Scroll 17
1
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
2
δὴ τότʼ ἔπειθʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα
3
Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
4
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ὅ οἱ παλάμηφιν ἀρήρει,
5
ἄστυδε ἱέμενος, καὶ ἑὸν προσέειπε συβώτην·
6
ἄττʼ, ἦ τοι μὲν ἐγὼν εἶμʼ ἐς πόλιν, ὄφρα με μήτηρ
7
ὄψεται· οὐ γάρ μιν πρόσθεν παύσεσθαι ὀΐω
8
κλαυθμοῦ τε στυγεροῖο γόοιό τε δακρυόεντος,
9
πρίν γʼ αὐτόν με ἴδηται· ἀτὰρ σοί γʼ ὧδʼ ἐπιτέλλω.
10
τὸν ξεῖνον δύστηνον ἄγʼ ἐς πόλιν, ὄφρʼ ἂν ἐκεῖθι
11
δαῖτα πτωχεύῃ· δώσει δέ οἱ ὅς κʼ ἐθέλῃσι
12
πύρνον καὶ κοτύλην· ἐμὲ δʼ οὔ πως ἔστιν ἅπαντας
13
ἀνθρώπους ἀνέχεσθαι, ἔχοντά περ ἄλγεα θυμῷ·
14
ὁ ξεῖνος δʼ εἴ περ μάλα μηνίει, ἄλγιον αὐτῷ
15
ἔσσεται· ἦ γὰρ ἐμοὶ φίλʼ ἀληθέα μυθήσασθαι.
16
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
17
ὦ φίλος, οὐδέ τοι αὐτὸς ἐρύκεσθαι μενεαίνω·
18
πτωχῷ βέλτερόν ἐστι κατὰ πτόλιν ἠὲ κατʼ ἀγροὺς
19
δαῖτα πτωχεύειν· δώσει δέ μοι ὅς κʼ ἐθέλῃσιν.
20
οὐ γὰρ ἐπὶ σταθμοῖσι μένειν ἔτι τηλίκος εἰμί,
21
ὥστʼ ἐπιτειλαμένῳ σημάντορι πάντα πιθέσθαι.
22
ἀλλʼ ἔρχευ· ἐμὲ δʼ ἄξει ἀνὴρ ὅδε, τὸν σὺ κελεύεις,
23
αὐτίκʼ ἐπεί κε πυρὸς θερέω ἀλέη τε γένηται.
24
αἰνῶς γὰρ τάδε εἵματʼ ἔχω κακά· μή με δαμάσσῃ
25
στίβη ὑπηοίη· ἕκαθεν δέ τε ἄστυ φάτʼ εἶναι.
26
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὰ σταθμοῖο βεβήκει,
27
κραιπνὰ ποσὶ προβιβάς, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.
28
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκανε δόμους εὖ ναιετάοντας,
29
ἔγχος μέν ῥʼ ἔστησε φέρων πρὸς κίονα μακρήν,
30
αὐτὸς δʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.
31
τὸν δὲ πολὺ πρώτη εἶδε τροφὸς Εὐρύκλεια,
32
κώεα καστορνῦσα θρόνοις ἔνι δαιδαλέοισι,
33
δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς κίεν· ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἄλλαι
34
δμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠγερέθοντο,
35
καὶ κύνεον ἀγαπαζόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους.
36
ἡ δʼ ἴεν ἐκ θαλάμοιο περίφρων Πηνελόπεια,
37
Ἀρτέμιδι ἰκέλη ἠὲ χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ,
38
ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε δακρύσασα,
39
κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά,
40
καί ῥʼ ὀλοφυρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
41
ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε
42
ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε
43
λάθρη, ἐμεῦ ἀέκητι, φίλου μετὰ πατρὸς ἀκουήν.
44
ἀλλʼ ἄγε μοι κατάλεξον ὅπως ἤντησας ὀπωπῆς.
45
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
46
μῆτερ ἐμή, μή μοι γόον ὄρνυθι μηδέ μοι ἦτορ
47
ἐν στήθεσσιν ὄρινε φυγόντι περ αἰπὺν ὄλεθρον·
48
ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,
49
εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
50
εὔχεο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας
51
ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.
52
αὐτὰρ ἐγὼν ἀγορὴν ἐσελεύσομαι, ὄφρα καλέσσω
53
ξεῖνον, ὅτις μοι κεῖθεν ἅμʼ ἕσπετο δεῦρο κιόντι.
54
τὸν μὲν ἐγὼ προὔπεμψα σὺν ἀντιθέοις ἑτάροισι,
55
Πείραιον δέ μιν ἠνώγεα προτὶ οἶκον ἄγοντα
56
ἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.
57
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος.
58
ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,
59
εὔχετο πᾶσι θεοῖσι τεληέσσας ἑκατόμβας
60
ῥέξειν, αἴ κέ ποθι Ζεὺς ἄντιτα ἔργα τελέσσῃ.
61
Τηλέμαχος δʼ ἄρʼ ἔπειτα διὲκ μεγάροιο βεβήκει
62
ἔγχος ἔχων· ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
63
θεσπεσίην δʼ ἄρα τῷ γε χάριν κατέχευεν Ἀθήνη·
64
τὸν δʼ ἄρα πάντες λαοὶ ἐπερχόμενον θηεῦντο.
65
ἀμφὶ δέ μιν μνηστῆρες ἀγήνορες ἠγερέθοντο
66
ἔσθλʼ ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον.
67
αὐτὰρ ὁ τῶν μὲν ἔπειτα ἀλεύατο πουλὺν ὅμιλον,
68
ἀλλʼ ἵνα Μέντωρ ἧστο καὶ Ἄντιφος ἠδʼ Ἁλιθέρσης,
69
οἵ τε οἱ ἐξ ἀρχῆς πατρώϊοι ἦσαν ἑταῖροι,
70
ἔνθα καθέζετʼ ἰών· τοὶ δʼ ἐξερέεινον ἕκαστα.
71
τοῖσι δὲ Πείραιος δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἦλθεν
72
ξεῖνον ἄγων ἀγορήνδε διὰ πτόλιν· οὐδʼ ἄρʼ ἔτι δὴν
73
Τηλέμαχος ξείνοιο ἑκὰς τράπετʼ, ἀλλὰ παρέστη.
74
τὸν καὶ Πείραιος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπε·
75
Τηλέμαχʼ, αἶψʼ ὄτρυνον ἐμὸν ποτὶ δῶμα γυναῖκας,
76
ὥς τοι δῶρʼ ἀποπέμψω, ἅ τοι Μενέλαος ἔδωκε.
77
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
78
Πείραιʼ, οὐ γάρ τʼ ἴδμεν ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
79
εἴ κεν ἐμὲ μνηστῆρες ἀγήνορες ἐν μεγάροισι
80
λάθρη κτείναντες πατρώϊα πάντα δάσωνται,
81
αὐτὸν ἔχοντά σε βούλομʼ ἐπαυρέμεν, ἤ τινα τῶνδε·
82
εἰ δέ κʼ ἐγὼ τούτοισι φόνον καὶ κῆρα φυτεύσω,
83
δὴ τότε μοι χαίροντι φέρειν πρὸς δώματα χαίρων.
84
ὣς εἰπὼν ξεῖνον ταλαπείριον ἦγεν ἐς οἶκον.
85
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
86
χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
87
ἐς δʼ ἀσαμίνθους βάντες ἐϋξέστας λούσαντο.
88
τοὺς δʼ ἐπεὶ οὖν δμῳαὶ λοῦσαν καὶ χρῖσαν ἐλαίῳ,
89
ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαίνας οὔλας βάλον ἠδὲ χιτῶνας,
90
ἔκ ῥʼ ἀσαμίνθων βάντες ἐπὶ κλισμοῖσι καθῖζον.
91
χέρνιβα δʼ ἀμφίπολος προχόῳ ἐπέχευε φέρουσα
92
καλῇ χρυσείῃ, ὑπὲρ ἀργυρέοιο λέβητος,
93
νίψασθαι· παρὰ δὲ ξεστὴν ἐτάνυσσε τράπεζαν.
94
σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα,
95
εἴδατα πόλλʼ ἐπιθεῖσα, χαριζομένη παρεόντων.
96
μήτηρ δʼ ἀντίον ἷζε παρὰ σταθμὸν μεγάροιο
97
κλισμῷ κεκλιμένη, λέπτʼ ἠλάκατα στρωφῶσα.
98
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον,
99
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
100
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·
101
Τηλέμαχʼ, ἦ τοι ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσα
102
λέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,
103
αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
104
ᾤχεθʼ ἅμʼ Ἀτρεΐδῃσιν ἐς Ἴλιον· οὐδέ μοι ἔτλης,
105
πρὶν ἐλθεῖν μνηστῆρας ἀγήνορας ἐς τόδε δῶμα,
106
νόστον σοῦ πατρὸς σάφα εἰπέμεν, εἴ που ἄκουσας.
107
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
108
τοιγὰρ ἐγώ τοι, μῆτερ, ἀληθείην καταλέξω.
109
ᾠχόμεθʼ ἔς τε Πύλον καὶ Νέστορα, ποιμένα λαῶν·
110
δεξάμενος δέ με κεῖνος ἐν ὑψηλοῖσι δόμοισιν
111
ἐνδυκέως ἐφίλει, ὡς εἴ τε πατὴρ ἑὸν υἱὸν
112
ἐλθόντα χρόνιον νέον ἄλλοθεν· ὣς ἐμὲ κεῖνος
113
ἐνδυκέως ἐκόμιζε σὺν υἱάσι κυδαλίμοισιν.
114
αὐτὰρ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος οὔ ποτʼ ἔφασκεν,
115
ζωοῦ οὐδὲ θανόντος, ἐπιχθονίων τευ ἀκοῦσαι·
116
ἀλλά μʼ ἐς Ἀτρεΐδην, δουρικλειτὸν Μενέλαον,
117
ἵπποισι προὔπεμψε καὶ ἅρμασι κολλητοῖσιν.
118
ἔνθʼ ἴδον Ἀργείην Ἑλένην, ἧς εἵνεκα πολλὰ
119
Ἀργεῖοι Τρῶές τε θεῶν ἰότητι μόγησαν.
120
εἴρετο δʼ αὐτίκʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος
121
ὅττευ χρηΐζων ἱκόμην Λακεδαίμονα δῖαν·
122
αὐτὰρ ἐγὼ τῷ πᾶσαν ἀληθείην κατέλεξα·
123
καὶ τότε δή με ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
124
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ κρατερόφρονος ἀνδρὸς ἐν εὐνῇ
125
ἤθελον εὐνηθῆναι, ἀνάλκιδες αὐτοὶ ἐόντες.
126
ὡς δʼ ὁπότʼ ἐν ξυλόχῳ ἔλαφος κρατεροῖο λέοντος
127
νεβροὺς κοιμήσασα νεηγενέας γαλαθηνοὺς
128
κνημοὺς ἐξερέῃσι καὶ ἄγκεα ποιήεντα
129
βοσκομένη, ὁ δʼ ἔπειτα ἑὴν εἰσήλυθεν εὐνήν,
130
ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ἀεικέα πότμον ἐφῆκεν,
131
ὣς Ὀδυσεὺς κείνοισιν ἀεικέα πότμον ἐφήσει.
132
αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
133
τοῖος ἐὼν οἷός ποτʼ ἐϋκτιμένῃ ἐνὶ Λέσβῳ
134
ἐξ ἔριδος Φιλομηλεΐδῃ ἐπάλαισεν ἀναστάς,
135
κὰδ δʼ ἔβαλε κρατερῶς, κεχάροντο δὲ πάντες Ἀχαιοί,
136
τοῖος ἐὼν μνηστῆρσιν ὁμιλήσειεν Ὀδυσσεύς·
137
πάντες κʼ ὠκύμοροί τε γενοίατο πικρόγαμοί τε.
138
ταῦτα δʼ ἅ μʼ εἰρωτᾷς καὶ λίσσεαι, οὐκ ἂν ἐγώ γε
139
ἄλλα παρὲξ εἴποιμι παρακλιδὸν οὐδʼ ἀπατήσω,
140
ἀλλὰ τὰ μέν μοι ἔειπε γέρων ἅλιος νημερτής,
141
τῶν οὐδέν τοι ἐγὼ κρύψω ἔπος οὐδʼ ἐπικεύσω.
142
φῆ μιν ὅ γʼ ἐν νήσῳ ἰδέειν κρατέρʼ ἄλγεʼ ἔχοντα,
143
νύμφης ἐν μεγάροισι Καλυψοῦς, ἥ μιν ἀνάγκῃ
144
ἴσχει· ὁ δʼ οὐ δύναται ἣν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι.
145
οὐ γάρ οἱ πάρα νῆες ἐπήρετμοι καὶ ἑταῖροι,
146
οἵ κέν μιν πέμποιεν ἐπʼ εὐρέα νῶτα θαλάσσης
147
ὣς ἔφατʼ Ἀτρεΐδης, δουρικλειτὸς Μενέλαος.
148
ταῦτα τελευτήσας νεόμην· ἔδοσαν δέ μοι οὖρον
149
ἀθάνατοι, τοί μʼ ὦκα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμψαν.
150
ὣς φάτο, τῇ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὄρινε.
151
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
152
ὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,
153
ἦ τοι ὅ γʼ οὐ σάφα οἶδεν, ἐμεῖο δὲ σύνθεο μῦθον·
154
ἀτρεκέως γάρ σοι μαντεύσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω·
155
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζα
156
ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
157
ὡς ἦ τοι Ὀδυσεὺς ἤδη ἐν πατρίδι γαίῃ,
158
ἥμενος ἢ ἕρπων, τάδε πευθόμενος κακὰ ἔργα,
159
ἔστιν, ἀτὰρ μνηστῆρσι κακὸν πάντεσσι φυτεύει·
160
τοῖον ἐγὼν οἰωνὸν ἐϋσσέλμου ἐπὶ νηὸς
161
ἥμενος ἐφρασάμην καὶ Τηλεμάχῳ ἐγεγώνευν.
162
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
163
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·
164
τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶρα
165
ἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
166
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
167
μνηστῆρες δὲ πάροιθεν Ὀδυσσῆος μεγάροιο
168
δίσκοισιν τέρποντο καὶ αἰγανέῃσιν ἱέντες,
169
ἐν τυκτῷ δαπέδῳ, ὅθι περ πάρος ὕβριν ἔχοντες.
170
ἀλλʼ ὅτε δὴ δείπνηστος ἔην καὶ ἐπήλυθε μῆλα
171
πάντοθεν ἐξ ἀγρῶν, οἱ δʼ ἤγαγον οἳ τὸ πάρος περ,
172
καὶ τότε δή σφιν ἔειπε Μέδων· ὃς γάρ ῥα μάλιστα
173
ἥνδανε κηρύκων, καὶ σφιν παρεγίγνετο δαιτί·
174
κοῦροι, ἐπεὶ δὴ πάντες ἐτέρφθητε φρένʼ ἀέθλοις,
175
ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ ἐντυνώμεθα δαῖτα·
176
οὐ μὲν γάρ τι χέρειον ἐν ὥρῃ δεῖπνον ἑλέσθαι.
177
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν πείθοντό τε μύθῳ.
178
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
179
χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
180
οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
181
ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην,
182
δαῖτʼ ἐντυνόμενοι. τοὶ δʼ ἐξ ἀγροῖο πόλινδε
183
ὠτρύνοντʼ Ὀδυσεύς τʼ ἰέναι καὶ δῖος ὑφορβός.
184
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
185
ξεῖνʼ, ἐπεὶ ἂρ δὴ ἔπειτα πόλινδʼ ἰέναι μενεαίνεις
186
σήμερον, ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός—ἦ σʼ ἂν ἐγώ γε
187
αὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι·
188
ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια, μή μοι ὀπίσσω
189
νεικείῃ· χαλεπαὶ δέ τʼ ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί—
190
ἀλλʼ ἄγε νῦν ἴομεν· δὴ γὰρ μέμβλωκε μάλιστα
191
ἦμαρ, ἀτὰρ τάχα τοι ποτὶ ἕσπερα ῥίγιον ἔσται.
192
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
193
γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
194
ἀλλʼ ἴομεν, σὺ δʼ ἔπειτα διαμπερὲς ἡγεμόνευε.
195
δὸς δέ μοι, εἴ ποθί τοι ῥόπαλον τετμημένον ἐστίν,
196
σκηρίπτεσθʼ, ἐπεὶ ἦ φατʼ ἀρισφαλέʼ ἔμμεναι οὐδόν.
197
ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,
198
πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ·
199
Εὔμαιος δʼ ἄρα οἱ σκῆπτρον θυμαρὲς ἔδωκε.
200
τὼ βήτην, σταθμὸν δὲ κύνες καὶ βώτορες ἄνδρες
201
ῥύατʼ ὄπισθε μένοντες· ὁ δʼ ἐς πόλιν ἦγεν ἄνακτα
202
πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι,
203
σκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο.
204
ἀλλʼ ὅτε δὴ στείχοντες ὁδὸν κάτα παιπαλόεσσαν
205
ἄστεος ἐγγὺς ἔσαν καὶ ἐπὶ κρήνην ἀφίκοντο
206
τυκτὴν καλλίροον, ὅθεν ὑδρεύοντο πολῖται,
207
τὴν ποίησʼ Ἴθακος καὶ Νήριτος ἠδὲ Πολύκτωρ·
208
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ αἰγείρων ὑδατοτρεφέων ἦν ἄλσος,
209
πάντοσε κυκλοτερές, κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέεν ὕδωρ
210
ὑψόθεν ἐκ πέτρης· βωμὸς δʼ ἐφύπερθε τέτυκτο
211
νυμφάων, ὅθι πάντες ἐπιρρέζεσκον ὁδῖται·
212
ἔνθα σφέας ἐκίχανʼ υἱὸς Δολίοιο Μελανθεὺς
213
αἶγας ἄγων, αἳ πᾶσι μετέπρεπον αἰπολίοισι,
214
δεῖπνον μνηστήρεσσι· δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.
215
τοὺς δὲ ἰδὼν νείκεσσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν,
216
ἔκπαγλον καὶ ἀεικές· ὄρινε δὲ κῆρ Ὀδυσῆος·
217
νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ κακὸς κακὸν ἡγηλάζει,
218
ὡς αἰεὶ τὸν ὁμοῖον ἄγει θεὸς ὡς τὸν ὁμοῖον.
219
πῇ δὴ τόνδε μολοβρὸν ἄγεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,
220
πτωχὸν ἀνιηρόν δαιτῶν ἀπολυμαντῆρα;
221
ὃς πολλῇς φλιῇσι παραστὰς θλίψεται ὤμους,
222
αἰτίζων ἀκόλους, οὐκ ἄορας οὐδὲ λέβητας·
223
τόν κʼ εἴ μοι δοίης σταθμῶν ῥυτῆρα γενέσθαι
224
σηκοκόρον τʼ ἔμεναι θαλλόν τʼ ἐρίφοισι φορῆναι,
225
καί κεν ὀρὸν πίνων μεγάλην ἐπιγουνίδα θεῖτο.
226
ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθεν, οὐκ ἐθελήσει
227
ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσων κατὰ δῆμον
228
βούλεται αἰτίζων βόσκειν ἣν γαστέρʼ ἄναλτον.
229
ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·
230
αἴ κʼ ἔλθῃ πρὸς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο,
231
πολλά οἱ ἀμφὶ κάρη σφέλα ἀνδρῶν ἐκ παλαμάων
232
πλευραὶ ἀποτρίψουσι δόμον κάτα βαλλομένοιο.
233
ὣς φάτο, καὶ παριὼν λὰξ ἔνθορεν ἀφραδίῃσιν
234
ἰσχίῳ· οὐδέ μιν ἐκτὸς ἀταρπιτοῦ ἐστυφέλιξεν,
235
ἀλλʼ ἔμενʼ ἀσφαλέως· ὁ δὲ μερμήριξεν Ὀδυσσεὺς
236
ἠὲ μεταΐξας ῥοπάλῳ ἐκ θυμὸν ἕλοιτο,
237
ἦ πρὸς γῆν ἐλάσειε κάρη ἀμφουδὶς ἀείρας.
238
ἀλλʼ ἐπετόλμησε, φρεσὶ δʼ ἔσχετο· τὸν δὲ συβώτης
239
νείκεσʼ ἐσάντα ἰδών, μέγα δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
240
νύμφαι κρηναῖαι, κοῦραι Διός, εἴ ποτʼ Ὀδυσσεὺς
241
ὔμμʼ ἐπὶ μηρίʼ ἔκηε, καλύψας πίονι δημῷ,
242
ἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων, τόδε μοι κρηήνατʼ ἐέλδωρ,
243
ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·
244
τῷ κέ τοι ἀγλαΐας γε διασκεδάσειεν ἁπάσας,
245
τὰς νῦν ὑβρίζων φορέεις, ἀλαλήμενος αἰεὶ
246
ἄστυ κάτʼ· αὐτὰρ μῆλα κακοὶ φθείρουσι νομῆες.
247
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
248
ὢ πόποι, οἶον ἔειπε κύων ὀλοφώϊα εἰδώς,
249
τόν ποτʼ ἐγὼν ἐπὶ νηὸς ἐϋσσέλμοιο μελαίνης
250
ἄξω τῆλʼ Ἰθάκης, ἵνα μοι βίοτον πολὺν ἄλφοι.
251
αἲ γὰρ Τηλέμαχον βάλοι ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
252
σήμερον ἐν μεγάροις, ἢ ὑπὸ μνηστῆρσι δαμείη,
253
ὡς Ὀδυσῆΐ γε τηλοῦ ἀπώλετο νόστιμον ἦμαρ.
254
ὣς εἰπὼν τοὺς μὲν λίπεν αὐτοῦ ἦκα κιόντας,
255
αὐτὰρ ὁ βῆ, μάλα δʼ ὦκα δόμους ἵκανεν ἄνακτος.
256
αὐτίκα δʼ εἴσω ἴεν, μετὰ δὲ μνηστῆρσι καθῖζεν,
257
ἀντίον Εὐρυμάχου· τὸν γὰρ φιλέεσκε μάλιστα.
258
τῷ πάρα μὲν κρειῶν μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο,
259
σῖτον δʼ αἰδοίη ταμίη παρέθηκε φέρουσα
260
ἔδμεναι. ἀγχίμολον δʼ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
261
στήτην ἐρχομένω, περὶ δέ σφεας ἤλυθʼ ἰωὴ
262
φόρμιγγος γλαφυρῆς· ἀνὰ γάρ σφισι βάλλετʼ ἀείδειν
263
Φήμιος· αὐτὰρ ὁ χειρὸς ἑλὼν προσέειπε συβώτην·
264
Εὔμαιʼ, ἦ μάλα δὴ τάδε δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος,
265
ῥεῖα δʼ ἀρίγνωτʼ ἐστὶ καὶ ἐν πολλοῖσιν ἰδέσθαι.
266
ἐξ ἑτέρων ἕτερʼ ἐστίν, ἐπήσκηται δέ οἱ αὐλὴ
267
τοίχῳ καὶ θριγκοῖσι, θύραι δʼ εὐερκέες εἰσὶ
268
δικλίδες· οὐκ ἄν τίς μιν ἀνὴρ ὑπεροπλίσσαιτο.
269
γιγνώσκω δʼ ὅτι πολλοὶ ἐν αὐτῷ δαῖτα τίθενται
270
ἄνδρες, ἐπεὶ κνίση μὲν ἀνήνοθεν, ἐν δέ τε φόρμιγξ
271
ἠπύει, ἣν ἄρα δαιτὶ θεοὶ ποίησαν ἑταίρην.
272
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
273
ῥεῖʼ ἔγνως, ἐπεὶ οὐδὲ τά τʼ ἄλλα πέρ ἐσσʼ ἀνοήμων.
274
ἀλλʼ ἄγε δὴ φραζώμεθʼ ὅπως ἔσται τάδε ἔργα.
275
ἠὲ σὺ πρῶτος ἔσελθε δόμους εὖ ναιετάοντας,
276
δύσεο δὲ μνηστῆρας, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ·
277
εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον, ἐγὼ δʼ εἶμι προπάροιθε·
278
μηδὲ σὺ δηθύνειν, μή τίς σʼ ἔκτοσθε νοήσας
279
ἢ βάλῃ ἢ ἐλάσῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
280
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
281
γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
282
ἀλλʼ ἔρχευ προπάροιθεν, ἐγὼ δʼ ὑπολείψομαι αὐτοῦ.
283
οὐ γάρ τι πληγέων ἀδαήμων οὐδὲ βολάων·
284
τολμήεις μοι θυμός, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέπονθα
285
κύμασι καὶ πολέμῳ· μετὰ καὶ τόδε τοῖσι γενέσθω·
286
γαστέρα δʼ οὔ πως ἔστιν ἀποκρύψαι μεμαυῖαν,
287
οὐλομένην, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσι,
288
τῆς ἕνεκεν καὶ νῆες ἐΰζυγοι ὁπλίζονται
289
πόντον ἐπʼ ἀτρύγετον, κακὰ δυσμενέεσσι φέρουσαι.
290
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
291
ἂν δὲ κύων κεφαλήν τε καὶ οὔατα κείμενος ἔσχεν,
292
Ἄργος, Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς
293
θρέψε μέν, οὐδʼ ἀπόνητο, πάρος δʼ εἰς Ἴλιον ἱρὴν
294
ᾤχετο. τὸν δὲ πάροιθεν ἀγίνεσκον νέοι ἄνδρες
295
αἶγας ἐπʼ ἀγροτέρας ἠδὲ πρόκας ἠδὲ λαγωούς·
296
δὴ τότε κεῖτʼ ἀπόθεστος ἀποιχομένοιο ἄνακτος,
297
ἐν πολλῇ κόπρῳ, ἥ οἱ προπάροιθε θυράων
298
ἡμιόνων τε βοῶν τε ἅλις κέχυτʼ, ὄφρʼ ἂν ἄγοιεν
299
δμῶες Ὀδυσσῆος τέμενος μέγα κοπρήσοντες·
300
ἔνθα κύων κεῖτʼ Ἄργος, ἐνίπλειος κυνοραιστέων.
301
δὴ τότε γʼ, ὡς ἐνόησεν Ὀδυσσέα ἐγγὺς ἐόντα,
302
οὐρῇ μέν ῥʼ ὅ γʼ ἔσηνε καὶ οὔατα κάββαλεν ἄμφω,
303
ἆσσον δʼ οὐκέτʼ ἔπειτα δυνήσατο οἷο ἄνακτος
304
ἐλθέμεν· αὐτὰρ ὁ νόσφιν ἰδὼν ἀπομόρξατο δάκρυ,
305
ῥεῖα λαθὼν Εὔμαιον, ἄφαρ δʼ ἐρεείνετο μύθῳ·
306
Εὔμαιʼ, ἦ μάλα θαῦμα, κύων ὅδε κεῖτʼ ἐνὶ κόπρῳ.
307
καλὸς μὲν δέμας ἐστίν, ἀτὰρ τόδε γʼ οὐ σάφα οἶδα,
308
εἰ δὴ καὶ ταχὺς ἔσκε θέειν ἐπὶ εἴδεϊ τῷδε,
309
ἦ αὔτως οἷοί τε τραπεζῆες κύνες ἀνδρῶν
310
γίγνοντʼ· ἀγλαΐης δʼ ἕνεκεν κομέουσιν ἄνακτες.
311
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
312
καὶ λίην ἀνδρός γε κύων ὅδε τῆλε θανόντος.
313
εἰ τοιόσδʼ εἴη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ ἔργα,
314
οἷόν μιν Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
315
αἶψά κε θηήσαιο ἰδὼν ταχυτῆτα καὶ ἀλκήν.
316
οὐ μὲν γάρ τι φύγεσκε βαθείης βένθεσιν ὕλης
317
κνώδαλον, ὅττι δίοιτο· καὶ ἴχνεσι γὰρ περιῄδη·
318
νῦν δʼ ἔχεται κακότητι, ἄναξ δέ οἱ ἄλλοθι πάτρης
319
ὤλετο, τὸν δὲ γυναῖκες ἀκηδέες οὐ κομέουσι.
320
δμῶες δʼ, εὖτʼ ἂν μηκέτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτες,
321
οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἐθέλουσιν ἐναίσιμα ἐργάζεσθαι·
322
ἥμισυ γάρ τʼ ἀρετῆς ἀποαίνυται εὐρύοπα Ζεὺς
323
ἀνέρος, εὖτʼ ἄν μιν κατὰ δούλιον ἦμαρ ἕλῃσιν.
324
ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας,
325
βῆ δʼ ἰθὺς μεγάροιο μετὰ μνηστῆρας ἀγαυούς.
326
Ἄργον δʼ αὖ κατὰ μοῖρʼ ἔλαβεν μέλανος θανάτοιο,
327
αὐτίκʼ ἰδόντʼ Ὀδυσῆα ἐεικοστῷ ἐνιαυτῷ.
328
τὸν δὲ πολὺ πρῶτος ἴδε Τηλέμαχος θεοειδὴς
329
ἐρχόμενον κατὰ δῶμα συβώτην, ὦκα δʼ ἔπειτα
330
νεῦσʼ ἐπὶ οἷ καλέσας· ὁ δὲ παπτήνας ἕλε δίφρον
331
κείμενον, ἔνθα τε δαιτρὸς ἐφίζεσκε κρέα πολλὰ
332
δαιόμενος μνηστῆρσι δόμον κάτα δαινυμένοισι·
333
τὸν κατέθηκε φέρων πρὸς Τηλεμάχοιο τράπεζαν
334
ἀντίον, ἔνθα δʼ ἄρʼ αὐτὸς ἐφέζετο· τῷ δʼ ἄρα κῆρυξ
335
μοῖραν ἑλὼν ἐτίθει κανέου τʼ ἐκ σῖτον ἀείρας.
336
ἀγχίμολον δὲ μετʼ αὐτὸν ἐδύσετο δώματʼ Ὀδυσσεύς,
337
πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιος ἠδὲ γέροντι,
338
σκηπτόμενος· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροΐ εἵματα ἕστο.
339
ἷζε δʼ ἐπὶ μελίνου οὐδοῦ ἔντοσθε θυράων,
340
κλινάμενος σταθμῷ κυπαρισσίνῳ, ὅν ποτε τέκτων
341
ξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν.
342
Τηλέμαχος δʼ ἐπὶ οἷ καλέσας προσέειπε συβώτην,
343
ἄρτον τʼ οὖλον ἑλὼν περικαλλέος ἐκ κανέοιο
344
καὶ κρέας, ὥς οἱ χεῖρες ἐχάνδανον ἀμφιβαλόντι·
345
δὸς τῷ ξείνῳ ταῦτα φέρων αὐτόν τε κέλευε
346
αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·
347
αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένῳ ἀνδρὶ παρεῖναι.
348
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν,
349
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
350
Τηλέμαχός τοι, ξεῖνε, διδοῖ τάδε, καί σε κελεύει
351
αἰτίζειν μάλα πάντας ἐποιχόμενον μνηστῆρας·
352
αἰδῶ δʼ οὐκ ἀγαθήν φησʼ ἔμμεναι ἀνδρὶ προΐκτῃ.
353
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
354
Ζεῦ ἄνα, Τηλέμαχόν μοι ἐν ἀνδράσιν ὄλβιον εἶναι,
355
καί οἱ πάντα γένοιθʼ ὅσσα φρεσὶν ᾗσι μενοινᾷ.
356
ἦ ῥα καὶ ἀμφοτέρῃσιν ἐδέξατο καὶ κατέθηκεν
357
αὖθι ποδῶν προπάροιθεν, ἀεικελίης ἐπὶ πήρης,
358
ἤσθιε δʼ ἧος ἀοιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄειδεν·
359
εὖθʼ ὁ δεδειπνήκειν, ὁ δʼ ἐπαύετο θεῖος ἀοιδός.
360
μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρʼ. αὐτὰρ Ἀθήνη,
361
ἄγχι παρισταμένη Λαερτιάδην Ὀδυσῆα
362
ὤτρυνʼ, ὡς ἂν πύρνα κατὰ μνηστῆρας ἀγείροι,
363
γνοίη θʼ οἵ τινές εἰσιν ἐναίσιμοι οἵ τʼ ἀθέμιστοι·
364
ἀλλʼ οὐδʼ ὥς τινʼ ἔμελλʼ ἀπαλεξήσειν κακότητος.
365
βῆ δʼ ἴμεν αἰτήσων ἐνδέξια φῶτα ἕκαστον,
366
πάντοσε χεῖρʼ ὀρέγων, ὡς εἰ πτωχὸς πάλαι εἴη.
367
οἱ δʼ ἐλεαίροντες δίδοσαν, καὶ ἐθάμβεον αὐτόν,
368
ἀλλήλους τʼ εἴροντο τίς εἴη καὶ πόθεν ἔλθοι.
369
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
370
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,
371
τοῦδε περὶ ξείνου· ἦ γάρ μιν πρόσθεν ὄπωπα.
372
ἦ τοι μέν οἱ δεῦρο συβώτης ἡγεμόνευεν,
373
αὐτὸν δʼ οὐ σάφα οἶδα, πόθεν γένος εὔχεται εἶναι.
374
ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἔπεσιν νείκεσσε συβώτην·
375
ὦ ἀρίγνωτε συβῶτα, τίη δὲ σὺ τόνδε πόλινδε
376
ἤγαγες; ἦ οὐχ ἅλις ἧμιν ἀλήμονές εἰσι καὶ ἄλλοι,
377
πτωχοὶ ἀνιηροί, δαιτῶν ἀπολυμαντῆρες;
378
ἦ ὄνοσαι ὅτι τοι βίοτον κατέδουσιν ἄνακτος
379
ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, σὺ δὲ καὶ προτὶ τόνδʼ ἐκάλεσσας;
380
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
381
Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὰ καὶ ἐσθλὸς ἐὼν ἀγορεύεις·
382
τίς γὰρ δὴ ξεῖνον καλεῖ ἄλλοθεν αὐτὸς ἐπελθὼν
383
ἄλλον γʼ, εἰ μὴ τῶν οἳ δημιοεργοὶ ἔασι,
384
μάντιν ἢ ἰητῆρα κακῶν ἢ τέκτονα δούρων,
385
ἢ καὶ θέσπιν ἀοιδόν, ὅ κεν τέρπῃσιν ἀείδων;
386
οὗτοι γὰρ κλητοί γε βροτῶν ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν·
387
πτωχὸν δʼ οὐκ ἄν τις καλέοι τρύξοντα ἓ αὐτόν.
388
ἀλλʼ αἰεὶ χαλεπὸς περὶ πάντων εἶς μνηστήρων
389
δμωσὶν Ὀδυσσῆος, πέρι δʼ αὖτʼ ἐμοί· αὐτὰρ ἐγώ γε
390
οὐκ ἀλέγω, ἧός μοι ἐχέφρων Πηνελόπεια
391
ζώει ἐνὶ μεγάροις καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.
392
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
393
σίγα, μή μοι τοῦτον ἀμείβεο πολλὰ ἔπεσσιν·
394
Ἀντίνοος δʼ εἴωθε κακῶς ἐρεθιζέμεν αἰεὶ
395
μύθοισιν χαλεποῖσιν, ἐποτρύνει δὲ καὶ ἄλλους.
396
ἦ ῥα καὶ Ἀντίνοον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
397
Ἀντίνοʼ, ἦ μευ καλὰ πατὴρ ὣς κήδεαι υἷος,
398
ὃς τὸν ξεῖνον ἄνωγας ἀπὸ μεγάροιο διέσθαι
399
μύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειε.
400
δός οἱ ἑλών· οὔ τοι φθονέω· κέλομαι γὰρ ἐγώ γε·
401
μήτʼ οὖν μητέρʼ ἐμὴν ἅζευ τό γε μήτε τινʼ ἄλλον
402
δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
403
ἀλλʼ οὔ τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα·
404
αὐτὸς γὰρ φαγέμεν πολὺ βούλεαι ἢ δόμεν ἄλλῳ.
405
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμειβόμενος προσέειπε·
406
Τηλέμαχʼ ὑψαγόρη, μένος ἄσχετε, ποῖον ἔειπες.
407
εἴ οἱ τόσσον ἅπαντες ὀρέξειαν μνηστῆρες,
408
καί κέν μιν τρεῖς μῆνας ἀπόπροθεν οἶκος ἐρύκοι.
409
ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν ὑπέφηνε τραπέζης
410
κείμενον, ᾧ ῥʼ ἔπεχεν λιπαροὺς πόδας εἰλαπινάζων·
411
οἱ δʼ ἄλλοι πάντες δίδοσαν, πλῆσαν δʼ ἄρα πήρην
412
σίτου καὶ κρειῶν· τάχα δὴ καὶ ἔμελλεν Ὀδυσσεὺς
413
αὖτις ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν προικὸς γεύσεσθαι Ἀχαιῶν·
414
στῆ δὲ παρʼ Ἀντίνοον, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
415
δός, φίλος· οὐ μέν μοι δοκέεις ὁ κάκιστος Ἀχαιῶν
416
ἔμμεναι, ἀλλʼ ὤριστος, ἐπεὶ βασιλῆϊ ἔοικας.
417
τῷ σε χρὴ δόμεναι καὶ λώϊον ἠέ περ ἄλλοι
418
σίτου· ἐγὼ δέ κέ σε κλείω κατʼ ἀπείρονα γαῖαν.
419
καὶ γὰρ ἐγώ ποτε οἶκον ἐν ἀνθρώποισιν ἔναιον
420
ὄλβιος ἀφνειὸν καὶ πολλάκι δόσκον ἀλήτῃ,
421
τοίῳ ὁποῖος ἔοι καὶ ὅτευ κεχρημένος ἔλθοι·
422
ἦσαν δὲ δμῶες μάλα μυρίοι ἄλλα τε πολλὰ
423
οἷσίν τʼ εὖ ζώουσι καὶ ἀφνειοὶ καλέονται.
424
ἀλλὰ Ζεὺς ἀλάπαξε Κρονίων—ἤθελε γάρ που—
425
ὅς μʼ ἅμα ληϊστῆρσι πολυπλάγκτοισιν ἀνῆκεν
426
Αἴγυπτόνδʼ ἰέναι, δολιχὴν ὁδόν, ὄφρʼ ἀπολοίμην.
427
στῆσα δʼ ἐν Αἰγύπτῳ ποταμῷ νέας ἀμφιελίσσας.
428
ἔνθʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ κελόμην ἐρίηρας ἑταίρους
429
αὐτοῦ πὰρ νήεσσι μένειν καὶ νῆας ἔρυσθαι,
430
ὀπτῆρας δὲ κατὰ σκοπιὰς ὤτρυνα νέεσθαι.
431
οἱ δʼ ὕβρει εἴξαντες, ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ,
432
αἶψα μάλʼ Αἰγυπτίων ἀνδρῶν περικαλλέας ἀγροὺς
433
πόρθεον, ἐκ δὲ γυναῖκας ἄγον καὶ νήπια τέκνα,
434
αὐτούς τʼ ἔκτεινον· τάχα δʼ ἐς πόλιν ἵκετʼ ἀϋτή.
435
οἱ δὲ βοῆς ἀΐοντες ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
436
ἦλθον· πλῆτο δὲ πᾶν πεδίον πεζῶν τε καὶ ἵππων
437
χαλκοῦ τε στεροπῆς· ἐν δὲ Ζεὺς τερπικέραυνος
438
φύζαν ἐμοῖς ἑτάροισι κακὴν βάλεν, οὐδέ τις ἔτλη
439
στῆναι ἐναντίβιον· περὶ γὰρ κακὰ πάντοθεν ἔστη.
440
ἔνθʼ ἡμέων πολλοὺς μὲν ἀπέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
441
τοὺς δʼ ἄναγον ζωούς, σφίσιν ἐργάζεσθαι ἀνάγκῃ.
442
αὐτὰρ ἔμʼ ἐς Κύπρον ξείνῳ δόσαν ἀντιάσαντι,
443
Δμήτορι Ἰασίδῃ, ὃς Κύπρου ἶφι ἄνασσεν·
444
ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκω πήματα πάσχων.
445
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
446
τίς δαίμων τόδε πῆμα προσήγαγε, δαιτὸς ἀνίην;
447
στῆθʼ οὕτως ἐς μέσσον, ἐμῆς ἀπάνευθε τραπέζης,
448
μὴ τάχα πικρὴν Αἴγυπτον καὶ Κύπρον ἵκηαι·
449
ὥς τις θαρσαλέος καὶ ἀναιδής ἐσσι προΐκτης.
450
ἑξείης πάντεσσι παρίστασαι· οἱ δὲ διδοῦσι
451
μαψιδίως, ἐπεὶ οὔ τις ἐπίσχεσις οὐδʼ ἐλεητὺς
452
ἀλλοτρίων χαρίσασθαι, ἐπεὶ πάρα πολλὰ ἑκάστῳ.
453
τὸν δʼ ἀναχωρήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
454
ὢ πόποι, οὐκ ἄρα σοί γʼ ἐπὶ εἴδεϊ καὶ φρένες ἦσαν·
455
οὐ σύ γʼ ἂν ἐξ οἴκου σῷ ἐπιστάτῃ οὐδʼ ἅλα δοίης,
456
ὃς νῦν ἀλλοτρίοισι παρήμενος οὔ τί μοι ἔτλης
457
σίτου ἀποπροελὼν δόμεναι· τὰ δὲ πολλὰ πάρεστιν.
458
ὣς ἔφατʼ, Ἀντίνοος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
459
καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
460
νῦν δή σʼ οὐκέτι καλὰ διὲκ μεγάροιό γʼ ὀΐω
461
ἂψ ἀναχωρήσειν, ὅτε δὴ καὶ ὀνείδεα βάζεις.
462
ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ θρῆνυν ἑλὼν βάλε δεξιὸν ὦμον,
463
πρυμνότατον κατὰ νῶτον· ὁ δʼ ἐστάθη ἠΰτε πέτρη
464
ἔμπεδον, οὐδʼ ἄρα μιν σφῆλεν βέλος Ἀντινόοιο,
465
ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
466
ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο, κὰδ δʼ ἄρα πήρην
467
θῆκεν ἐϋπλείην, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπε·
468
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,
469
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.
470
οὐ μὰν οὔτʼ ἄχος ἐστὶ μετὰ φρεσὶν οὔτε τι πένθος,
471
ὁππότʼ ἀνὴρ περὶ οἷσι μαχειόμενος κτεάτεσσι
472
βλήεται, ἢ περὶ βουσὶν ἢ ἀργεννῇς ὀΐεσσιν·
473
αὐτὰρ ἔμʼ Ἀντίνοος βάλε γαστέρος εἵνεκα λυγρῆς,
474
οὐλομένης, ἣ πολλὰ κάκʼ ἀνθρώποισι δίδωσιν.
475
ἀλλʼ εἴ που πτωχῶν γε θεοὶ καὶ Ἐρινύες εἰσίν,
476
Ἀντίνοον πρὸ γάμοιο τέλος θανάτοιο κιχείη.
477
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·
478
ἔσθιʼ ἕκηλος, ξεῖνε, καθήμενος, ἢ ἄπιθʼ ἄλλῃ,
479
μή σε νέοι διὰ δώματʼ ἐρύσσωσʼ, οἷʼ ἀγορεύεις,
480
ἢ ποδὸς ἢ καὶ χειρός, ἀποδρύψωσι δὲ πάντα.
481
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως νεμέσησαν·
482
ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
483
Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν κάλʼ ἔβαλες δύστηνον ἀλήτην,
484
οὐλόμενʼ, εἰ δή πού τις ἐπουράνιος θεός ἐστιν.
485
καί τε θεοὶ ξείνοισιν ἐοικότες ἀλλοδαποῖσι,
486
παντοῖοι τελέθοντες, ἐπιστρωφῶσι πόληας,
487
ἀνθρώπων ὕβριν τε καὶ εὐνομίην ἐφορῶντες.
488
ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες, ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
489
Τηλέμαχος δʼ ἐν μὲν κραδίῃ μέγα πένθος ἄεξε
490
βλημένου, οὐδʼ ἄρα δάκρυ χαμαὶ βάλεν ἐκ βλεφάροιϊν,
491
ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
492
τοῦ δʼ ὡς οὖν ἤκουσε περίφρων Πηνελόπεια
493
βλημένου ἐν μεγάρῳ, μετʼ ἄρα δμῳῇσιν ἔειπεν·
494
αἴθʼ οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων.
495
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·
496
εἰ γὰρ ἐπʼ ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο·
497
οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο.
498
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
499
μαῖʼ, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται·
500
Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε.
501
ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμα
502
ἀνέρας αἰτίζων· ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει·
503
ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάν τʼ ἔδοσάν τε,
504
οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον.
505
ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν,
506
ἡμένη ἐν θαλάμῳ· ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς·
507
ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν·
508
ἔρχεο, δῖʼ Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθι
509
ἐλθέμεν, ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδʼ ἐρέωμαι
510
εἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσται
511
ἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι· πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε.
512
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα
513
εἰ γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Ἀχαιοί·
514
οἷʼ ὅ γε μυθεῖται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ.
515
τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον, τρία δʼ ἤματʼ ἔρυξα
516
ἐν κλισίῃ· πρῶτον γὰρ ἔμʼ ἵκετο νηὸς ἀποδράς·
517
ἀλλʼ οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων.
518
ὡς δʼ ὅτʼ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται, ὅς τε θεῶν ἒξ
519
ἀείδει δεδαὼς ἔπεʼ ἱμερόεντα βροτοῖσι,
520
τοῦ δʼ ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν, ὁππότʼ ἀείδῃ·
521
ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι.
522
φησὶ δʼ Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι,
523
Κρήτῃ ναιετάων, ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν.
524
ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκετο πήματα πάσχων,
525
προπροκυλινδόμενος· στεῦται δʼ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι,
526
ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,
527
ζωοῦ· πολλὰ δʼ ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε.
528
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
529
ἔρχεο, δεῦρο κάλεσσον, ἵνʼ ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ.
530
οὗτοι δʼ ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων.
531
ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ, ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων.
532
αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματʼ ἀκήρατα κεῖτʼ ἐνὶ οἴκῳ,
533
σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ· τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν,
534
οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,
535
βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας,
536
εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον,
537
μαψιδίως· τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ,
538
οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.
539
εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
540
αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν.
541
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ μέγʼ ἔπταρεν, ἀμφὶ δὲ δῶμα
542
σμερδαλέον κονάβησε· γέλασσε δὲ Πηνελόπεια,
543
αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
544
ἔρχεό μοι, τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον.
545
οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι;
546
τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτο
547
πᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
548
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
549
αἴ κʼ αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,
550
ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά.
551
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσεν·
552
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
553
ξεῖνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια,
554
μήτηρ Τηλεμάχοιο· μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸς
555
ἀμφὶ πόσει κέλεται, καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ.
556
εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,
557
ἕσσει σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, τῶν σὺ μάλιστα
558
χρηΐζεις· σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμον
559
γαστέρα βοσκήσεις· δώσει δέ τοι ὅς κʼ ἐθέλῃσι.
560
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
561
Εὔμαιʼ, αἶψά κʼ ἐγὼ νημερτέα πάντʼ ἐνέποιμι
562
κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ·
563
οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου, ὁμὴν δʼ ἀνεδέγμεθʼ ὀϊζύν.
564
ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδιʼ ὅμιλον,
565
τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.
566
καὶ γὰρ νῦν, ὅτε μʼ οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόντα
567
οὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν,
568
οὔτε τι Τηλέμαχος τό γʼ ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος.
569
τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθι
570
μεῖναι, ἐπειγομένην περ, ἐς ἠέλιον καταδύντα·
571
καὶ τότε μʼ εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ,
572
ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί· εἵματα γάρ τοι
573
λύγρʼ ἔχω· οἶσθα καὶ αὐτός, ἐπεί σε πρῶθʼ ἱκέτευσα.
574
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε.
575
τὸν δʼ ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια·
576
οὐ σύ γʼ ἄγεις, Εὔμαιε· τί τοῦτʼ ἐνόησεν ἀλήτης;
577
ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλως
578
αἰδεῖται κατὰ δῶμα; κακὸς δʼ αἰδοῖος ἀλήτης.
579
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
580
μυθεῖται κατὰ μοῖραν, ἅ πέρ κʼ οἴοιτο καὶ ἄλλος,
581
ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων.
582
ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα.
583
καὶ δὲ σοὶ ὧδʼ αὐτῇ πολὺ κάλλιον, ὦ βασίλεια,
584
οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι.
585
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
586
οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος· ὀΐεται, ὥς περ ἂν εἴη·
587
οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπων
588
ἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται.
589
ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευεν, ὁ δʼ ᾤχετο δῖος ὑφορβὸς
590
μνηστήρων ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.
591
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα,
592
ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·
593
ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ἄπειμι, σύας καὶ κεῖνα φυλάξων,
594
σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.
595
αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω, καὶ φράζεο θυμῷ
596
μή τι πάθῃς· πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν,
597
τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι.
598
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
599
ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σὺ δʼ ἔρχεο δειελιήσας·
600
ἠῶθεν δʼ ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά·
601
αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει.
602
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου,
603
πλησάμενος δʼ ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος
604
βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε,
605
πλεῖον δαιτυμόνων· οἱ δʼ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇ
606
τέρποντʼ· ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ.