
74
τοιοῦτοι πτωχοὶ καὶ ἀλήμονες ἄνδρες ἔασι
75
καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον
76
ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,
77
τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·
78
ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι, ἄλλα τε πολλὰ
79
οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
80
ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων· ἤθελε γάρ που·
81
τῷ νῦν μήποτε καὶ σύ, γύναι, ἀπὸ πᾶσαν ὀλέσσῃς
82
ἀγλαΐην, τῇ νῦν γε μετὰ δμῳῇσι κέκασσαι·
83
μή πώς τοι δέσποινα κοτεσσαμένη χαλεπήνῃ,
84
ἢ Ὀδυσεὺς ἔλθῃ· ἔτι γὰρ καὶ ἐλπίδος αἶσα.
85
εἰ δʼ ὁ μὲν ὣς ἀπόλωλε καὶ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν,
86
ἀλλʼ ἤδη παῖς τοῖος Ἀπόλλωνός γε ἕκητι,
87
Τηλέμαχος· τὸν δʼ οὔ τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν
88
λήθει ἀτασθάλλουσʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τηλίκος ἐστίν.
89
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια,
90
ἀμφίπολον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
91
πάντως, θαρσαλέη, κύον ἀδεές, οὔ τί με λήθεις
92
ἔρδουσα μέγα ἔργον, ὃ σῇ κεφαλῇ ἀναμάξεις·
93
πάντα γὰρ εὖ ᾔδησθʼ, ἐπεὶ ἐξ ἐμεῦ ἔκλυες αὐτῆς
94
ὡς τὸν ξεῖνον ἔμελλον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν
95
ἀμφὶ πόσει εἴρεσθαι, ἐπεὶ πυκινῶς ἀκάχημαι.
96
ἦ ῥα καὶ Εὐρυνόμην ταμίην πρὸς μῦθον ἔειπεν·
97
Εὐρυνόμη, φέρε δὴ δίφρον καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,
98
ὄφρα καθεζόμενος εἴπῃ ἔπος ἠδʼ ἐπακούσῃ
99
ὁ ξεῖνος ἐμέθεν· ἐθέλω δέ μιν ἐξερέεσθαι.
100
ὣς ἔφαθʼ, ἡ δὲ μάλʼ ὀτραλέως κατέθηκε φέρουσα
101
δίφρον ἐΰξεστον καὶ ἐπʼ αὐτῷ κῶας ἔβαλλεν·
102
ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
103
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
104
ξεῖνε, τὸ μέν σε πρῶτον ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
105
τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
106
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
107
ὦ γύναι, οὐκ ἄν τίς σε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν
108
νεικέοι· ἦ γάρ σευ κλέος οὐρανὸν εὐρὺν ἱκάνει,
109
ὥς τέ τευ ἢ βασιλῆος ἀμύμονος, ὅς τε θεουδὴς
110
ἀνδράσιν ἐν πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισιν ἀνάσσων
111
εὐδικίας ἀνέχῃσι, φέρῃσι δὲ γαῖα μέλαινα
112
πυροὺς καὶ κριθάς, βρίθῃσι δὲ δένδρεα καρπῷ,
113
τίκτῃ δʼ ἔμπεδα μῆλα, θάλασσα δὲ παρέχῃ ἰχθῦς
114
ἐξ εὐηγεσίης, ἀρετῶσι δὲ λαοὶ ὑπʼ αὐτοῦ.
115
τῷ ἐμὲ νῦν τὰ μὲν ἄλλα μετάλλα σῷ ἐνὶ οἴκῳ,
116
μηδʼ ἐμὸν ἐξερέεινε γένος καὶ πατρίδα γαῖαν,
117
μή μοι μᾶλλον θυμὸν ἐνιπλήσῃς ὀδυνάων
118
μνησαμένῳ μάλα δʼ εἰμὶ πολύστονος· οὐδέ τί με χρὴ
119
οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ γοόωντά τε μυρόμενόν τε
120
ἧσθαι, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί·
121
μή τίς μοι δμῳῶν νεμεσήσεται, ἠὲ σύ γʼ αὐτή,
122
φῇ δὲ δακρυπλώειν βεβαρηότα με φρένας οἴνῳ.
123
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
124
ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τε
125
ὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινον
126
Ἀργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς
127
εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,
128
μεῖζον κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.
129
νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
130
ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
131
Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
132
οἵ τʼ αὐτὴν Ἰθάκην εὐδείελον ἀμφινέμονται,
133
οἵ μʼ ἀεκαζομένην μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
134
τῷ οὔτε ξείνων ἐμπάξομαι οὔθʼ ἱκετάων
135
οὔτε τι κηρύκων, οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν·
136
ἀλλʼ Ὀδυσῆ ποθέουσα φίλον κατατήκομαι ἦτορ.
137
οἱ δὲ γάμον σπεύδουσιν· ἐγὼ δὲ δόλους τολυπεύω.
138
φᾶρος μέν μοι πρῶτον ἐνέπνευσε φρεσὶ δαίμων,
139
στησαμένῃ μέγαν ἱστόν, ἐνὶ μεγάροισιν ὑφαίνειν,
140
λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ αὐτοῖς μετέειπον·
141
κοῦροι, ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
142
μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
143
ἐκτελέσω—μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται—
144
Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
145
μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο·
146
μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
147
αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
148
ὣς ἐφάμην, τοῖσιν δʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
149
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκον μέγαν ἱστόν,
150
νύκτας δʼ ἀλλύεσκον, ἐπεὶ δαΐδας παραθείμην.
151
ὣς τρίετες μὲν ἔληθον ἐγὼ καὶ ἔπειθον Ἀχαιούς·
152
ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
153
μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,
154
καὶ τότε δή με διὰ δμῳάς, κύνας οὐκ ἀλεγούσας,
155
εἷλον ἐπελθόντες καὶ ὁμόκλησαν ἐπέεσσιν.
156
ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσα, καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης·
157
νῦν δʼ οὔτʼ ἐκφυγέειν δύναμαι γάμον οὔτε τινʼ ἄλλην
158
μῆτιν ἔθʼ εὑρίσκω· μάλα δʼ ὀτρύνουσι τοκῆες
159
γήμασθʼ, ἀσχαλάᾳ δὲ πάϊς βίοτον κατεδόντων,
160
γιγνώσκων· ἤδη γὰρ ἀνὴρ οἶός τε μάλιστα
161
οἴκου κήδεσθαι, τῷ τε Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
162
ἀλλὰ καὶ ὥς μοι εἰπὲ τεὸν γένος, ὁππόθεν ἐσσί.
163
οὐ γὰρ ἀπὸ δρυός ἐσσι παλαιφάτου οὐδʼ ἀπὸ πέτρης.
164
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
165
ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
166
οὐκέτʼ ἀπολλήξεις τὸν ἐμὸν γόνον ἐξερέουσα;
167
ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω· ἦ μέν μʼ ἀχέεσσί γε δώσεις
168
πλείοσιν ἢ ἔχομαι· ἡ γὰρ δίκη, ὁππότε πάτρης
169
ἧς ἀπέῃσιν ἀνὴρ τόσσον χρόνον ὅσσον ἐγὼ νῦν,
170
πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἀλώμενος, ἄλγεα πάσχων·
171
ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω ὅ μʼ ἀνείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς.
172
Κρήτη τις γαῖʼ ἔστι, μέσῳ ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,
173
καλὴ καὶ πίειρα, περίρρυτος· ἐν δʼ ἄνθρωποι
174
πολλοί, ἀπειρέσιοι, καὶ ἐννήκοντα πόληες.
175
ἄλλη δʼ ἄλλων γλῶσσα μεμιγμένη· ἐν μὲν Ἀχαιοί,
176
ἐν δʼ Ἐτεόκρητες μεγαλήτορες, ἐν δὲ Κύδωνες,
177
Δωριέες τε τριχάϊκες δῖοί τε Πελασγοί.
178
τῇσι δʼ ἐνὶ Κνωσός, μεγάλη πόλις, ἔνθα τε Μίνως
179
ἐννέωρος βασίλευε Διὸς μεγάλου ὀαριστής,
180
πατρὸς ἐμοῖο πατήρ, μεγαθύμου Δευκαλίωνος
181
Δευκαλίων δʼ ἐμὲ τίκτε καὶ Ἰδομενῆα ἄνακτα·
182
ἀλλʼ ὁ μὲν ἐν νήεσσι κορωνίσιν Ἴλιον ἴσω
183
ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρείδῃσιν, ἐμοὶ δʼ ὄνομα κλυτὸν Αἴθων,
184
ὁπλότερος γενεῇ· ὁ δʼ ἄρα πρότερος καὶ ἀρείων.
185
ἔνθʼ Ὀδυσῆα ἐγὼν ἰδόμην καὶ ξείνια δῶκα.
186
καὶ γὰρ τὸν Κρήτηνδε κατήγαγεν ἲς ἀνέμοιο,
187
ἱέμενον Τροίηνδε παραπλάγξασα Μαλειῶν·
188
στῆσε δʼ ἐν Ἀμνισῷ, ὅθι τε σπέος Εἰλειθυίης,
189
ἐν λιμέσιν χαλεποῖσι, μόγις δʼ ὑπάλυξεν ἀέλλας.
190
αὐτίκα δʼ Ἰδομενῆα μετάλλα ἄστυδʼ ἀνελθών·
191
ξεῖνον γάρ οἱ ἔφασκε φίλον τʼ ἔμεν αἰδοῖόν τε.
192
τῷ δʼ ἤδη δεκάτη ἢ ἑνδεκάτη πέλεν ἠὼς
193
οἰχομένῳ σὺν νηυσὶ κορωνίσιν Ἴλιον εἴσω.
194
τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,
195
ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων·
196
καί οἱ τοῖς ἄλλοις ἑτάροις, οἳ ἅμʼ αὐτῷ ἕποντο,
197
δημόθεν ἄλφιτα δῶκα καὶ αἴθοπα οἶνον ἀγείρας
198
καὶ βοῦς ἱρεύσασθαι, ἵνα πλησαίατο θυμόν.
199
ἔνθα δυώδεκα μὲν μένον ἤματα δῖοι Ἀχαιοί·
200
εἴλει γὰρ Βορέης ἄνεμος μέγας οὐδʼ ἐπὶ γαίῃ
201
εἴα ἵστασθαι, χαλεπὸς δέ τις ὤρορε δαίμων.
202
τῇ τρισκαιδεκάτῃ δʼ ἄνεμος πέσε, τοὶ δʼ ἀνάγοντο.
203
ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·
204
τῆς δʼ ἄρʼ ἀκουούσης ῥέε δάκρυα, τήκετο δὲ χρώς·
205
ὡς δὲ χιὼν κατατήκετʼ ἐν ἀκροπόλοισιν ὄρεσσιν,
206
ἥν τʼ Εὖρος κατέτηξεν, ἐπὴν Ζέφυρος καταχεύῃ·
207
τηκομένης δʼ ἄρα τῆς ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες·
208
ὣς τῆς τήκετο καλὰ παρήϊα δάκρυ χεούσης,
209
κλαιούσης ἑὸν ἄνδρα παρήμενον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
210
θυμῷ μὲν γοόωσαν ἑὴν ἐλέαιρε γυναῖκα,
211
ὀφθαλμοὶ δʼ ὡς εἰ κέρα ἕστασαν ἠὲ σίδηρος
212
ἀτρέμας ἐν βλεφάροισι· δόλῳ δʼ ὅ γε δάκρυα κεῦθεν.
213
ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,
214
ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε·
215
νῦν μὲν δή σευ, ξεῖνέ γʼ, ὀΐω πειρήσεσθαι,
216
εἰ ἐτεὸν δὴ κεῖθι σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι
217
ξείνισας ἐν μεγάροισιν ἐμὸν πόσιν, ὡς ἀγορεύεις.
218
εἰπέ μοι ὁπποῖʼ ἄσσα περὶ χροῒ εἵματα ἕστο,
219
αὐτός θʼ οἷος ἔην, καὶ ἑταίρους, οἵ οἱ ἕποντο.
220
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
221
ὦ γύναι, ἀργαλέον τόσσον χρόνον ἀμφὶς ἐόντα
222
εἰπέμεν· ἤδη γάρ οἱ ἐεικοστὸν ἔτος ἐστὶν
223
ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης·
224
αὐτάρ τοι ἐρέω ὥς μοι ἰνδάλλεται ἦτορ.
225
χλαῖναν πορφυρέην οὔλην ἔχε δῖος Ὀδυσσεύς,
226
διπλῆν· αὐτάρ οἱ περόνη χρυσοῖο τέτυκτο
227
αὐλοῖσιν διδύμοισι· πάροιθε δὲ δαίδαλον ἦεν·
228
ἐν προτέροισι πόδεσσι κύων ἔχε ποικίλον ἐλλόν,
229
ἀσπαίροντα λάων· τὸ δὲ θαυμάζεσκον ἅπαντες,
230
ὡς οἱ χρύσεοι ἐόντες ὁ μὲν λάε νεβρὸν ἀπάγχων,
231
αὐτὰρ ὁ ἐκφυγέειν μεμαὼς ἤσπαιρε πόδεσσι.
232
τὸν δὲ χιτῶνʼ ἐνόησα περὶ χροῒ σιγαλόεντα,
233
οἷόν τε κρομύοιο λοπὸν κάτα ἰσχαλέοιο·
234
τὼς μὲν ἔην μαλακός, λαμπρὸς δʼ ἦν ἠέλιος ὥς·
235
ἦ μὲν πολλαί γʼ αὐτὸν ἐθηήσαντο γυναῖκες.
236
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
237
οὐκ οἶδʼ ἢ τάδε ἕστο περὶ χροῒ οἴκοθʼ Ὀδυσσεύς,
238
ἦ τις ἑταίρων δῶκε θοῆς ἐπὶ νηὸς ἰόντι,
239
ἤ τίς που καὶ ξεῖνος, ἐπεὶ πολλοῖσιν Ὀδυσσεὺς
240
ἔσκε φίλος· παῦροι γὰρ Ἀχαιῶν ἦσαν ὁμοῖοι.
241
καί οἱ ἐγὼ χάλκειον ἄορ καὶ δίπλακα δῶκα
242
καλὴν πορφυρέην καὶ τερμιόεντα χιτῶνα,
243
αἰδοίως δʼ ἀπέπεμπον ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηός.
244
καὶ μέν οἱ κῆρυξ ὀλίγον προγενέστερος αὐτοῦ
245
εἵπετο· καὶ τόν τοι μυθήσομαι, οἷος ἔην περ.
246
γυρὸς ἐν ὤμοισιν, μελανόχροος, οὐλοκάρηνος,
247
Εὐρυβάτης δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τίεν δέ μιν ἔξοχον ἄλλων
248
ὧν ἑτάρων Ὀδυσεύς, ὅτι οἱ φρεσὶν ἄρτια ᾔδη.
249
ὣς φάτο, τῇ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο,
250
σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς.
251
ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο.
252
καὶ τότε μιν μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπε·
253
νῦν μὲν δή μοι, ξεῖνε, πάρος περ ἐὼν ἐλεεινός,
254
ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι φίλος τʼ ἔσῃ αἰδοῖός τε·
255
αὐτὴ γὰρ τάδε εἵματʼ ἐγὼ πόρον, οἷʼ ἀγορεύεις,
256
πτύξασʼ ἐκ θαλάμου, περόνην τʼ ἐπέθηκα φαεινὴν
257
κείνῳ ἄγαλμʼ ἔμεναι· τὸν δʼ οὐχ ὑποδέξομαι αὖτις
258
οἴκαδε νοστήσαντα φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
259
τῷ ῥα κακῇ αἴσῃ κοίλης ἐπὶ νηὸς Ὀδυσσεὺς
260
ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
261
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
262
ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
263
μηκέτι νῦν χρόα καλὸν ἐναίρεο, μηδέ τι θυμὸν
264
τῆκε, πόσιν γοόωσα. νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδέν·
265
καὶ γάρ τίς τʼ ἀλλοῖον ὀδύρεται ἄνδρʼ ὀλέσασα
266
κουρίδιον, τῷ τέκνα τέκῃ φιλότητι μιγεῖσα,
267
ἢ Ὀδυσῆʼ, ὅν φασι θεοῖς ἐναλίγκιον εἶναι.
268
ἀλλὰ γόου μὲν παῦσαι, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·
269
νημερτέως γάρ τοι μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω
270
ὡς ἤδη Ὀδυσῆος ἐγὼ περὶ νόστου ἄκουσα
271
ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,
272
ζωοῦ· αὐτὰρ ἄγει κειμήλια πολλὰ καὶ ἐσθλὰ
273
αἰτίζων ἀνὰ δῆμον. ἀτὰρ ἐρίηρας ἑταίρους
274
ὤλεσε καὶ νῆα γλαφυρὴν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,
275
Θρινακίης ἄπο νήσου ἰών· ὀδύσαντο γὰρ αὐτῷ
276
Ζεύς τε καὶ Ἠέλιος· τοῦ γὰρ βόας ἔκταν ἑταῖροι.
277
οἱ μὲν πάντες ὄλοντο πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ·
278
τὸν δʼ ἄρʼ ἐπὶ τρόπιος νεὸς ἔκβαλε κῦμʼ ἐπὶ χέρσου,
279
Φαιήκων ἐς γαῖαν, οἳ ἀγχίθεοι γεγάασιν,
280
οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
281
καί οἱ πολλὰ δόσαν πέμπειν τέ μιν ἤθελον αὐτοὶ
282
οἴκαδʼ ἀπήμαντον. καί κεν πάλαι ἐνθάδʼ Ὀδυσσεὺς
283
ἤην· ἀλλʼ ἄρα οἱ τό γε κέρδιον εἴσατο θυμῷ,
284
χρήματʼ ἀγυρτάζειν πολλὴν ἐπὶ γαῖαν ἰόντι·
285
ὣς περὶ κέρδεα πολλὰ καταθνητῶν ἀνθρώπων
286
οἶδʼ Ὀδυσεύς, οὐδʼ ἄν τις ἐρίσσειε βροτὸς ἄλλος.
287
ὥς μοι Θεσπρωτῶν βασιλεὺς μυθήσατο Φείδων·
288
ὤμνυε δὲ πρὸς ἔμʼ αὐτόν, ἀποσπένδων ἐνὶ οἴκῳ,
289
νῆα κατειρύσθαι καὶ ἐπαρτέας ἔμμεν ἑταίρους,
290
οἳ δή μιν πέμψουσι φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν.
291
ἀλλʼ ἐμὲ πρὶν ἀπέπεμψε· τύχησε γὰρ ἐρχομένη νηῦς
292
ἀνδρῶν Θεσπρωτῶν ἐς Δουλίχιον πολύπυρον.
293
καί μοι κτήματʼ ἔδειξεν, ὅσα ξυναγείρατʼ Ὀδυσσεύς·
294
καί νύ κεν ἐς δεκάτην γενεὴν ἕτερόν γʼ ἔτι βόσκοι,
295
ὅσσα οἱ ἐν μεγάροις κειμήλια κεῖτο ἄνακτος.
296
τὸν δʼ ἐς Δωδώνην φάτο βήμεναι, ὄφρα θεοῖο
297
ἐκ δρυὸς ὑψικόμοιο Διὸς βουλὴν ἐπακούσαι,
298
ὅππως νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν
299
ἤδη δὴν ἀπεών, ἤ ἀμφαδὸν ἦε κρυφηδόν.
300
ὣς ὁ μὲν οὕτως ἐστὶ σόος καὶ ἐλεύσεται ἤδη
301
ἄγχι μάλʼ, οὐδʼ ἔτι τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
302
δηρὸν ἀπεσσεῖται· ἔμπης δέ τοι ὅρκια δώσω.
303
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα, θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος,
304
ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·
305
ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.
306
τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
307
τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο.
308
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
309
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
310
τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
311
ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
312
ἀλλά μοι ὧδʼ ἀνὰ θυμὸν ὀΐεται, ὡς ἔσεταί περ·
313
οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται, οὔτε σὺ πομπῆς
314
τεύξῃ, ἐπεὶ οὐ τοῖοι σημάντορές εἰσʼ ἐνὶ οἴκῳ
315
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μετʼ ἀνδράσιν, εἴ ποτʼ ἔην γε,
316
ξείνους αἰδοίους ἀποπεμπέμεν ἠδὲ δέχεσθαι.
317
ἀλλά μιν, ἀμφίπολοι, ἀπονίψατε, κάτθετε δʼ εὐνήν,
318
δέμνια καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα,
319
ὥς κʼ εὖ θαλπιόων χρυσόθρονον Ἠῶ ἵκηται.
320
ἠῶθεν δὲ μάλʼ ἦρι λοέσσαι τε χρῖσαί τε,
321
ὥς κʼ ἔνδον παρὰ Τηλεμάχῳ δείπνοιο μέδηται
322
ἥμενος ἐν μεγάρῳ· τῷ δʼ ἄλγιον ὅς κεν ἐκείνων
323
τοῦτον ἀνιάζῃ θυμοφθόρος· οὐδέ τι ἔργον
324
ἐνθάδʼ ἔτι πρήξει, μάλα περ κεχολωμένος αἰνῶς.
325
πῶς γὰρ ἐμεῦ σύ, ξεῖνε, δαήσεαι εἴ τι γυναικῶν
326
ἀλλάων περίειμι νόον καὶ ἐπίφρονα μῆτιν,
327
εἴ κεν ἀϋσταλέος, κακὰ εἱμένος ἐν μεγάροισιν
328
δαινύῃ; ἄνθρωποι δὲ μινυνθάδιοι τελέθουσιν.
329
ὃς μὲν ἀπηνὴς αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀπηνέα εἰδῇ,
330
τῷ δὲ καταρῶνται πάντες βροτοὶ ἄλγεʼ ὀπίσσω
331
ζωῷ, ἀτὰρ τεθνεῶτί γʼ ἐφεψιόωνται ἅπαντες·
332
ὃς δʼ ἂν ἀμύμων αὐτὸς ἔῃ καὶ ἀμύμονα εἰδῇ,
333
τοῦ μέν τε κλέος εὐρὺ δὶα ξεῖνοι φορέουσι
334
πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους, πολλοί τέ μιν ἐσθλὸν ἔειπον.
335
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
336
ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
337
ἦ τοι ἐμοὶ χλαῖναι καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα
338
ἤχθεθʼ, ὅτε πρῶτον Κρήτης ὄρεα νιφόεντα
339
νοσφισάμην ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο,
340
κείω δʼ ὡς τὸ πάρος περ ἀΰπνους νύκτας ἴαυον·
341
πολλὰς γὰρ δὴ νύκτας ἀεικελίῳ ἐνὶ κοίτῃ
342
ἄεσα καί τʼ ἀνέμεινα ἐΰθρονον Ἠῶ δῖαν.
343
οὐδέ τί μοι ποδάνιπτρα ποδῶν ἐπιήρανα θυμῷ
344
γίγνεται· οὐδὲ γυνὴ ποδὸς ἅψεται ἡμετέροιο
345
τάων αἵ τοι δῶμα κάτα δρήστειραι ἔασιν,
346
εἰ μή τις γρηῦς ἔστι παλαιή, κεδνὰ ἰδυῖα,
347
ἥ τις δὴ τέτληκε τόσα φρεσὶν ὅσσα τʼ ἐγώ περ·
348
τῇ δʼ οὐκ ἂν φθονέοιμι ποδῶν ἅψασθαι ἐμεῖο.
349
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
350
ξεῖνε φίλʼ· οὐ γάρ πώ τις ἀνὴρ πεπνυμένος ὧδε
351
ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα,
352
ὡς σὺ μάλʼ εὐφραδέως πεπνυμένα πάντʼ ἀγορεύεις·
353
ἔστι δέ μοι γρηῢς πυκινὰ φρεσὶ μήδεʼ ἔχουσα
354
ἣ κεῖνον δύστηνον ἐῢ τρέφεν ἠδʼ ἀτίταλλε,
355
δεξαμένη χείρεσσʼ, ὅτε μιν πρῶτον τέκε μήτηρ,
356
ἥ σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.
357
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,
358
νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα· καί που Ὀδυσσεὺς
359
ἤδη τοιόσδʼ ἐστὶ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας·
360
αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.
361
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσὶ πρόσωπα,
362
δάκρυα δʼ ἔκβαλε θερμά, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·
363
ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος· ἦ σε περὶ Ζεὺς
364
ἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.
365
οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳ
366
πίονα μηρίʼ ἔκηʼ οὐδʼ ἐξαίτους ἑκατόμβας,
367
ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἧος ἵκοιο
368
γῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν·
369
νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.
370
οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκες
371
ξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθʼ ἵκοιτο,
372
ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,
373
τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀλεείνων
374
οὐκ ἐάας νίζειν· ἐμὲ δʼ οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγε
375
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.
376
τῷ σε πόδας νίψω ἅμα τʼ αὐτῆς Πηνελοπείης
377
καὶ σέθεν εἵνεκʼ, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸς
378
κήδεσιν. ἀλλʼ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
379
πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδʼ ἵκοντο,
380
ἀλλʼ οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι
381
ὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τʼ Ὀδυσῆϊ ἔοικας.
382
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
383
ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσιν
384
ἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊν
385
ἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσʼ ἀγορεύεις.
386
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντα
387
τοῦ πόδας ἐξαπένιζεν, ὕδωρ δʼ ἐνεχεύατο πουλὺ
388
ψυχρόν, ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
389
ἷζεν ἐπʼ ἐσχαρόφιν, ποτὶ δὲ σκότον ἐτράπετʼ αἶψα·
390
αὐτίκα γὰρ κατὰ θυμὸν ὀΐσατο, μή ἑ λαβοῦσα
391
οὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδὰ ἔργα γένοιτο.
392
νίζε δʼ ἄρʼ ἆσσον ἰοῦσα ἄναχθʼ ἑόν· αὐτίκα δʼ ἔγνω
393
οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι
394
Παρνησόνδʼ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας,
395
μητρὸς ἑῆς πάτερʼ ἐσθλόν, ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστο
396
κλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε· θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκεν
397
Ἑρμείας· τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖεν
398
ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων· ὁ δέ οἱ πρόφρων ἅμʼ ὀπήδει.
399
Αὐτόλυκος δʼ ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμον
400
παῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς·
401
τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπὶ γούνασι θῆκε
402
παυομένῳ δόρποιο, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
403
Αὐτόλυκʼ, αὐτὸς νῦν ὄνομʼ εὕρεο ὅττι κε θῆαι
404
παιδὸς παιδὶ φίλῳ· πολυάρητος δέ τοί ἐστιν.
405
τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
406
γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω·
407
πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδʼ ἱκάνω,
408
ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν·
409
τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἐγώ γε,
410
ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμα
411
ἔλθῃ Παρνησόνδʼ, ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι,
412
τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω.
413
τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ δῶρα.
414
τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
415
χερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·
416
μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊ
417
κύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.
418
Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισι
419
δεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν,
420
αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·
421
τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,
422
μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,
423
ὤπτησάν τε περιφραδέως, δάσσαντό τε μοίρας.
424
ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
425
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·
426
ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,
427
δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
428
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
429
βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶ
430
υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
431
ἤϊεν· αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃ
432
Παρνησοῦ, τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.
433
Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούρας
434
ἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,
435
οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶν
436
ἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθεν
437
υἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
438
ἤϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.
439
ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς·
440
τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων,
441
οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,
442
οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνὴ
443
ἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.
444
τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,
445
ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιο
446
φρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,
447
στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν· ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺς
448
ἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ,
449
οὐτάμεναι μεμαώς· ὁ δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦς
450
γουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντι
451
λικριφὶς ἀΐξας, οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός.
452
τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον,
453
ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·
454
κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.
455
τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,
456
ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιο
457
δῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸν
458
ἔσχεθον, αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.
459
τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιο
460
εὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντες
461
καρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπον
462
εἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
463
χαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,
464
οὐλὴν ὅττι πάθοι· ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξεν
465
ὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι,
466
Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
467
τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσα
468
γνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·
469
ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,
470
ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη· τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ.
471
τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσε
472
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
473
ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσῆα προσέειπεν·
474
ἦ μάλʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος· οὐδέ σʼ ἐγώ γε
475
πρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτʼ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.
476
ἦ καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι,
477
πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα.
478
ἡ δʼ οὔτʼ ἀθρῆσαι δύνατʼ ἀντίη οὔτε νοῆσαι·
479
τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
480
χεῖρʼ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι,
481
τῇ δʼ ἑτέρῃ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε.
482
μαῖα, τίη μʼ ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μʼ ἔτρεφες αὐτὴ
483
τῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ· νῦν δʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσας
484
ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
485
ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
486
σίγα, μή τίς τʼ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται.
487
ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
488
εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,
489
οὐδὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότʼ ἂν ἄλλας
490
δμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.
491
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
492
τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.
493
οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδʼ ἐπιεικτόν,
494
ἕξω δʼ ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος.
495
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
496
εἴ χʼ ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,
497
δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,
498
αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι.
499
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
500
μαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.
501
εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομʼ ἑκάστην·
502
ἀλλʼ ἔχε σιγῇ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.
503
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
504
οἰσομένη ποδάνιπτρα· τὰ γὰρ πρότερʼ ἔκχυτο πάντα.
505
αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπʼ ἐλαίῳ,
506
αὖτις ἄρʼ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺς
507
θερσόμενος, οὐλὴν δὲ κατὰ ῥακέεσσι κάλυψε.
508
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
509
ξεῖνε, τὸ μέν σʼ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·
510
καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχʼ ἔσσεται ἡδέος ὥρη,
511
ὅν τινά γʼ ὕπνος ἕλοι γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.
512
αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων·
513
ἤματα μὲν γὰρ τέρπομʼ ὀδυρομένη, γοόωσα,
514
ἔς τʼ ἐμὰ ἔργʼ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ·
515
αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας,
516
κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφʼ ἀδινὸν κῆρ
517
ὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.
518
ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ἀηδών,
519
καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο,
520
δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,
521
ἥ τε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,
522
παῖδʼ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκῷ
523
κτεῖνε διʼ ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,
524
ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,
525
ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,
526
κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,
527
εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,
528
ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
529
μνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.
530
παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,
531
γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν·
532
νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,
533
καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,
534
κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.
535
ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.
536
χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσιν
537
ἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα·
538
ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείλης
539
πᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δʼ ἐκέχυντο
540
ἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.
541
αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,
542
ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,
543
οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.
544
ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,
545
φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε·
546
θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·
547
οὐκ ὄναρ, ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν, ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται.
548
χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνις
549
ἦα πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,
550
ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω.
551
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·
552
παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησα
553
πυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.
554
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
555
ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρον
556
ἄλλῃ ἀποκλίναντʼ, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺς
557
πέφραδʼ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθρος
558
πᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
559
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
560
ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοι
561
γίγνοντʼ, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.
562
δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·
563
αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δʼ ἐλέφαντι·
564
τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,
565
οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται, ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες·
566
οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,
567
οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.
568
ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρον
569
ἐλθέμεν· ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.
570
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
571
ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μʼ Ὀδυσῆος
572
οἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,
573
τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσιν
574
ἵστασχʼ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·
575
στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.
576
νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω·
577
ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσι
578
καὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,
579
τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμα
580
κουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·
581
τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
582
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
583
ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
584
μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον·
585
πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
586
πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωντας
587
νευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.
588
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
589
εἴ κʼ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισι
590
τέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.
591
ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶ
592
ἀνθρώπους· ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκαν
593
ἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.
594
ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
595
λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,
596
αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
597
ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
598
ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ,
599
ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.
600
ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,
601
οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.
602
ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶ
603
κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
604
ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.