A Homer Commentary in Progress

Scroll 4

1
οἱ δʼ ἷξον κοίλην Λακεδαίμονα κητώεσσαν,
2
πρὸς δʼ ἄρα δώματʼ ἔλων Μενελάου κυδαλίμοιο.
3
τὸν δʼ εὗρον δαινύντα γάμον πολλοῖσιν ἔτῃσιν
4
υἱέος ἠδὲ θυγατρὸς ἀμύμονος ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
5
τὴν μὲν Ἀχιλλῆος ῥηξήνορος υἱέι πέμπεν·
6
ἐν Τροίῃ γὰρ πρῶτον ὑπέσχετο καὶ κατένευσε
7
δωσέμεναι, τοῖσιν δὲ θεοὶ γάμον ἐξετέλειον.
8
τὴν ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθʼ ἵπποισι καὶ ἅρμασι πέμπε νέεσθαι
9
Μυρμιδόνων προτὶ ἄστυ περικλυτόν, οἷσιν ἄνασσεν.
10
υἱέι δὲ Σπάρτηθεν Ἀλέκτορος ἤγετο κούρην,
11
ὅς οἱ τηλύγετος γένετο κρατερὸς Μεγαπένθης
12
ἐκ δούλης· Ἑλένῃ δὲ θεοὶ γόνον οὐκέτʼ ἔφαινον,
13
ἐπεὶ δὴ τὸ πρῶτον ἐγείνατο παῖδʼ ἐρατεινήν,
14
Ἑρμιόνην, ἣ εἶδος ἔχε χρυσέης Ἀφροδίτης.
15
ὣς οἱ μὲν δαίνυντο καθʼ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα
16
γείτονες ἠδὲ ἔται Μενελάου κυδαλίμοιο,
17
τερπόμενοι· μετὰ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος ἀοιδὸς
18
φορμίζων, δοιὼ δὲ κυβιστητῆρε κατʼ αὐτούς,
19
μολπῆς ἐξάρχοντος, ἐδίνευον κατὰ μέσσους.
20
τὼ δʼ αὖτʼ ἐν προθύροισι δόμων αὐτώ τε καὶ ἵππω,
21
Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός,
22
στῆσαν· ὁ δὲ προμολὼν ἴδετο κρείων Ἐτεωνεύς,
23
ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο,
24
βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων διὰ δώματα ποιμένι λαῶν,
25
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
26
ξείνω δή τινε τώδε, διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε,
27
ἄνδρε δύω, γενεῇ δὲ Διὸς μεγάλοιο ἔικτον.
28
ἀλλʼ εἴπʼ, ἤ σφωιν καταλύσομεν ὠκέας ἵππους,
29
ἦ ἄλλον πέμπωμεν ἱκανέμεν, ὅς κε φιλήσῃ.
30
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
31
οὐ μὲν νήπιος ἦσθα, Βοηθοΐδη Ἐτεωνεῦ,
32
τὸ πρίν· ἀτὰρ μὲν νῦν γε πάϊς ὣς νήπια βάζεις.
33
ἦ μὲν δὴ νῶι ξεινήια πολλὰ φαγόντε
34
ἄλλων ἀνθρώπων δεῦρʼ ἱκόμεθʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
35
ἐξοπίσω περ παύσῃ ὀιζύος. ἀλλὰ λύʼ ἵππους
36
ξείνων, ἐς δʼ αὐτοὺς προτέρω ἄγε θοινηθῆναι.
37
ὣς φάθʼ, ὁ δὲ μεγάροιο διέσσυτο, κέκλετο δʼ ἄλλους
38
ὀτρηροὺς θεράποντας ἅμα σπέσθαι ἑοῖ αὐτῷ.
39
οἱ δʼ ἵππους μὲν λῦσαν ὑπὸ ζυγοῦ ἱδρώοντας,
40
καὶ τοὺς μὲν κατέδησαν ἐφʼ ἱππείῃσι κάπῃσι,
41
πὰρ δʼ ἔβαλον ζειάς, ἀνὰ δὲ κρῖ λευκὸν ἔμιξαν,
42
ἅρματα δʼ ἔκλιναν πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,
43
αὐτοὺς δʼ εἰσῆγον θεῖον δόμον. οἱ δὲ ἰδόντες
44
θαύμαζον κατὰ δῶμα διοτρεφέος βασιλῆος·
45
ὥς τε γὰρ ἠελίου αἴγλη πέλεν ἠὲ σελήνης
46
δῶμα καθʼ ὑψερεφὲς Μενελάου κυδαλίμοιο.
47
αὐτὰρ ἐπεὶ τάρπησαν ὁρώμενοι ὀφθαλμοῖσιν,
48
ἔς ῥʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐυξέστας λούσαντο.
49
τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
50
ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,
51
ἔς ῥα θρόνους ἕζοντο παρʼ Ἀτρεΐδην Μενέλαον.
52
χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
53
καλῇ χρυσείῃ ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
54
νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.
55
σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,
56
εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.
57
δαιτρὸς δὲ κρειῶν πίνακας παρέθηκεν ἀείρας
58
παντοίων, παρὰ δέ σφι τίθει χρύσεια κύπελλα.
59
τὼ καὶ δεικνύμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
60
σίτου θʼ ἅπτεσθον καὶ χαίρετον. αὐτὰρ ἔπειτα
61
δείπνου πασσαμένω εἰρησόμεθʼ, οἵ τινές ἐστον
62
ἀνδρῶν· οὐ γὰρ σφῷν γε γένος ἀπόλωλε τοκήων,
63
ἀλλʼ ἀνδρῶν γένος ἐστὲ διοτρεφέων βασιλήων
64
σκηπτούχων, ἐπεὶ οὔ κε κακοὶ τοιούσδε τέκοιεν.
65
ὣς φάτο, καί σφιν νῶτα βοὸς παρὰ πίονα θῆκεν
66
ὄπτʼ ἐν χερσὶν ἑλών, τά ῥά οἱ γέρα πάρθεσαν αὐτῷ.
67
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
68
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
69
δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε Νέστορος υἱόν,
70
ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·
71
φράζεο, Νεστορίδη, τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ,
72
χαλκοῦ τε στεροπὴν κὰδ δώματα ἠχήεντα
73
χρυσοῦ τʼ ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδʼ ἐλέφαντος.
74
Ζηνός που τοιήδε γʼ Ὀλυμπίου ἔνδοθεν αὐλή,
75
ὅσσα τάδʼ ἄσπετα πολλά· σέβας μʼ ἔχει εἰσορόωντα.
76
τοῦ δʼ ἀγορεύοντος ξύνετο ξανθὸς Μενέλαος,
77
καί σφεας φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
78
τέκνα φίλʼ, ἦ τοι Ζηνὶ βροτῶν οὐκ ἄν τις ἐρίζοι·
79
ἀθάνατοι γὰρ τοῦ γε δόμοι καὶ κτήματʼ ἔασιν·
80
ἀνδρῶν δʼ ἤ κέν τίς μοι ἐρίσσεται, ἠὲ καὶ οὐκί,
81
κτήμασιν. ἦ γὰρ πολλὰ παθὼν καὶ πόλλʼ ἐπαληθεὶς
82
ἠγαγόμην ἐν νηυσὶ καὶ ὀγδοάτῳ ἔτει ἦλθον,
83
Κύπρον Φοινίκην τε καὶ Αἰγυπτίους ἐπαληθείς,
84
Αἰθίοπάς θʼ ἱκόμην καὶ Σιδονίους καὶ Ἐρεμβοὺς
85
καὶ Λιβύην, ἵνα τʼ ἄρνες ἄφαρ κεραοὶ τελέθουσι.
86
τρὶς γὰρ τίκτει μῆλα τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν.
87
ἔνθα μὲν οὔτε ἄναξ ἐπιδευὴς οὔτε τι ποιμὴν
88
τυροῦ καὶ κρειῶν οὐδὲ γλυκεροῖο γάλακτος,
89
ἀλλʼ αἰεὶ παρέχουσιν ἐπηετανὸν γάλα θῆσθαι.
90
ἧος ἐγὼ περὶ κεῖνα πολὺν βίοτον συναγείρων
91
ἠλώμην, τῆός μοι ἀδελφεὸν ἄλλος ἔπεφνεν
92
λάθρῃ, ἀνωιστί, δόλῳ οὐλομένης ἀλόχοιο·
93
ὣς οὔ τοι χαίρων τοῖσδε κτεάτεσσιν ἀνάσσω.
94
καὶ πατέρων τάδε μέλλετʼ ἀκουέμεν, οἵ τινες ὑμῖν
95
εἰσίν, ἐπεὶ μάλα πολλὰ πάθον, καὶ ἀπώλεσα οἶκον
96
εὖ μάλα ναιετάοντα, κεχανδότα πολλὰ καὶ ἐσθλά.
97
ὧν ὄφελον τριτάτην περ ἔχων ἐν δώμασι μοῖραν
98
ναίειν, οἱ δʼ ἄνδρες σόοι ἔμμεναι, οἳ τότʼ ὄλοντο
99
Τροίῃ ἐν εὐρείῃ ἑκὰς Ἄργεος ἱπποβότοιο.
100
ἀλλʼ ἔμπης πάντας μὲν ὀδυρόμενος καὶ ἀχεύων
101
πολλάκις ἐν μεγάροισι καθήμενος ἡμετέροισιν
102
ἄλλοτε μέν τε γόῳ φρένα τέρπομαι, ἄλλοτε δʼ αὖτε
103
παύομαι· αἰψηρὸς δὲ κόρος κρυεροῖο γόοιο.
104
τῶν πάντων οὐ τόσσον ὀδύρομαι, ἀχνύμενός περ,
105
ὡς ἑνός, ὅς τέ μοι ὕπνον ἀπεχθαίρει καὶ ἐδωδὴν
106
μνωομένῳ, ἐπεὶ οὔ τις Ἀχαιῶν τόσσʼ ἐμόγησεν,
107
ὅσσʼ Ὀδυσεὺς ἐμόγησε καὶ ἤρατο. τῷ δʼ ἄρʼ ἔμελλεν
108
αὐτῷ κήδεʼ ἔσεσθαι, ἐμοὶ δʼ ἄχος αἰὲν ἄλαστον
109
κείνου, ὅπως δὴ δηρὸν ἀποίχεται, οὐδέ τι ἴδμεν,
110
ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκεν. ὀδύρονταί νύ που αὐτὸν
111
Λαέρτης θʼ ὁ γέρων καὶ ἐχέφρων Πηνελόπεια
112
Τηλέμαχός θʼ, ὃν ἔλειπε νέον γεγαῶτʼ ἐνὶ οἴκῳ.
113
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα πατρὸς ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο.
114
δάκρυ δʼ ἀπὸ βλεφάρων χαμάδις βάλε πατρὸς ἀκούσας,
115
χλαῖναν πορφυρέην ἄντʼ ὀφθαλμοῖιν ἀνασχὼν
116
ἀμφοτέρῃσιν χερσί. νόησε δέ μιν Μενέλαος,
117
μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
118
ἠέ μιν αὐτὸν πατρὸς ἐάσειε μνησθῆναι
119
ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο.
120
ἧος ὁ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
121
ἐκ δʼ Ἑλένη θαλάμοιο θυώδεος ὑψορόφοιο
122
ἤλυθεν Ἀρτέμιδι χρυσηλακάτῳ ἐικυῖα.
123
τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ Ἀδρήστη κλισίην εὔτυκτον ἔθηκεν,
124
Ἀλκίππη δὲ τάπητα φέρεν μαλακοῦ ἐρίοιο,
125
Φυλὼ δʼ ἀργύρεον τάλαρον φέρε, τόν οἱ ἔθηκεν
126
Ἀλκάνδρη, Πολύβοιο δάμαρ, ὃς ἔναιʼ ἐνὶ Θήβῃς
127
Αἰγυπτίῃς, ὅθι πλεῖστα δόμοις ἐν κτήματα κεῖται·
128
ὃς Μενελάῳ δῶκε δύʼ ἀργυρέας ἀσαμίνθους,
129
δοιοὺς δὲ τρίποδας, δέκα δὲ χρυσοῖο τάλαντα.
130
χωρὶς δʼ αὖθʼ Ἑλένῃ ἄλοχος πόρε κάλλιμα δῶρα·
131
χρυσέην τʼ ἠλακάτην τάλαρόν θʼ ὑπόκυκλον ὄπασσεν
132
ἀργύρεον, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράαντο.
133
τόν ῥά οἱ ἀμφίπολος Φυλὼ παρέθηκε φέρουσα
134
νήματος ἀσκητοῖο βεβυσμένον· αὐτὰρ ἐπʼ αὐτῷ
135
ἠλακάτη τετάνυστο ἰοδνεφὲς εἶρος ἔχουσα.
136
ἕζετο δʼ ἐν κλισμῷ, ὑπὸ δὲ θρῆνυς ποσὶν ἦεν.
137
αὐτίκα δʼ ἥ γʼ ἐπέεσσι πόσιν ἐρέεινεν ἕκαστα·
138
ἴδμεν δή, Μενέλαε διοτρεφές, οἵ τινες οἵδε
139
ἀνδρῶν εὐχετόωνται ἱκανέμεν ἡμέτερον δῶ;
140
ψεύσομαι ἦ ἔτυμον ἐρέω; κέλεται δέ με θυμός.
141
οὐ γάρ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαι
142
οὔτʼ ἄνδρʼ οὔτε γυναῖκα, σέβας μʼ ἔχει εἰσορόωσαν,
143
ὡς ὅδʼ Ὀδυσσῆος μεγαλήτορος υἷι ἔοικε,
144
Τηλεμάχῳ, τὸν ἔλειπε νέον γεγαῶτʼ ἐνὶ οἴκῳ
145
κεῖνος ἀνήρ, ὅτʼ ἐμεῖο κυνώπιδος εἵνεκʼ Ἀχαιοὶ
146
ἤλθεθʼ ὑπὸ Τροίην πόλεμον θρασὺν ὁρμαίνοντες.
147
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
148
οὕτω νῦν καὶ ἐγὼ νοέω, γύναι, ὡς σὺ ἐίσκεις·
149
κείνου γὰρ τοιοίδε πόδες τοιαίδε τε χεῖρες
150
ὀφθαλμῶν τε βολαὶ κεφαλή τʼ ἐφύπερθέ τε χαῖται.
151
καὶ νῦν ἦ τοι ἐγὼ μεμνημένος ἀμφʼ Ὀδυσῆι
152
μυθεόμην, ὅσα κεῖνος ὀιζύσας ἐμόγησεν
153
ἀμφʼ ἐμοί, αὐτὰρ ὁ πικρὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβε,
154
χλαῖναν πορφυρέην ἄντʼ ὀφθαλμοῖιν ἀνασχών.
155
τὸν δʼ αὖ Νεστορίδης Πεισίστρατος ἀντίον ηὔδα·
156
Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
157
κείνου μέν τοι ὅδʼ υἱὸς ἐτήτυμον, ὡς ἀγορεύεις·
158
ἀλλὰ σαόφρων ἐστί, νεμεσσᾶται δʼ ἐνὶ θυμῷ
159
ὧδʼ ἐλθὼν τὸ πρῶτον ἐπεσβολίας ἀναφαίνειν
160
ἄντα σέθεν, τοῦ νῶι θεοῦ ὣς τερπόμεθʼ αὐδῇ.
161
αὐτὰρ ἐμὲ προέηκε Γερήνιος ἱππότα Νέστωρ
162
τῷ ἅμα πομπὸν ἕπεσθαι· ἐέλδετο γάρ σε ἰδέσθαι,
163
ὄφρα οἱ ἤ τι ἔπος ὑποθήσεαι ἠέ τι ἔργον.
164
πολλὰ γὰρ ἄλγεʼ ἔχει πατρὸς πάϊς οἰχομένοιο
165
ἐν μεγάροις, ᾧ μὴ ἄλλοι ἀοσσητῆρες ἔωσιν,
166
ὡς νῦν Τηλεμάχῳ ὁ μὲν οἴχεται, οὐδέ οἱ ἄλλοι
167
εἴσʼ οἵ κεν κατὰ δῆμον ἀλάλκοιεν κακότητα.
168
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
169
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ φίλου ἀνέρος υἱὸς ἐμὸν δῶ
170
ἵκεθʼ, ὃς εἵνεκʼ ἐμεῖο πολέας ἐμόγησεν ἀέθλους·
171
καί μιν ἔφην ἐλθόντα φιλησέμεν ἔξοχον ἄλλων
172
Ἀργείων, εἰ νῶιν ὑπεὶρ ἅλα νόστον ἔδωκε
173
νηυσὶ θοῇσι γενέσθαι Ὀλύμπιος εὐρύοπα Ζεύς.
174
καί κέ οἱ Ἄργεϊ νάσσα πόλιν καὶ δώματʼ ἔτευξα,
175
ἐξ Ἰθάκης ἀγαγὼν σὺν κτήμασι καὶ τέκεϊ ᾧ
176
καὶ πᾶσιν λαοῖσι, μίαν πόλιν ἐξαλαπάξας,
177
αἳ περιναιετάουσιν, ἀνάσσονται δʼ ἐμοὶ αὐτῷ.
178
καί κε θάμʼ ἐνθάδʼ ἐόντες ἐμισγόμεθʼ· οὐδέ κεν ἡμέας
179
ἄλλο διέκρινεν φιλέοντέ τε τερπομένω τε,
180
πρίν γʼ ὅτε δὴ θανάτοιο μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν.
181
ἀλλὰ τὰ μέν που μέλλεν ἀγάσσεσθαι θεὸς αὐτός,
182
ὃς κεῖνον δύστηνον ἀνόστιμον οἶον ἔθηκεν.
183
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο.
184
κλαῖε μὲν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,
185
κλαῖε δὲ Τηλέμαχός τε καὶ Ἀτρεΐδης Μενέλαος,
186
οὐδʼ ἄρα Νέστορος υἱὸς ἀδακρύτω ἔχεν ὄσσε·
187
μνήσατο γὰρ κατὰ θυμὸν ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο,
188
τόν ῥʼ Ἠοῦς ἔκτεινε φαεινῆς ἀγλαὸς υἱός·
189
τοῦ ὅ γʼ ἐπιμνησθεὶς ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευεν·
190
Ἀτρεΐδη, περὶ μέν σε βροτῶν πεπνυμένον εἶναι
191
Νέστωρ φάσχʼ ὁ γέρων, ὅτʼ ἐπιμνησαίμεθα σεῖο
192
οἷσιν ἐνὶ μεγάροισι, καὶ ἀλλήλους ἐρέοιμεν.
193
καὶ νῦν, εἴ τί που ἔστι, πίθοιό μοι· οὐ γὰρ ἐγώ γε
194
τέρπομʼ ὀδυρόμενος μεταδόρπιος, ἀλλὰ καὶ ἠὼς
195
ἔσσεται ἠριγένεια· νεμεσσῶμαί γε μὲν οὐδὲν
196
κλαίειν ὅς κε θάνῃσι βροτῶν καὶ πότμον ἐπίσπῃ.
197
τοῦτό νυ καὶ γέρας οἶον ὀιζυροῖσι βροτοῖσιν,
198
κείρασθαί τε κόμην βαλέειν τʼ ἀπὸ δάκρυ παρειῶν.
199
καὶ γὰρ ἐμὸς τέθνηκεν ἀδελφεός, οὔ τι κάκιστος
200
Ἀργείων· μέλλεις δὲ σὺ ἴδμεναι· οὐ γὰρ ἐγώ γε
201
ἤντησʼ οὐδὲ ἴδον· περὶ δʼ ἄλλων φασὶ γενέσθαι
202
Ἀντίλοχον, πέρι μὲν θείειν ταχὺν ἠδὲ μαχητήν.
203
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
204
ὦ φίλʼ, ἐπεὶ τόσα εἶπες, ὅσʼ ἂν πεπνυμένος ἀνὴρ
205
εἴποι καὶ ῥέξειε, καὶ ὃς προγενέστερος εἴη·
206
τοίου γὰρ καὶ πατρός, ὃ καὶ πεπνυμένα βάζεις,
207
ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτος γόνος ἀνέρος ᾧ τε Κρονίων
208
ὄλβον ἐπικλώσῃ γαμέοντί τε γεινομένῳ τε,
209
ὡς νῦν Νέστορι δῶκε διαμπερὲς ἤματα πάντα
210
αὐτὸν μὲν λιπαρῶς γηρασκέμεν ἐν μεγάροισιν,
211
υἱέας αὖ πινυτούς τε καὶ ἔγχεσιν εἶναι ἀρίστους.
212
ἡμεῖς δὲ κλαυθμὸν μὲν ἐάσομεν, ὃς πρὶν ἐτύχθη,
213
δόρπου δʼ ἐξαῦτις μνησώμεθα, χερσὶ δʼ ἐφʼ ὕδωρ
214
χευάντων. μῦθοι δὲ καὶ ἠῶθέν περ ἔσονται
215
Τηλεμάχῳ καὶ ἐμοὶ διαειπέμεν ἀλλήλοισιν.
216
ὣς ἔφατʼ, Ἀσφαλίων δʼ ἄρʼ ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευεν,
217
ὀτρηρὸς θεράπων Μενελάου κυδαλίμοιο.
218
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
219
ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησʼ Ἑλένη Διὸς ἐκγεγαυῖα·
220
αὐτίκʼ ἄρʼ εἰς οἶνον βάλε φάρμακον, ἔνθεν ἔπινον,
221
νηπενθές τʼ ἄχολόν τε, κακῶν ἐπίληθον ἁπάντων.
222
ὃς τὸ καταβρόξειεν, ἐπὴν κρητῆρι μιγείη,
223
οὔ κεν ἐφημέριός γε βάλοι κατὰ δάκρυ παρειῶν,
224
οὐδʼ εἴ οἱ κατατεθναίη μήτηρ τε πατήρ τε,
225
οὐδʼ εἴ οἱ προπάροιθεν ἀδελφεὸν ἢ φίλον υἱὸν
226
χαλκῷ δηιόῳεν, ὁ δʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῷτο.
227
τοῖα Διὸς θυγάτηρ ἔχε φάρμακα μητιόεντα,
228
ἐσθλά, τά οἱ Πολύδαμνα πόρεν, Θῶνος παράκοιτις
229
Αἰγυπτίη, τῇ πλεῖστα φέρει ζείδωρος ἄρουρα
230
φάρμακα, πολλὰ μὲν ἐσθλὰ μεμιγμένα πολλὰ δὲ λυγρά·
231
ἰητρὸς δὲ ἕκαστος ἐπιστάμενος περὶ πάντων
232
ἀνθρώπων· ἦ γὰρ Παιήονός εἰσι γενέθλης.
233
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐνέηκε κέλευσέ τε οἰνοχοῆσαι,
234
ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβομένη προσέειπεν·
235
Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφὲς ἠδὲ καὶ οἵδε
236
ἀνδρῶν ἐσθλῶν παῖδες· ἀτὰρ θεὸς ἄλλοτε ἄλλῳ
237
Ζεὺς ἀγαθόν τε κακόν τε διδοῖ· δύναται γὰρ ἅπαντα·
238
ἦ τοι νῦν δαίνυσθε καθήμενοι ἐν μεγάροισι
239
καὶ μύθοις τέρπεσθε· ἐοικότα γὰρ καταλέξω.
240
πάντα μὲν οὐκ ἂν ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ὀνομήνω,
241
ὅσσοι Ὀδυσσῆος ταλασίφρονός εἰσιν ἄεθλοι·
242
ἀλλʼ οἷον τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ
243
δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί.
244
αὐτόν μιν πληγῇσιν ἀεικελίῃσι δαμάσσας,
245
σπεῖρα κάκʼ ἀμφʼ ὤμοισι βαλών, οἰκῆι ἐοικώς,
246
ἀνδρῶν δυσμενέων κατέδυ πόλιν εὐρυάγυιαν·
247
ἄλλῳ δʼ αὐτὸν φωτὶ κατακρύπτων ἤισκε,
248
δέκτῃ, ὃς οὐδὲν τοῖος ἔην ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.
249
τῷ ἴκελος κατέδυ Τρώων πόλιν, οἱ δʼ ἀβάκησαν
250
πάντες· ἐγὼ δέ μιν οἴη ἀνέγνων τοῖον ἐόντα,
251
καί μιν ἀνηρώτων· ὁ δὲ κερδοσύνῃ ἀλέεινεν.
252
ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἐγὼ λόεον καὶ χρῖον ἐλαίῳ,
253
ἀμφὶ δὲ εἵματα ἕσσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον
254
μὴ μὲν πρὶν Ὀδυσῆα μετὰ Τρώεσσʼ ἀναφῆναι,
255
πρίν γε τὸν ἐς νῆάς τε θοὰς κλισίας τʼ ἀφικέσθαι,
256
καὶ τότε δή μοι πάντα νόον κατέλεξεν Ἀχαιῶν.
257
πολλοὺς δὲ Τρώων κτείνας ταναήκεϊ χαλκῷ
258
ἦλθε μετʼ Ἀργείους, κατὰ δὲ φρόνιν ἤγαγε πολλήν.
259
ἔνθʼ ἄλλαι Τρῳαὶ λίγʼ ἐκώκυον· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
260
χαῖρʼ, ἐπεὶ ἤδη μοι κραδίη τέτραπτο νέεσθαι
261
ἂψ οἶκόνδʼ, ἄτην δὲ μετέστενον, ἣν Ἀφροδίτη
262
δῶχʼ, ὅτε μʼ ἤγαγε κεῖσε φίλης ἀπὸ πατρίδος αἴης,
263
παῖδά τʼ ἐμὴν νοσφισσαμένην θάλαμόν τε πόσιν τε
264
οὔ τευ δευόμενον, οὔτʼ ἂρ φρένας οὔτε τι εἶδος.
265
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη ξανθὸς Μενέλαος·
266
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, γύναι, κατὰ μοῖραν ἔειπες.
267
ἤδη μὲν πολέων ἐδάην βουλήν τε νόον τε
268
ἀνδρῶν ἡρώων, πολλὴν δʼ ἐπελήλυθα γαῖαν·
269
ἀλλʼ οὔ πω τοιοῦτον ἐγὼν ἴδον ὀφθαλμοῖσιν,
270
οἷoν Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἔσκε φίλον κῆρ.
271
οἷον καὶ τόδʼ ἔρεξε καὶ ἔτλη καρτερὸς ἀνὴρ
272
ἵππῳ ἔνι ξεστῷ, ἵνʼ ἐνήμεθα πάντες ἄριστοι
273
Ἀργείων Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες.
274
ἦλθες ἔπειτα σὺ κεῖσε· κελευσέμεναι δέ σʼ ἔμελλε
275
δαίμων, ὃς Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι·
276
καί τοι Δηΐφοβος θεοείκελος ἕσπετʼ ἰούσῃ.
277
τρὶς δὲ περίστειξας κοῖλον λόχον ἀμφαφόωσα,
278
ἐκ δʼ ὀνομακλήδην Δαναῶν ὀνόμαζες ἀρίστους,
279
πάντων Ἀργείων φωνὴν ἴσκουσʼ ἀλόχοισιν.
280
αὐτὰρ ἐγὼ καὶ Τυδεΐδης καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
281
ἥμενοι ἐν μέσσοισιν ἀκούσαμεν ὡς ἐβόησας.
282
νῶι μὲν ἀμφοτέρω μενεήναμεν ὁρμηθέντε
283
ἢ ἐξελθέμεναι, ἢ ἔνδοθεν αἶψʼ ὑπακοῦσαι·
284
ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένω περ.
285
ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἀκὴν ἔσαν υἷες Ἀχαιῶν,
286
Ἄντικλος δὲ σέ γʼ οἶος ἀμείψασθαι ἐπέεσσιν
287
ἤθελεν. ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἐπὶ μάστακα χερσὶ πίεζεν
288
νωλεμέως κρατερῇσι, σάωσε δὲ πάντας Ἀχαιούς·
289
τόφρα δʼ ἔχʼ, ὄφρα σε νόσφιν ἀπήγαγε Παλλὰς Ἀθήνη.
290
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
291
Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
292
ἄλγιον· οὐ γάρ οἵ τι τάδʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον,
293
οὐδʼ εἴ οἱ κραδίη γε σιδηρέη ἔνδοθεν ἦεν.
294
ἀλλʼ ἄγετʼ εἰς εὐνὴν τράπεθʼ ἡμέας, ὄφρα καὶ ἤδη
295
ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντες.
296
ὣς ἔφατʼ, Ἀργείη δʼ Ἑλένη δμῳῇσι κέλευσεν
297
δέμνιʼ ὑπʼ αἰθούσῃ θέμεναι καὶ ῥήγεα καλὰ
298
πορφύρεʼ ἐμβαλέειν στορέσαι τʼ ἐφύπερθε τάπητας,
299
χλαίνας τʼ ἐνθέμεναι οὔλας καθύπερθεν ἕσασθαι.
300
αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι,
301
δέμνια δὲ στόρεσαν· ἐκ δὲ ξείνους ἄγε κῆρυξ.
302
οἱ μὲν ἄρʼ ἐν προδόμῳ δόμου αὐτόθι κοιμήσαντο,
303
Τηλέμαχός θʼ ἥρως καὶ Νέστορος ἀγλαὸς υἱός·
304
Ἀτρεΐδης δὲ καθεῦδε μυχῷ δόμου ὑψηλοῖο,
305
πὰρ δʼ Ἑλένη τανύπεπλος ἐλέξατο, δῖα γυναικῶν.
306
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
307
ὤρνυτʼ ἄρʼ ἐξ εὐνῆφι βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
308
εἵματα ἑσσάμενος, περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ,
309
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
310
βῆ δʼ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην,
311
Τηλεμάχῳ δὲ παρῖζεν, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
312
τίπτε δέ σε χρειὼ δεῦρʼ ἤγαγε, Τηλέμαχʼ ἥρως,
313
ἐς Λακεδαίμονα δῖαν, ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης;
314
δήμιον ἦ ἴδιον; τόδε μοι νημερτὲς ἐνίσπες.
315
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
316
Ἀτρεΐδη Μενέλαε διοτρεφές, ὄρχαμε λαῶν,
317
ἤλυθον, εἴ τινά μοι κληηδόνα πατρὸς ἐνίσποις.
318
ἐσθίεταί μοι οἶκος, ὄλωλε δὲ πίονα ἔργα,
319
δυσμενέων δʼ ἀνδρῶν πλεῖος δόμος, οἵ τέ μοι αἰεὶ
320
μῆλʼ ἁδινὰ σφάζουσι καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς,
321
μητρὸς ἐμῆς μνηστῆρες ὑπέρβιον ὕβριν ἔχοντες.
322
τοὔνεκα νῦν τὰ σὰ γούναθʼ ἱκάνομαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα
323
κείνου λυγρὸν ὄλεθρον ἐνισπεῖν, εἴ που ὄπωπας
324
ὀφθαλμοῖσι τεοῖσιν ἢ ἄλλου μῦθον ἄκουσας
325
πλαζομένου· περὶ γάρ μιν ὀιζυρὸν τέκε μήτηρ.
326
μηδέ τί μʼ αἰδόμενος μειλίσσεο μηδʼ ἐλεαίρων,
327
ἀλλʼ εὖ μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.
328
λίσσομαι, εἴ ποτέ τοί τι πατὴρ ἐμός, ἐσθλὸς Ὀδυσσεὺς
329
ἢ ἔπος ἠέ τι ἔργον ὑποστὰς ἐξετέλεσσε
330
δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχετε πήματʼ Ἀχαιοί,
331
τῶν νῦν μοι μνῆσαι, καί μοι νημερτὲς ἐνίσπες.
332
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέθη ξανθὸς Μενέλαος·
333
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ
334
ἤθελον εὐνηθῆναι ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.
335
ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος
336
νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς
337
κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα
338
βοσκομένη, ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν,
339
ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν,
340
ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει.
341
αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
342
τοῖος ἐών, οἷός ποτʼ ἐυκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ
343
ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς,
344
κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί,
345
τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·
346
πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.
347
ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι, οὐκ ἂν ἐγώ γε
348
ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδόν, οὐδʼ ἀπατήσω,
349
ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής,
350
τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.
351
Αἰγύπτῳ μʼ ἔτι δεῦρο θεοὶ μεμαῶτα νέεσθαι
352
ἔσχον, ἐπεὶ οὔ σφιν ἔρεξα τεληέσσας ἑκατόμβας.
353
οἱ δʼ αἰεὶ βούλοντο θεοὶ μεμνῆσθαι ἐφετμέων.
354
νῆσος ἔπειτά τις ἔστι πολυκλύστῳ ἐνὶ πόντῳ
355
Αἰγύπτου προπάροιθε, Φάρον δέ ἑ κικλήσκουσι,
356
τόσσον ἄνευθʼ ὅσσον τε πανημερίη γλαφυρὴ νηῦς
357
ἤνυσεν, ᾗ λιγὺς οὖρος ἐπιπνείῃσιν ὄπισθεν·
358
ἐν δὲ λιμὴν ἐύορμος, ὅθεν τʼ ἀπὸ νῆας ἐίσας
359
ἐς πόντον βάλλουσιν, ἀφυσσάμενοι μέλαν ὕδωρ.
360
ἔνθα μʼ ἐείκοσιν ἤματʼ ἔχον θεοί, οὐδέ ποτʼ οὖροι
361
πνείοντες φαίνονθʼ ἁλιαέες, οἵ ῥά τε νηῶν
362
πομπῆες γίγνονται ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης.
363
καί νύ κεν ἤια πάντα κατέφθιτο καὶ μένεʼ ἀνδρῶν,
364
εἰ μή τίς με θεῶν ὀλοφύρατο καί μʼ ἐσάωσε,
365
Πρωτέος ἰφθίμου θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος,
366
Εἰδοθέη· τῇ γάρ ῥα μάλιστά γε θυμὸν ὄρινα.
367
ἥ μʼ οἴῳ ἔρροντι συνήντετο νόσφιν ἑταίρων·
368
αἰεὶ γὰρ περὶ νῆσον ἀλώμενοι ἰχθυάασκον
369
γναμπτοῖς ἀγκίστροισιν, ἔτειρε δὲ γαστέρα λιμός.
370
ἡ δέ μευ ἄγχι στᾶσα ἔπος φάτο φώνησέν τε·
371
νήπιός εἰς, ὦ ξεῖνε, λίην τόσον ἠδὲ χαλίφρων,
372
ἦε ἑκὼν μεθίεις καὶ τέρπεαι ἄλγεα πάσχων;
373
ὡς δὴ δήθʼ ἐνὶ νήσῳ ἐρύκεαι, οὐδέ τι τέκμωρ
374
εὑρέμεναι δύνασαι, μινύθει δέ τοι ἦτορ ἑταίρων.
375
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
376
ἐκ μέν τοι ἐρέω, ἥ τις σύ πέρ ἐσσι θεάων,
377
ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν κατερύκομαι, ἀλλά νυ μέλλω
378
ἀθανάτους ἀλιτέσθαι, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν.
379
ἀλλὰ σύ πέρ μοι εἰπέ, θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν,
380
ὅς τίς μʼ ἀθανάτων πεδάᾳ καὶ ἔδησε κελεύθου,
381
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσομαι ἰχθυόεντα.
382
ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων·
383
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
384
πωλεῖταί τις δεῦρο γέρων ἅλιος νημερτὴς
385
ἀθάνατος Πρωτεὺς Αἰγύπτιος, ὅς τε θαλάσσης
386
πάσης βένθεα οἶδε, Ποσειδάωνος ὑποδμώς·
387
τὸν δέ τʼ ἐμόν φασιν πατέρʼ ἔμμεναι ἠδὲ τεκέσθαι.
388
τόν γʼ εἴ πως σὺ δύναιο λοχησάμενος λελαβέσθαι,
389
ὅς κέν τοι εἴπῃσιν ὁδὸν καὶ μέτρα κελεύθου
390
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα.
391
καὶ δέ κέ τοι εἴπῃσι, διοτρεφές, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,
392
ὅττι τοι ἐν μεγάροισι κακόν τʼ ἀγαθόν τε τέτυκται
393
οἰχομένοιο σέθεν δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε.
394
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
395
αὐτὴ νῦν φράζευ σὺ λόχον θείοιο γέροντος,
396
μή πώς με προϊδὼν ἠὲ προδαεὶς ἀλέηται·
397
ἀργαλέος γάρ τʼ ἐστὶ θεὸς βροτῷ ἀνδρὶ δαμῆναι.
398
ὣς ἐφάμην, ἡ δʼ αὐτίκʼ ἀμείβετο δῖα θεάων·
399
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
400
ἦμος δʼ ἠέλιος μέσον οὐρανὸν ἀμφιβεβήκῃ,
401
τῆμος ἄρʼ ἐξ ἁλὸς εἶσι γέρων ἅλιος νημερτὴς
402
πνοιῇ ὕπο Ζεφύροιο μελαίνῃ φρικὶ καλυφθείς,
403
ἐκ δʼ ἐλθὼν κοιμᾶται ὑπὸ σπέσσι γλαφυροῖσιν·
404
ἀμφὶ δέ μιν φῶκαι νέποδες καλῆς ἁλοσύδνης
405
ἁθρόαι εὕδουσιν, πολιῆς ἁλὸς ἐξαναδῦσαι,
406
πικρὸν ἀποπνείουσαι ἁλὸς πολυβενθέος ὀδμήν.
407
ἔνθα σʼ ἐγὼν ἀγαγοῦσα ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
408
εὐνάσω ἑξείης· σὺ δʼ ἐὺ κρίνασθαι ἑταίρους
409
τρεῖς, οἵ τοι παρὰ νηυσὶν ἐυσσέλμοισιν ἄριστοι.
410
πάντα δέ τοι ἐρέω ὀλοφώια τοῖο γέροντος.
411
φώκας μέν τοι πρῶτον ἀριθμήσει καὶ ἔπεισιν·
412
αὐτὰρ ἐπὴν πάσας πεμπάσσεται ἠδὲ ἴδηται,
413
λέξεται ἐν μέσσῃσι νομεὺς ὣς πώεσι μήλων.
414
τὸν μὲν ἐπὴν δὴ πρῶτα κατευνηθέντα ἴδησθε,
415
καὶ τότʼ ἔπειθʼ ὑμῖν μελέτω κάρτος τε βίη τε,
416
αὖθι δʼ ἔχειν μεμαῶτα καὶ ἐσσύμενόν περ ἀλύξαι.
417
πάντα δὲ γιγνόμενος πειρήσεται, ὅσσʼ ἐπὶ γαῖαν
418
ἑρπετὰ γίγνονται, καὶ ὕδωρ καὶ θεσπιδαὲς πῦρ·
419
ὑμεῖς δʼ ἀστεμφέως ἐχέμεν μᾶλλόν τε πιέζειν.
420
ἀλλʼ ὅτε κεν δή σʼ αὐτὸς ἀνείρηται ἐπέεσσι,
421
τοῖος ἐὼν οἷόν κε κατευνηθέντα ἴδησθε,
422
καὶ τότε δὴ σχέσθαι τε βίης λῦσαί τε γέροντα,
423
ἥρως, εἴρεσθαι δέ, θεῶν ὅς τίς σε χαλέπτει,
424
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσεαι ἰχθυόεντα.
425
ὣς εἰποῦσʼ ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα.
426
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆας, ὅθʼ ἕστασαν ἐν ψαμάθοισιν,
427
ἤια· πολλὰ δέ μοι κραδίη πόρφυρε κιόντι.
428
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλυθον ἠδὲ θάλασσαν,
429
δόρπον θʼ ὁπλισάμεσθʼ, ἐπί τʼ ἤλυθεν ἀμβροσίη νύξ·
430
δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης.
431
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
432
καὶ τότε δὴ παρὰ θῖνα θαλάσσης εὐρυπόροιο
433
ἤια πολλὰ θεοὺς γουνούμενος· αὐτὰρ ἑταίρους
434
τρεῖς ἄγον, οἷσι μάλιστα πεποίθεα πᾶσαν ἐπʼ ἰθύν.
435
τόφρα δʼ ἄρʼ ἥ γʼ ὑποδῦσα θαλάσσης εὐρέα κόλπον
436
τέσσαρα φωκάων ἐκ πόντου δέρματʼ ἔνεικε·
437
πάντα δʼ ἔσαν νεόδαρτα· δόλον δʼ ἐπεμήδετο πατρί.
438
εὐνὰς δʼ ἐν ψαμάθοισι διαγλάψασʼ ἁλίῃσιν
439
ἧστο μένουσʼ· ἡμεῖς δὲ μάλα σχεδὸν ἤλθομεν αὐτῆς·
440
ἑξείης δʼ εὔνησε, βάλεν δʼ ἐπὶ δέρμα ἑκάστῳ.
441
ἔνθα κεν αἰνότατος λόχος ἔπλετο· τεῖρε γὰρ αἰνῶς
442
φωκάων ἁλιοτρεφέων ὀλοώτατος ὀδμή·
443
τίς γάρ κʼ εἰναλίῳ παρὰ κήτεϊ κοιμηθείη;
444
ἀλλʼ αὐτὴ ἐσάωσε καὶ ἐφράσατο μέγʼ ὄνειαρ·
445
ἀμβροσίην ὑπὸ ῥῖνα ἑκάστῳ θῆκε φέρουσα
446
ἡδὺ μάλα πνείουσαν, ὄλεσσε δὲ κήτεος ὀδμήν.
447
πᾶσαν δʼ ἠοίην μένομεν τετληότι θυμῷ·
448
φῶκαι δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθον ἀολλέες. αἱ μὲν ἔπειτα
449
ἑξῆς εὐνάζοντο παρὰ ῥηγμῖνι θαλάσσης·
450
ἔνδιος δʼ ὁ γέρων ἦλθʼ ἐξ ἁλός, εὗρε δὲ φώκας
451
ζατρεφέας, πάσας δʼ ἄρʼ ἐπῴχετο, λέκτο δʼ ἀριθμόν·
452
ἐν δʼ ἡμέας πρώτους λέγε κήτεσιν, οὐδέ τι θυμῷ
453
ὠΐσθη δόλον εἶναι· ἔπειτα δὲ λέκτο καὶ αὐτός.
454
ἡμεῖς δὲ ἰάχοντες ἐπεσσύμεθʼ, ἀμφὶ δὲ χεῖρας
455
βάλλομεν· οὐδʼ ὁ γέρων δολίης ἐπελήθετο τέχνης,
456
ἀλλʼ ἦ τοι πρώτιστα λέων γένετʼ ἠυγένειος,
457
αὐτὰρ ἔπειτα δράκων καὶ πάρδαλις ἠδὲ μέγας σῦς·
458
γίγνετο δʼ ὑγρὸν ὕδωρ καὶ δένδρεον ὑψιπέτηλον·
459
ἡμεῖς δʼ ἀστεμφέως ἔχομεν τετληότι θυμῷ.
460
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἀνίαζʼ ὁ γέρων ὀλοφώια εἰδώς,
461
καὶ τότε δή μʼ ἐπέεσσιν ἀνειρόμενος προσέειπε·
462
τίς νύ τοι, Ἀτρέος υἱέ, θεῶν συμφράσσατο βουλάς,
463
ὄφρα μʼ ἕλοις ἀέκοντα λοχησάμενος; τέο σε χρή;
464
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐγώ μιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
465
οἶσθα, γέρον, τί με ταῦτα παρατροπέων ἐρεείνεις;
466
ὡς δὴ δήθʼ ἐνὶ νήσῳ ἐρύκομαι, οὐδέ τι τέκμωρ
467
εὑρέμεναι δύναμαι, μινύθει δέ μοι ἔνδοθεν ἦτορ.
468
ἀλλὰ σύ πέρ μοι εἰπέ, θεοὶ δέ τε πάντα ἴσασιν,
469
ὅς τίς μʼ ἀθανάτων πεδάᾳ καὶ ἔδησε κελεύθου,
470
νόστον θʼ, ὡς ἐπὶ πόντον ἐλεύσομαι ἰχθυόεντα.
471
ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν·
472
ἀλλὰ μάλʼ ὤφελλες Διί τʼ ἄλλοισίν τε θεοῖσι
473
ῥέξας ἱερὰ κάλʼ ἀναβαινέμεν, ὄφρα τάχιστα
474
σὴν ἐς πατρίδʼ ἵκοιο πλέων ἐπὶ οἴνοπα πόντον.
475
οὐ γάρ τοι πρὶν μοῖρα φίλους τʼ ἰδέειν καὶ ἱκέσθαι
476
οἶκον ἐυκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν,
477
πρίν γʼ ὅτʼ ἂν Αἰγύπτοιο, διιπετέος ποταμοῖο,
478
αὖτις ὕδωρ ἔλθῃς ῥέξῃς θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας
479
ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι·
480
καὶ τότε τοι δώσουσιν ὁδὸν θεοί, ἣν σὺ μενοινᾷς.
481
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ,
482
οὕνεκά μʼ αὖτις ἄνωγεν ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον
483
Αἴγυπτόνδʼ ἰέναι, δολιχὴν ὁδὸν ἀργαλέην τε.
484
ἀλλὰ καὶ ὣς μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπον·
485
ταῦτα μὲν οὕτω δὴ τελέω, γέρον, ὡς σὺ κελεύεις.
486
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
487
ἢ πάντες σὺν νηυσὶν ἀπήμονες ἦλθον Ἀχαιοί,
488
οὓς Νέστωρ καὶ ἐγὼ λίπομεν Τροίηθεν ἰόντες,
489
ἦέ τις ὤλετʼ ὀλέθρῳ ἀδευκέι ἧς ἐπὶ νηὸς
490
ἠὲ φίλων ἐν χερσίν, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσεν.
491
ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν·
492
Ἀτρεΐδη, τί με ταῦτα διείρεαι; οὐδέ τί σε χρὴ
493
ἴδμεναι, οὐδὲ δαῆναι ἐμὸν νόον· οὐδέ σέ φημι
494
δὴν ἄκλαυτον ἔσεσθαι, ἐπὴν ἐὺ πάντα πύθηαι.
495
πολλοὶ μὲν γὰρ τῶν γε δάμεν, πολλοὶ δὲ λίποντο·
496
ἀρχοὶ δʼ αὖ δύο μοῦνοι Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων
497
ἐν νόστῳ ἀπόλοντο· μάχῃ δέ τε καὶ σὺ παρῆσθα.
498
εἷς δʼ ἔτι που ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ.
499
Αἴας μὲν μετὰ νηυσὶ δάμη δολιχηρέτμοισι.
500
Γυρῇσίν μιν πρῶτα Ποσειδάων ἐπέλασσεν
501
πέτρῃσιν μεγάλῃσι καὶ ἐξεσάωσε θαλάσσης·
502
καί νύ κεν ἔκφυγε κῆρα καὶ ἐχθόμενός περ Ἀθήνῃ,
503
εἰ μὴ ὑπερφίαλον ἔπος ἔκβαλε καὶ μέγʼ ἀάσθη·
504
φῆ ῥʼ ἀέκητι θεῶν φυγέειν μέγα λαῖτμα θαλάσσης.
505
τοῦ δὲ Ποσειδάων μεγάλʼ ἔκλυεν αὐδήσαντος·
506
αὐτίκʼ ἔπειτα τρίαιναν ἑλὼν χερσὶ στιβαρῇσιν
507
ἤλασε Γυραίην πέτρην, ἀπὸ δʼ ἔσχισεν αὐτήν·
508
καὶ τὸ μὲν αὐτόθι μεῖνε, τὸ δὲ τρύφος ἔμπεσε πόντῳ,
509
τῷ ῥʼ Αἴας τὸ πρῶτον ἐφεζόμενος μέγʼ ἀάσθη·
510
τὸν δʼ ἐφόρει κατὰ πόντον ἀπείρονα κυμαίνοντα.
511
ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ ἀπόλωλεν, ἐπεὶ πίεν ἁλμυρὸν ὕδωρ.
512
σὸς δέ που ἔκφυγε κῆρας ἀδελφεὸς ἠδʼ ὑπάλυξεν
513
ἐν νηυσὶ γλαφυρῇσι· σάωσε δὲ πότνια Ἥρη.
514
ἀλλʼ ὅτε δὴ τάχʼ ἔμελλε Μαλειάων ὄρος αἰπὺ
515
ἵξεσθαι, τότε δή μιν ἀναρπάξασα θύελλα
516
πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα,
517
ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν, ὅθι δώματα ναῖε Θυέστης
518
τὸ πρίν, ἀτὰρ τότʼ ἔναιε Θυεστιάδης Αἴγισθος.
519
ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ κεῖθεν ἐφαίνετο νόστος ἀπήμων,
520
ἂψ δὲ θεοὶ οὖρον στρέψαν, καὶ οἴκαδʼ ἵκοντο,
521
ἦ τοι ὁ μὲν χαίρων ἐπεβήσετο πατρίδος αἴης
522
καὶ κύνει ἁπτόμενος ἣν πατρίδα· πολλὰ δʼ ἀπʼ αὐτοῦ
523
δάκρυα θερμὰ χέοντʼ, ἐπεὶ ἀσπασίως ἴδε γαῖαν.
524
τὸν δʼ ἄρʼ ἀπὸ σκοπιῆς εἶδε σκοπός, ὅν ῥα καθεῖσεν
525
Αἴγισθος δολόμητις ἄγων, ὑπὸ δʼ ἔσχετο μισθὸν
526
χρυσοῦ δοιὰ τάλαντα· φύλασσε δʼ ὅ γʼ εἰς ἐνιαυτόν,
527
μή ἑ λάθοι παριών, μνήσαιτο δὲ θούριδος ἀλκῆς.
528
βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων πρὸς δώματα ποιμένι λαῶν.
529
αὐτίκα δʼ Αἴγισθος δολίην ἐφράσσατο τέχνην·
530
κρινάμενος κατὰ δῆμον ἐείκοσι φῶτας ἀρίστους
531
εἷσε λόχον, ἑτέρωθι δʼ ἀνώγει δαῖτα πένεσθαι.
532
αὐτὰρ ὁ βῆ καλέων Ἀγαμέμνονα, ποιμένα λαῶν
533
ἵπποισιν καὶ ὄχεσφιν, ἀεικέα μερμηρίζων.
534
τὸν δʼ οὐκ εἰδότʼ ὄλεθρον ἀνήγαγε καὶ κατέπεφνεν
535
δειπνίσσας, ὥς τίς τε κατέκτανε βοῦν ἐπὶ φάτνῃ.
536
οὐδέ τις Ἀτρεΐδεω ἑτάρων λίπεθʼ οἵ οἱ ἕποντο,
537
οὐδέ τις Αἰγίσθου, ἀλλʼ ἔκταθεν ἐν μεγάροισιν.
538
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμοί γε κατεκλάσθη φίλον ἦτορ,
539
κλαῖον δʼ ἐν ψαμάθοισι καθήμενος, οὐδέ νύ μοι κῆρ
540
ἤθελʼ ἔτι ζώειν καὶ ὁρᾶν φάος ἠελίοιο.
541
αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίων τε κυλινδόμενός τε κορέσθην,
542
δὴ τότε με προσέειπε γέρων ἅλιος νημερτής·
543
μηκέτι, Ἀτρέος υἱέ, πολὺν χρόνον ἀσκελὲς οὕτω
544
κλαῖʼ, ἐπεὶ οὐκ ἄνυσίν τινα δήομεν· ἀλλὰ τάχιστα
545
πείρα ὅπως κεν δὴ σὴν πατρίδα γαῖαν ἵκηαι.
546
ἢ γάρ μιν ζωόν γε κιχήσεαι, ἤ κεν Ὀρέστης
547
κτεῖνεν ὑποφθάμενος, σὺ δέ κεν τάφου ἀντιβολήσαις.
548
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμοὶ κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρ
549
αὖτις ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀχνυμένῳ περ ἰάνθη,
550
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδων·
551
τούτους μὲν δὴ οἶδα· σὺ δὲ τρίτον ἄνδρʼ ὀνόμαζε,
552
ὅς τις ἔτι ζωὸς κατερύκεται εὐρέι πόντῳ
553
ἠὲ θανών· ἐθέλω δὲ καὶ ἀχνύμενός περ ἀκοῦσαι.
554
ὣς ἐφάμην, ὁ δέ μʼ αὐτίκʼ ἀμειβόμενος προσέειπεν·
555
υἱὸς Λαέρτεω, Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων·
556
τὸν δʼ ἴδον ἐν νήσῳ θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέοντα,
557
νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς, ἥ μιν ἀνάγκῃ
558
ἴσχει· ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι·
559
οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι,
560
οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης.
561
σοὶ δʼ οὐ θέσφατόν ἐστι, διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε,
562
Ἄργει ἐν ἱπποβότῳ θανέειν καὶ πότμον ἐπισπεῖν,
563
ἀλλά σʼ ἐς Ἠλύσιον πεδίον καὶ πείρατα γαίης
564
ἀθάνατοι πέμψουσιν, ὅθι ξανθὸς Ῥαδάμανθυς,
565
τῇ περ ῥηίστη βιοτὴ πέλει ἀνθρώποισιν·
566
οὐ νιφετός, οὔτʼ ἂρ χειμὼν πολὺς οὔτε ποτʼ ὄμβρος,
567
ἀλλʼ αἰεὶ Ζεφύροιο λιγὺ πνείοντος ἀήτας
568
Ὠκεανὸς ἀνίησιν ἀναψύχειν ἀνθρώπους·
569
οὕνεκʼ ἔχεις Ἑλένην καί σφιν γαμβρὸς Διός ἐσσι.
570
ὣς εἰπὼν ὑπὸ πόντον ἐδύσετο κυμαίνοντα.
571
αὐτὰρ ἐγὼν ἐπὶ νῆας ἅμʼ ἀντιθέοις ἑτάροισιν
572
ἤια, πολλὰ δέ μοι κραδίη πόρφυρε κιόντι.
573
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλθομεν ἠδὲ θάλασσαν,
574
δόρπον θʼ ὁπλισάμεσθʼ, ἐπί τʼ ἤλυθεν ἀμβροσίη νύξ,
575
δὴ τότε κοιμήθημεν ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης.
576
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
577
νῆας μὲν πάμπρωτον ἐρύσσαμεν εἰς ἅλα δῖαν,
578
ἐν δʼ ἱστοὺς τιθέμεσθα καὶ ἱστία νηυσὶν ἐίσῃς,
579
ἂν δὲ καὶ αὐτοὶ βάντες ἐπὶ κληῖσι καθῖζον·
580
ἑξῆς δʼ ἑζόμενοι πολιὴν ἅλα τύπτον ἐρετμοῖς.
581
ἂψ δʼ εἰς Αἰγύπτοιο διιπετέος ποταμοῖο
582
στῆσα νέας, καὶ ἔρεξα τεληέσσας ἑκατόμβας.
583
αὐτὰρ ἐπεὶ κατέπαυσα θεῶν χόλον αἰὲν ἐόντων,
584
χεῦʼ Ἀγαμέμνονι τύμβον, ἵνʼ ἄσβεστον κλέος εἴη.
585
ταῦτα τελευτήσας νεόμην, ἔδοσαν δέ μοι οὖρον
586
ἀθάνατοι, τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν.
587
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἐπίμεινον ἐνὶ μεγάροισιν ἐμοῖσιν,
588
ὄφρα κεν ἑνδεκάτη τε δυωδεκάτη τε γένηται·
589
καὶ τότε σʼ εὖ πέμψω, δώσω δέ τοι ἀγλαὰ δῶρα,
590
τρεῖς ἵππους καὶ δίφρον ἐύξοον· αὐτὰρ ἔπειτα
591
δώσω καλὸν ἄλεισον, ἵνα σπένδῃσθα θεοῖσιν
592
ἀθανάτοις ἐμέθεν μεμνημένος ἤματα πάντα.
593
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
594
Ἀτρεΐδη, μὴ δή με πολὺν χρόνον ἐνθάδʼ ἔρυκε.
595
καὶ γάρ κʼ εἰς ἐνιαυτὸν ἐγὼ παρὰ σοί γʼ ἀνεχοίμην
596
ἥμενος, οὐδέ κέ μʼ οἴκου ἕλοι πόθος οὐδὲ τοκήων·
597
αἰνῶς γὰρ μύθοισιν ἔπεσσί τε σοῖσιν ἀκούων
598
τέρπομαι. ἀλλʼ ἤδη μοι ἀνιάζουσιν ἑταῖροι
599
ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ· σὺ δέ με χρόνον ἐνθάδʼ ἐρύκεις.
600
δῶρον δʼ ὅττι κέ μοι δοίης, κειμήλιον ἔστω·
601
ἵππους δʼ εἰς Ἰθάκην οὐκ ἄξομαι, ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
602
ἐνθάδε λείψω ἄγαλμα· σὺ γὰρ πεδίοιο ἀνάσσεις
603
εὐρέος, ᾧ ἔνι μὲν λωτὸς πολύς, ἐν δὲ κύπειρον
604
πυροί τε ζειαί τε ἰδʼ εὐρυφυὲς κρῖ λευκόν.
605
ἐν δʼ Ἰθάκῃ οὔτʼ ἂρ δρόμοι εὐρέες οὔτε τι λειμών·
606
αἰγίβοτος, καὶ μᾶλλον ἐπήρατος ἱπποβότοιο.
607
οὐ γάρ τις νήσων ἱππήλατος οὐδʼ ἐυλείμων,
608
αἵ θʼ ἁλὶ κεκλίαται· Ἰθάκη δέ τε καὶ περὶ πασέων.
609
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,
610
χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
611
αἵματός εἰς ἀγαθοῖο, φίλον τέκος, οἷʼ ἀγορεύεις·
612
τοιγὰρ ἐγώ τοι ταῦτα μεταστήσω· δύναμαι γάρ.
613
δώρων δʼ ὅσσʼ ἐν ἐμῷ οἴκῳ κειμήλια κεῖται,
614
δώσω ὃ κάλλιστον καὶ τιμηέστατόν ἐστιν·
615
δώσω τοι κρητῆρα τετυγμένον· ἀργύρεος δὲ
616
ἔστιν ἅπας, χρυσῷ δʼ ἐπὶ χείλεα κεκράανται,
617
ἔργον δʼ Ἡφαίστοιο. πόρεν δέ ἑ Φαίδιμος ἥρως,
618
Σιδονίων βασιλεύς, ὅθʼ ἑὸς δόμος ἀμφεκάλυψε
619
κεῖσέ με νοστήσαντα· τεῒν δʼ ἐθέλω τόδʼ ὀπάσσαι.
620
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
621
δαιτυμόνες δʼ ἐς δώματʼ ἴσαν θείου βασιλῆος.
622
οἱ δʼ ἦγον μὲν μῆλα, φέρον δʼ ἐυήνορα οἶνον·
623
σῖτον δέ σφʼ ἄλοχοι καλλικρήδεμνοι ἔπεμπον.
624
ὣς οἱ μὲν περὶ δεῖπνον ἐνὶ μεγάροισι πένοντο.
625
μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο
626
δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες
627
ἐν τυκτῷ δαπέδῳ, ὅθι περ πάρος, ὕβριν ἔχοντες.
628
Ἀντίνοος δὲ καθῆστο καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής,
629
ἀρχοὶ μνηστήρων, ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι.
630
τοῖς δʼ υἱὸς Φρονίοιο Νοήμων ἐγγύθεν ἐλθὼν
631
Ἀντίνοον μύθοισιν ἀνειρόμενος προσέειπεν·
632
Ἀντίνοʼ, ἦ ῥά τι ἴδμεν ἐνὶ φρεσίν, ἦε καὶ οὐκί,
633
ὁππότε Τηλέμαχος νεῖτʼ ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος;
634
νῆά μοι οἴχετʼ ἄγων· ἐμὲ δὲ χρεὼ γίγνεται αὐτῆς
635
Ἤλιδʼ ἐς εὐρύχορον διαβήμεναι, ἔνθα μοι ἵπποι
636
δώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοὶ
637
ἀδμῆτες· τῶν κέν τινʼ ἐλασσάμενος δαμασαίμην.
638
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνὰ θυμὸν ἐθάμβεον· οὐ γὰρ ἔφαντο
639
ἐς Πύλον οἴχεσθαι Νηλήιον, ἀλλά που αὐτοῦ
640
ἀγρῶν ἢ μήλοισι παρέμμεναι ἠὲ συβώτῃ.
641
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη Εὐπείθεος υἱός·
642
νημερτές μοι ἔνισπε, πότʼ ᾤχετο καὶ τίνες αὐτῷ
643
κοῦροι ἕποντʼ; Ἰθάκης ἐξαίρετοι, ἦ ἑοὶ αὐτοῦ
644
θῆτές τε δμῶές τε; δύναιτό κε καὶ τὸ τελέσσαι.
645
καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐὺ εἰδῶ,
646
ἤ σε βίῃ ἀέκοντος ἀπηύρα νῆα μέλαιναν,
647
ἦε ἑκών οἱ δῶκας, ἐπεὶ προσπτύξατο μύθῳ.
648
τὸν δʼ υἱὸς Φρονίοιο Νοήμων ἀντίον ηὔδα·
649
αὐτὸς ἑκών οἱ δῶκα· τί κεν ῥέξειε καὶ ἄλλος,
650
ὁππότʼ ἀνὴρ τοιοῦτος ἔχων μελεδήματα θυμῷ
651
αἰτίζῃ; χαλεπόν κεν ἀνήνασθαι δόσιν εἴη.
652
κοῦροι δʼ, οἳ κατὰ δῆμον ἀριστεύουσι μεθʼ ἡμέας,
653
οἵ οἱ ἕποντʼ· ἐν δʼ ἀρχὸν ἐγὼ βαίνοντʼ ἐνόησα
654
Μέντορα, ἠὲ θεόν, τῷ δʼ αὐτῷ πάντα ἐῴκει.
655
ἀλλὰ τὸ θαυμάζω· ἴδον ἐνθάδε Μέντορα δῖον
656
χθιζὸν ὑπηοῖον, τότε δʼ ἔμβη νηὶ Πύλονδε.
657
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη πρὸς δώματα πατρός,
658
τοῖσιν δʼ ἀμφοτέροισιν ἀγάσσατο θυμὸς ἀγήνωρ.
659
μνηστῆρας δʼ ἄμυδις κάθισαν καὶ παῦσαν ἀέθλων.
660
τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη Εὐπείθεος υἱός,
661
ἀχνύμενος· μένεος δὲ μέγα φρένες ἀμφιμέλαιναι
662
πίμπλαντʼ, ὄσσε δέ οἱ πυρὶ λαμπετόωντι ἐίκτην·
663
ὢ πόποι, ἦ μέγα ἔργον ὑπερφιάλως ἐτελέσθη
664
Τηλεμάχῳ ὁδὸς ἥδε· φάμεν δέ οἱ οὐ τελέεσθαι.
665
ἐκ τοσσῶνδʼ ἀέκητι νέος πάϊς οἴχεται αὔτως
666
νῆα ἐρυσσάμενος, κρίνας τʼ ἀνὰ δῆμον ἀρίστους.
667
ἄρξει καὶ προτέρω κακὸν ἔμμεναι· ἀλλά οἱ αὐτῷ
668
Ζεὺς ὀλέσειε βίην, πρὶν ἥβης μέτρον ἱκέσθαι.
669
ἀλλʼ ἄγε μοι δότε νῆα θοὴν καὶ εἴκοσʼ ἑταίρους,
670
ὄφρα μιν αὐτὸν ἰόντα λοχήσομαι ἠδὲ φυλάξω
671
ἐν πορθμῷ Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης,
672
ὡς ἂν ἐπισμυγερῶς ναυτίλλεται εἵνεκα πατρός.
673
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ἠδʼ ἐκέλευον.
674
αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀνστάντες ἔβαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος.
675
οὐδʼ ἄρα Πηνελόπεια πολὺν χρόνον ἦεν ἄπυστος
676
μύθων, οὓς μνηστῆρες ἐνὶ φρεσὶ βυσσοδόμευον·
677
κῆρυξ γάρ οἱ ἔειπε Μέδων, ὃς ἐπεύθετο βουλὰς
678
αὐλῆς ἐκτὸς ἐών· οἱ δʼ ἔνδοθι μῆτιν ὕφαινον.
679
βῆ δʼ ἴμεν ἀγγελέων διὰ δώματα Πηνελοπείῃ·
680
τὸν δὲ κατʼ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια·
681
κῆρυξ, τίπτε δέ σε πρόεσαν μνηστῆρες ἀγαυοί;
682
ἦ εἰπέμεναι δμῳῇσιν Ὀδυσσῆος θείοιο
683
ἔργων παύσασθαι, σφίσι δʼ αὐτοῖς δαῖτα πένεσθαι;
684
μὴ μνηστεύσαντες μηδʼ ἄλλοθʼ ὁμιλήσαντες
685
ὕστατα καὶ πύματα νῦν ἐνθάδε δειπνήσειαν·
686
οἳ θάμʼ ἀγειρόμενοι βίοτον κατακείρετε πολλόν,
687
κτῆσιν Τηλεμάχοιο δαΐφρονος· οὐδέ τι πατρῶν
688
ὑμετέρων τὸ πρόσθεν ἀκούετε, παῖδες ἐόντες,
689
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκε μεθʼ ὑμετέροισι τοκεῦσιν,
690
οὔτε τινὰ ῥέξας ἐξαίσιον οὔτε τι εἰπὼν
691
ἐν δήμῳ, ἥ τʼ ἐστὶ δίκη θείων βασιλήων·
692
ἄλλον κʼ ἐχθαίρῃσι βροτῶν, ἄλλον κε φιλοίη.
693
κεῖνος δʼ οὔ ποτε πάμπαν ἀτάσθαλον ἄνδρα ἐώργει.
694
ἀλλʼ ὁ μὲν ὑμέτερος θυμὸς καὶ ἀεικέα ἔργα
695
φαίνεται, οὐδέ τίς ἐστι χάρις μετόπισθʼ ἐυεργέων.
696
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
697
αἲ γὰρ δή, βασίλεια, τόδε πλεῖστον κακὸν εἴη.
698
ἀλλὰ πολὺ μεῖζόν τε καὶ ἀργαλεώτερον ἄλλο
699
μνηστῆρες φράζονται, ὃ μὴ τελέσειε Κρονίων·
700
Τηλέμαχον μεμάασι κατακτάμεν ὀξέι χαλκῷ
701
οἴκαδε νισόμενον· ὁ δʼ ἔβη μετὰ πατρὸς ἀκουὴν
702
ἐς Πύλον ἠγαθέην ἠδʼ ἐς Λακεδαίμονα δῖαν.
703
ὣς φάτο, τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
704
δὴν δέ μιν ἀμφασίη ἐπέων λάβε· τὼ δέ οἱ ὄσσε
705
δακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.
706
ὀψὲ δὲ δή μιν ἔπεσσιν ἀμειβομένη προσέειπε·
707
κῆρυξ, τίπτε δέ μοι πάϊς οἴχεται; οὐδέ τί μιν χρεὼ
708
νηῶν ὠκυπόρων ἐπιβαινέμεν, αἵ θʼ ἁλὸς ἵπποι
709
ἀνδράσι γίγνονται, περόωσι δὲ πουλὺν ἐφʼ ὑγρήν.
710
ἦ ἵνα μηδʼ ὄνομʼ αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποισι λίπηται;
711
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
712
οὐκ οἶδʼ ἤ τίς μιν θεὸς ὤρορεν, ἦε καὶ αὐτοῦ
713
θυμὸς ἐφωρμήθη ἴμεν ἐς Πύλον, ὄφρα πύθηται
714
πατρὸς ἑοῦ ἢ νόστον ἢ ὅν τινα πότμον ἐπέσπεν.
715
ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κατὰ δῶμʼ Ὀδυσῆος.
716
τὴν δʼ ἄχος ἀμφεχύθη θυμοφθόρον, οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη
717
δίφρῳ ἐφέζεσθαι πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων,
718
ἀλλʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδοῦ ἷζε πολυκμήτου θαλάμοιο
719
οἴκτρʼ ὀλοφυρομένη· περὶ δὲ δμῳαὶ μινύριζον
720
πᾶσαι, ὅσαι κατὰ δώματʼ ἔσαν νέαι ἠδὲ παλαιαί.
721
τῇς δʼ ἁδινὸν γοόωσα μετηύδα Πηνελόπεια·
722
κλῦτε, φίλαι· πέρι γάρ μοι Ὀλύμπιος ἄλγεʼ ἔδωκεν
723
ἐκ πασέων, ὅσσαι μοι ὁμοῦ τράφεν ἠδʼ ἐγένοντο·
724
ἣ πρὶν μὲν πόσιν ἐσθλὸν ἀπώλεσα θυμολέοντα,
725
παντοίῃς ἀρετῇσι κεκασμένον ἐν Δαναοῖσιν,
726
ἐσθλόν, τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος.
727
νῦν αὖ παῖδʼ ἀγαπητὸν ἀνηρείψαντο θύελλαι
728
ἀκλέα ἐκ μεγάρων, οὐδʼ ὁρμηθέντος ἄκουσα.
729
σχέτλιαι, οὐδʼ ὑμεῖς περ ἐνὶ φρεσὶ θέσθε ἑκάστη
730
ἐκ λεχέων μʼ ἀνεγεῖραι, ἐπιστάμεναι σάφα θυμῷ,
731
ὁππότʼ ἐκεῖνος ἔβη κοίλην ἐπὶ νῆα μέλαιναν.
732
εἰ γὰρ ἐγὼ πυθόμην ταύτην ὁδὸν ὁρμαίνοντα,
733
τῷ κε μάλʼ ἤ κεν ἔμεινε καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο,
734
ἤ κέ με τεθνηκυῖαν ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπεν.
735
ἀλλά τις ὀτρηρῶς Δολίον καλέσειε γέροντα,
736
δμῶʼ ἐμόν, ὅν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,
737
καί μοι κῆπον ἔχει πολυδένδρεον, ὄφρα τάχιστα
738
Λαέρτῃ τάδε πάντα παρεζόμενος καταλέξῃ,
739
εἰ δή πού τινα κεῖνος ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ὑφήνας
740
ἐξελθὼν λαοῖσιν ὀδύρεται, οἳ μεμάασιν
741
ὃν καὶ Ὀδυσσῆος φθῖσαι γόνον ἀντιθέοιο.
742
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
743
νύμφα φίλη, σὺ μὲν ἄρ με κατάκτανε νηλέι χαλκῷ
744
ἢ ἔα ἐν μεγάρῳ· μῦθον δέ τοι οὐκ ἐπικεύσω.
745
ᾔδεʼ ἐγὼ τάδε πάντα, πόρον δέ οἱ ὅσσʼ ἐκέλευε,
746
σῖτον καὶ μέθυ ἡδύ· ἐμεῦ δʼ ἕλετο μέγαν ὅρκον
747
μὴ πρὶν σοὶ ἐρέειν, πρὶν δωδεκάτην γε γενέσθαι
748
ἢ σʼ αὐτὴν ποθέσαι καὶ ἀφορμηθέντος ἀκοῦσαι,
749
ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς.
750
ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,
751
εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
752
εὔχεʼ Ἀθηναίῃ κούρῃ Διὸς αἰγιόχοιο·
753
ἡ γάρ κέν μιν ἔπειτα καὶ ἐκ θανάτοιο σαώσαι.
754
μηδὲ γέροντα κάκου κεκακωμένον· οὐ γὰρ ὀίω
755
πάγχυ θεοῖς μακάρεσσι γονὴν Ἀρκεισιάδαο
756
ἔχθεσθʼ, ἀλλʼ ἔτι πού τις ἐπέσσεται ὅς κεν ἔχῃσι
757
δώματά θʼ ὑψερεφέα καὶ ἀπόπροθι πίονας ἀγρούς.
758
ὣς φάτο, τῆς δʼ εὔνησε γόον, σχέθε δʼ ὄσσε γόοιο.
759
ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα
760
εἰς ὑπερῷʼ ἀνέβαινε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν,
761
ἐν δʼ ἔθετʼ οὐλοχύτας κανέῳ, ἠρᾶτο δʼ Ἀθήνῃ·
762
κλῦθί μευ, αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, Ἀτρυτώνη,
763
εἴ ποτέ τοι πολύμητις ἐνὶ μεγάροισιν Ὀδυσσεὺς
764
ἢ βοὸς ἢ ὄϊος κατὰ πίονα μηρίʼ ἔκηε,
765
τῶν νῦν μοι μνῆσαι, καί μοι φίλον υἷα σάωσον,
766
μνηστῆρας δʼ ἀπάλαλκε κακῶς ὑπερηνορέοντας.
767
ὣς εἰποῦσʼ ὀλόλυξε, θεὰ δέ οἱ ἔκλυεν ἀρῆς.
768
μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα·
769
ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
770
ἦ μάλα δὴ γάμον ἄμμι πολυμνήστη βασίλεια
771
ἀρτύει, οὐδέ τι οἶδεν ὅ οἱ φόνος υἷι τέτυκται.
772
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
773
τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·
774
δαιμόνιοι, μύθους μὲν ὑπερφιάλους ἀλέασθε
775
πάντας ὁμῶς, μή πού τις ἀπαγγείλῃσι καὶ εἴσω.
776
ἀλλʼ ἄγε σιγῇ τοῖον ἀναστάντες τελέωμεν
777
μῦθον, ὃ δὴ καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶν ἤραρεν ἡμῖν.
778
ὣς εἰπὼν ἐκρίνατʼ ἐείκοσι φῶτας ἀρίστους,
779
βὰν δʼ ἰέναι ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης.
780
νῆα μὲν οὖν πάμπρωτον ἁλὸς βένθοσδε ἔρυσσαν,
781
ἐν δʼ ἱστόν τʼ ἐτίθεντο καὶ ἱστία νηὶ μελαίνῃ,
782
ἠρτύναντο δʼ ἐρετμὰ τροποῖς ἐν δερματίνοισιν,
783
πάντα κατὰ μοῖραν, ἀνά θʼ ἱστία λευκὰ πέτασσαν·
784
τεύχεα δέ σφʼ ἤνεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες.
785
ὑψοῦ δʼ ἐν νοτίῳ τήν γʼ ὥρμισαν, ἐκ δʼ ἔβαν αὐτοί·
786
ἔνθα δὲ δόρπον ἕλοντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.
787
ἡ δʼ ὑπερωίῳ αὖθι περίφρων Πηνελόπεια
788
κεῖτʼ ἄρʼ ἄσιτος, ἄπαστος ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος,
789
ὁρμαίνουσʼ ἤ οἱ θάνατον φύγοι υἱὸς ἀμύμων,
790
ἦ ὅ γʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι δαμείη.
791
ὅσσα δὲ μερμήριξε λέων ἀνδρῶν ἐν ὁμίλῳ
792
δείσας, ὁππότε μιν δόλιον περὶ κύκλον ἄγωσι,
793
τόσσα μιν ὁρμαίνουσαν ἐπήλυθε νήδυμος ὕπνος·
794
εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα, λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντα.
795
ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·
796
εἴδωλον ποίησε, δέμας δʼ ἤικτο γυναικί,
797
Ἰφθίμῃ, κούρῃ μεγαλήτορος Ἰκαρίοιο,
798
τὴν Εὔμηλος ὄπυιε Φερῇς ἔνι οἰκία ναίων.
799
πέμπε δέ μιν πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο,
800
ἧος Πηνελόπειαν ὀδυρομένην γοόωσαν
801
παύσειε κλαυθμοῖο γόοιό τε δακρυόεντος.
802
ἐς θάλαμον δʼ εἰσῆλθε παρὰ κληῖδος ἱμάντα,
803
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
804
εὕδεις, Πηνελόπεια, φίλον τετιημένη ἦτορ;
805
οὐ μέν σʼ οὐδὲ ἐῶσι θεοὶ ῥεῖα ζώοντες
806
κλαίειν οὐδʼ ἀκάχησθαι, ἐπεί ῥʼ ἔτι νόστιμός ἐστι
807
σὸς παῖς· οὐ μὲν γάρ τι θεοῖς ἀλιτήμενός ἐστι.
808
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια,
809
ἡδὺ μάλα κνώσσουσʼ ἐν ὀνειρείῃσι πύλῃσιν·
810
τίπτε, κασιγνήτη, δεῦρʼ ἤλυθες; οὔ τι πάρος γε
811
πωλέʼ, ἐπεὶ μάλα πολλὸν ἀπόπροθι δώματα ναίεις·
812
καί με κέλεαι παύσασθαι ὀιζύος ἠδʼ ὀδυνάων
813
πολλέων, αἵ μʼ ἐρέθουσι κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
814
ἣ πρὶν μὲν πόσιν ἐσθλὸν ἀπώλεσα θυμολέοντα,
815
παντοίῃς ἀρετῇσι κεκασμένον ἐν Δαναοῖσιν,
816
ἐσθλόν, τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος·
817
νῦν αὖ παῖς ἀγαπητὸς ἔβη κοίλης ἐπὶ νηός,
818
νήπιος, οὔτε πόνων ἐὺ εἰδὼς οὔτʼ ἀγοράων.
819
τοῦ δὴ ἐγὼ καὶ μᾶλλον ὀδύρομαι ἤ περ ἐκείνου·
820
τοῦ δʼ ἀμφιτρομέω καὶ δείδια, μή τι πάθῃσιν,
821
ἢ ὅ γε τῶν ἐνὶ δήμῳ, ἵνʼ οἴχεται, ἢ ἐνὶ πόντῳ·
822
δυσμενέες γὰρ πολλοὶ ἐπʼ αὐτῷ μηχανόωνται,
823
ἱέμενοι κτεῖναι πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.
824
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενον προσέφη εἴδωλον ἀμαυρόν·
825
θάρσει, μηδέ τι πάγχυ μετὰ φρεσὶ δείδιθι λίην·
826
τοίη γάρ οἱ πομπὸς ἅμʼ ἔρχεται, ἥν τε καὶ ἄλλοι
827
ἀνέρες ἠρήσαντο παρεστάμεναι, δύναται γάρ,
828
Παλλὰς Ἀθηναίη· σὲ δʼ ὀδυρομένην ἐλεαίρει·
829
ἣ νῦν με προέηκε τεῒν τάδε μυθήσασθαι.
830
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
831
εἰ μὲν δὴ θεός ἐσσι θεοῖό τε ἔκλυες αὐδῆς,
832
εἰ δʼ ἄγε μοι καὶ κεῖνον ὀιζυρὸν κατάλεξον,
833
ἤ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο,
834
ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀίδαο δόμοισι.
835
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενον προσέφη εἴδωλον ἀμαυρόν·
836
οὐ μέν τοι κεῖνόν γε διηνεκέως ἀγορεύσω,
837
ζώει ὅ γʼ ἦ τέθνηκε· κακὸν δʼ ἀνεμώλια βάζειν.
838
ὣς εἰπὸν σταθμοῖο παρὰ κληῖδα λιάσθη
839
ἐς πνοιὰς ἀνέμων. ἡ δʼ ἐξ ὕπνου ἀνόρουσε
840
κούρη Ἰκαρίοιο· φίλον δέ οἱ ἦτορ ἰάνθη,
841
ὥς οἱ ἐναργὲς ὄνειρον ἐπέσσυτο νυκτὸς ἀμολγῷ.
842
μνηστῆρες δʼ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα
843
Τηλεμάχῳ φόνον αἰπὺν ἐνὶ φρεσὶν ὁρμαίνοντες.
844
ἔστι δέ τις νῆσος μέσσῃ ἁλὶ πετρήεσσα,
845
μεσσηγὺς Ἰθάκης τε Σάμοιό τε παιπαλοέσσης,
846
Ἀστερίς, οὐ μεγάλη· λιμένες δʼ ἔνι ναύλοχοι αὐτῇ
847
ἀμφίδυμοι· τῇ τόν γε μένον λοχόωντες Ἀχαιοί.
Read lines 1–847 in translation on Scaife ↗