Scroll 20
1
αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·
2
κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθε
3
κώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·
4
Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.
5
ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ
6
κεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες
7
ἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,
8
ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.
9
τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·
10
πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
11
ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,
12
ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι
13
ὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.
14
ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα
15
ἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,
16
ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·
17
στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·
18
τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης.
19
ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ
20
ἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτις
21
ἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.
22
ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·
23
τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα
24
νωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.
25
ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,
26
ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθα
27
αἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,
28
ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζων
29
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει
30
μοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη
31
οὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·
32
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
33
τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν;
34
οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳ
35
καὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.
36
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
37
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·
38
ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,
39
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,
40
μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.
41
πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·
42
εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,
43
πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
44
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
45
σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,
46
ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·
47
αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσω
48
ἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·
49
εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων
50
νῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,
51
καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.
52
ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν
53
πάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.
54
ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν,
55
αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.
56
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,
57
λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·
58
κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.
59
αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,
60
Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·
61
Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδη
62
ἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιο
63
αὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλα
64
οἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,
65
ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
66
ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·
67
τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντο
68
ὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτη
69
τυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·
70
Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶν
71
εἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,
72
ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.
73
εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,
74
κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—
75
ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,
76
μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων—
77
τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο
78
καί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·
79
ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,
80
ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆα
81
ὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,
82
μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.
83
ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τις
84
ἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,
85
νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν—ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,
86
ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ—
87
αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
88
τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,
89
τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
90
χαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.
91
ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.
92
τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·
93
μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸν
94
ἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.
95
χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,
96
ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείην
97
θῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
98
Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴν
99
ἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,
100
φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπων
101
ἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
102
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,
103
αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
104
ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.
105
φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶς
106
πλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,
107
τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκες
108
ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.
109
αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,
110
ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·
111
ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·
112
Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις,
113
ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
114
οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.
115
κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
116
μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδε
117
ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,
118
οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσαν
119
ἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
120
ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεὺς
121
Ζηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.
122
αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος
123
ἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.
124
Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,
125
εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·
126
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
127
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·
128
στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·
129
μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳ
130
εὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;
131
τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·
132
ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπων
133
χείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.
134
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
135
οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.
136
οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,
137
σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.
138
ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,
139
ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,
140
αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,
141
οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,
142
ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶν
143
ἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
144
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
145
ἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
146
βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
147
ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,
148
Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·
149
ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,
150
ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπητας
151
βάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζας
152
πάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆρας
153
καὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρ
154
ἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.
155
οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,
156
ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.
157
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο.
158
αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,
159
αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.
160
ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειτα
161
εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκες
162
ἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτης
163
τρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.
164
καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,
165
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·
166
ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,
167
ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;
168
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις Ὀδυσσεύς·
169
αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,
170
ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται
171
οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
172
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
173
ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.
174
αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,
175
δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.
176
καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
177
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·
178
ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμα
179
ἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;
180
πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐω
181
πρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμον
182
αἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.
183
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς,
184
ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
185
τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
186
βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.
187
πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλους
188
ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.
189
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
190
αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·
191
τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,
192
ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι
193
ἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;
194
δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·
195
ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,
196
ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.
197
ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,
198
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
199
χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω
200
ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
201
Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
202
οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,
203
μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.
204
ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσε
205
μνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐω
206
τοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,
207
εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.
208
εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,
209
ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶν
210
εἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.
211
νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλως
212
ἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·
213
τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖς
214
ἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,
215
οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδη
216
κτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.
217
αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι
218
πόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντος
219
ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,
220
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένοντα
221
βουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.
222
καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
223
ἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·
224
ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼν
225
ἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.
226
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
227
βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,
228
γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,
229
τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
230
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζα
231
ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
232
ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·
233
σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,
234
κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.
235
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
236
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·
237
γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
238
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσι
239
νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
240
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
241
μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε
242
ἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,
243
αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.
244
τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
245
ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,
246
Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.
247
ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
248
ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο
249
χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
250
οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
251
ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·
252
σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνον
253
κρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.
254
σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
255
καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.
256
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
257
Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,
258
ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,
259
δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·
260
πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευεν
261
ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
262
ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·
263
κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξω
264
πάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστιν
265
οἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.
266
ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆς
267
καὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
268
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
269
Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.
270
τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
271
καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον, Ἀχαιοί,
272
Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.
273
οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδη
274
παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.
275
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
276
κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβην
277
ἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
278
ἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
279
οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,
280
μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·
281
πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο
282
ἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγει
283
Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.
284
μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη
285
λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
286
δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.
287
ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,
288
Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·
289
ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισι
290
μνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.
291
ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·
292
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω·
293
μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,
294
ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιον
295
ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.
296
ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸς
297
ἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳ
298
δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
299
ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.
300
κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺς
301
ἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷ
302
σαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.
303
Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·
304
Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ·
305
οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.
306
ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
307
καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτο
308
ἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳ
309
φαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,
310
ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
311
ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,
312
μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιο
313
καὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.
314
ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·
315
εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,
316
καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴη
317
τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,
318
ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
319
ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.
320
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
321
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
322
ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ
323
ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·
324
μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον
325
δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
326
Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίην
327
ἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.
328
ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
329
νοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,
330
τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τε
331
μνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,
332
εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·
333
νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.
334
ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,
335
γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,
336
ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,
337
ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
338
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
339
οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,
340
ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,
341
οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύω
342
γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.
343
αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαι
344
μύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
345
ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
346
ἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.
347
οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,
348
αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέων
349
δακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.
350
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
351
ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν ὑμέων
352
εἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.
353
οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
354
αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·
355
εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,
356
ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲ
357
οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
358
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
359
τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·
360
ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.
361
ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζε
362
εἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.
363
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
364
Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·
365
εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφω
366
καὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.
367
τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμιν
368
ἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτο
369
μνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆος
370
ἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
371
ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,
372
ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.
373
μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες
374
Τηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·
375
ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
376
Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·
377
οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,
378
σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργων
379
ἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.
380
ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.
381
ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·
382
τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντες
383
ἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
384
ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,
385
ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,
386
ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.
387
ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρον
388
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,
389
ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.
390
δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντο
391
ἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·
392
δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,
393
οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρ
394
θησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.