Scroll 24
1
Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτο
2
ἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσὶν
3
καλὴν χρυσείην, τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγει
4
ὧν ἐθέλει, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει·
5
τῇ ῥʼ ἄγε κινήσας, ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο.
6
ὡς δʼ ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο
7
τρίζουσαι ποτέονται, ἐπεί κέ τις ἀποπέσῃσιν
8
ὁρμαθοῦ ἐκ πέτρης, ἀνά τʼ ἀλλήλῃσιν ἔχονται,
9
ὣς αἱ τετριγυῖαι ἅμʼ ἤϊσαν· ἦρχε δʼ ἄρα σφιν
10
Ἑρμείας ἀκάκητα κατʼ εὐρώεντα κέλευθα.
11
πὰρ δʼ ἴσαν Ὠκεανοῦ τε ῥοὰς καὶ Λευκάδα πέτρην,
12
ἠδὲ παρʼ Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρων
13
ἤϊσαν· αἶψα δʼ ἵκοντο κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα,
14
ἔνθα τε ναίουσι ψυχαί, εἴδωλα καμόντων.
15
εὗρον δὲ ψυχὴν Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος
16
καὶ Πατροκλῆος καὶ ἀμύμονος Ἀντιλόχοιο
17
Αἴαντός θʼ, ὃς ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τε
18
τῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐδαο
19
ὣς οἱ μὲν περὶ κεῖνον ὁμίλεον· ἀγχίμολον δὲ
20
ἤλυθʼ ἔπι ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
21
ἀχνυμένη· περὶ δʼ ἄλλαι ἀγηγέραθʼ, ὅσσαι ἅμʼ αὐτῷ
22
οἴκῳ ἐν Αἰγίσθοιο θάνον καὶ πότμον ἐπέσπον.
23
τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεε Πηλεΐωνος·
24
Ἀτρεΐδη, περὶ μέν σʼ ἔφαμεν Διὶ τερπικεραύνῳ
25
ἀνδρῶν ἡρώων φίλον ἔμμεναι ἤματα πάντα,
26
οὕνεκα πολλοῖσίν τε καὶ ἰφθίμοισιν ἄνασσες
27
δήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί.
28
ἦ τʼ ἄρα καὶ σοὶ πρῶϊ παραστήσεσθαι ἔμελλεν
29
μοῖρʼ ὀλοή, τὴν οὔ τις ἀλεύεται ὅς κε γένηται.
30
ὡς ὄφελες τιμῆς ἀπονήμενος, ἧς περ ἄνασσες,
31
δήμῳ ἔνι Τρώων θάνατον καὶ πότμον ἐπισπεῖν·
32
τῷ κέν τοι τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,
33
ἠδέ κε καὶ σῷ παιδὶ μέγα κλέος ἤραʼ ὀπίσσω·
34
νῦν δʼ ἄρα σʼ οἰκτίστῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι.
35
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρείδαο·
36
ὄλβιε Πηλέος υἱέ, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,
37
ὃς θάνες ἐν Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος· ἀμφὶ δέ σʼ ἄλλοι
38
κτείνοντο Τρώων καὶ Ἀχαιῶν υἷες ἄριστοι,
39
μαρνάμενοι περὶ σεῖο· σὺ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίης
40
κεῖσο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.
41
ἡμεῖς δὲ πρόπαν ἦμαρ ἐμαρνάμεθʼ· οὐδέ κε πάμπαν
42
παυσάμεθα πτολέμου, εἰ μὴ Ζεὺς λαίλαπι παῦσεν.
43
αὐτὰρ ἐπεί σʼ ἐπὶ νῆας ἐνείκαμεν ἐκ πολέμοιο,
44
κάτθεμεν ἐν λεχέεσσι, καθήραντες χρόα καλὸν
45
ὕδατί τε λιαρῷ καὶ ἀλείφατι· πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ
46
δάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας.
47
μήτηρ δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν
48
ἀγγελίης ἀΐουσα· βοὴ δʼ ἐπὶ πόντον ὀρώρει
49
θεσπεσίη, ὑπὸ δὲ τρόμος ἔλλαβε πάντας Ἀχαιούς·
50
καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας,
51
εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε παλαιά τε πολλά τε εἰδώς,
52
Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·
53
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
54
ἴσχεσθʼ, Ἀργεῖοι, μὴ φεύγετε, κοῦροι Ἀχαιῶν·
55
μήτηρ ἐξ ἁλὸς ἥδε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσιν
56
ἔρχεται, οὗ παιδὸς τεθνηότος ἀντιόωσα.
57
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔσχοντο φόβου μεγάθυμοι Ἀχαιοί·
58
ἀμφὶ δέ σʼ ἔστησαν κοῦραι ἁλίοιο γέροντος
59
οἴκτρʼ ὀλοφυρόμεναι, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσαν.
60
Μοῦσαι δʼ ἐννέα πᾶσαι ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇ
61
θρήνεον· ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησας
62
Ἀργείων· τοῖον γὰρ ὑπώρορε Μοῦσα λίγεια.
63
ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μέν σε ὁμῶς νύκτας τε καὶ ἦμαρ
64
κλαίομεν ἀθάνατοί τε θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι·
65
ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἔδομεν πυρί, πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶ
66
μῆλα κατεκτάνομεν μάλα πίονα καὶ ἕλικας βοῦς.
67
καίεο δʼ ἔν τʼ ἐσθῆτι θεῶν καὶ ἀλείφατι πολλῷ
68
καὶ μέλιτι γλυκερῷ· πολλοὶ δʼ ἥρωες Ἀχαιοὶ
69
τεύχεσιν ἐρρώσαντο πυρὴν πέρι καιομένοιο,
70
πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρει
71
αὐτὰρ ἐπεὶ δή σε φλὸξ ἤνυσεν Ἡφαίστοιο,
72
ἠῶθεν δή τοι λέγομεν λεύκʼ ὀστέʼ, Ἀχιλλεῦ,
73
οἴνῳ ἐν ἀκρήτῳ καὶ ἀλείφατι· δῶκε δὲ μήτηρ
74
χρύσεον ἀμφιφορῆα· Διωνύσοιο δὲ δῶρον
75
φάσκʼ ἔμεναι, ἔργον δὲ περικλυτοῦ Ἡφαίστοιο.
76
ἐν τῷ τοι κεῖται λεύκʼ ὀστέα, φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ,
77
μίγδα δὲ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος,
78
χωρὶς δʼ Ἀντιλόχοιο, τὸν ἔξοχα τῖες ἁπάντων
79
τῶν ἄλλων ἑτάρων, μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα.
80
ἀμφʼ αὐτοῖσι δʼ ἔπειτα μέγαν καὶ ἀμύμονα τύμβον
81
χεύαμεν Ἀργείων ἱερὸς στρατὸς αἰχμητάων
82
ἀκτῇ ἔπι προὐχούσῃ, ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ,
83
ὥς κεν τηλεφανὴς ἐκ ποντόφιν ἀνδράσιν εἴη
84
τοῖς οἳ νῦν γεγάασι καὶ οἳ μετόπισθεν ἔσονται.
85
μήτηρ δʼ αἰτήσασα θεοὺς περικαλλέʼ ἄεθλα
86
θῆκε μέσῳ ἐν ἀγῶνι ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν.
87
ἤδη μὲν πολέων τάφῳ ἀνδρῶν ἀντεβόλησας
88
ἡρώων, ὅτε κέν ποτʼ ἀποφθιμένου βασιλῆος
89
ζώννυνταί τε νέοι καὶ ἐπεντύνονται ἄεθλα·
90
ἀλλά κε κεῖνα μάλιστα ἰδὼν θηήσαο θυμῷ,
91
οἷʼ ἐπὶ σοὶ κατέθηκε θεὰ περικαλλέʼ ἄεθλα,
92
ἀργυρόπεζα Θέτις· μάλα γὰρ φίλος ἦσθα θεοῖσιν.
93
ὣς σὺ μὲν οὐδὲ θανὼν ὄνομʼ ὤλεσας, ἀλλά τοι αἰεὶ
94
πάντας ἐπʼ ἀνθρώπους κλέος ἔσσεται ἐσθλόν, Ἀχιλλεῦ,
95
αὐτὰρ ἐμοὶ τί τόδʼ ἦδος, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσα;
96
ἐν νόστῳ γάρ μοι Ζεὺς μήσατο λυγρὸν ὄλεθρον
97
Αἰγίσθου ὑπὸ χερσὶ καὶ οὐλομένης ἀλόχοιο.
98
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
99
ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε διάκτορος ἀργεϊφόντης,
100
ψυχὰς μνηστήρων κατάγων Ὀδυσῆϊ δαμέντων,
101
τὼ δʼ ἄρα θαμβήσαντʼ ἰθὺς κίον, ὡς ἐσιδέσθην.
102
ἔγνω δὲ ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
103
παῖδα φίλον Μελανῆος, ἀγακλυτὸν Ἀμφιμέδοντα·
104
ξεῖνος γάρ οἱ ἔην Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων.
105
τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·
106
Ἀμφίμεδον, τί παθόντες ἐρεμνὴν γαῖαν ἔδυτε
107
πάντες κεκριμένοι καὶ ὁμήλικες; οὐδέ κεν ἄλλως
108
κρινάμενος λέξαιτο κατὰ πτόλιν ἄνδρας ἀρίστους.
109
ἦ ὔμμʼ ἐν νήεσσι Ποσειδάων ἐδάμασσεν,
110
ὄρσας ἀργαλέους ἀνέμους καὶ κύματα μακρά;
111
ἦ που ἀνάρσιοι ἄνδρες ἐδηλήσαντʼ ἐπὶ χέρσου
112
βοῦς περιταμνομένους ἠδʼ οἰῶν πώεα καλά,
113
ἠὲ περὶ πτόλιος μαχεούμενοι ἠδὲ γυναικῶν;
114
εἰπέ μοι εἰρομένῳ· ξεῖνος δέ τοι εὔχομαι εἶναι.
115
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε κεῖσε κατήλυθον ὑμέτερον δῶ,
116
ὀτρυνέων Ὀδυσῆα σὺν ἀντιθέῳ Μενελάῳ
117
Ἴλιον εἰς ἅμʼ ἕπεσθαι ἐϋσσέλμων ἐπὶ νηῶν;
118
μηνὶ δʼ ἄρʼ οὔλῳ πάντα περήσαμεν εὐρέα πόντον,
119
σπουδῇ παρπεπιθόντες Ὀδυσσῆα πτολίπορθον.
120
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀμφιμέδοντος·
121
Ἀτρεΐδη κύδιστε, ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,
122
μέμνημαι τάδε πάντα, διοτρεφές, ὡς ἀγορεύεις·
123
σοὶ δʼ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω,
124
ἡμετέρου θανάτοιο κακὸν τέλος, οἷον ἐτύχθη.
125
μνώμεθʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα·
126
ἡ δʼ οὔτʼ ἠρνεῖτο στυγερὸν γάμον οὔτʼ ἐτελεύτα,
127
ἡμῖν φραζομένη θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν,
128
ἀλλὰ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·
129
στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,
130
λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε·
131
κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος Ὀδυσσεύς,
132
μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶρος
133
ἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται,
134
Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μιν
135
μοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,
136
μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,
137
αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
138
ὣς ἔφαθʼ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ.
139
ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,
140
νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.
141
ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·
142
ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,
143
μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,
144
καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,
145
καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.
146
ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης.
147
εὖθʼ ἡ φᾶρος ἔδειξεν, ὑφήνασα μέγαν ἱστόν,
148
πλύνασʼ, ἠελίῳ ἐναλίγκιον ἠὲ σελήνῃ,
149
καὶ τότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα κακός ποθεν ἤγαγε δαίμων
150
ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν, ὅθι δώματα ναῖε συβώτης.
151
ἔνθʼ ἦλθεν φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,
152
ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος ἰὼν σὺν νηῒ μελαίνῃ·
153
τὼ δὲ μνηστῆρσιν θάνατον κακὸν ἀρτύναντε
154
ἵκοντο προτὶ ἄστυ περικλυτόν, ἦ τοι Ὀδυσσεὺς
155
ὕστερος, αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευε.
156
τὸν δὲ συβώτης ἦγε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα,
157
πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι
158
σκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·
159
οὐδέ τις ἡμείων δύνατο γνῶναι τὸν ἐόντα
160
ἐξαπίνης προφανέντʼ, οὐδʼ οἳ προγενέστεροι ἦσαν,
161
ἀλλʼ ἔπεσίν τε κακοῖσιν ἐνίσσομεν ἠδὲ βολῇσιν.
162
αὐτὰρ ὁ τῆος ἐτόλμα ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσι
163
βαλλόμενος καὶ ἐνισσόμενος τετληότι θυμῷ·
164
ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἔγειρε Διὸς νοός αἰγιόχοιο,
165
σὺν μὲν Τηλεμάχῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἀείρας
166
ἐς θάλαμον κατέθηκε καὶ ἐκλήϊσεν ὀχῆας,
167
αὐτὰρ ὁ ἣν ἄλοχον πολυκερδείῃσιν ἄνωγε
168
τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον,
169
ἡμῖν αἰνομόροισιν ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.
170
οὐδέ τις ἡμείων δύνατο κρατεροῖο βιοῖο
171
νευρὴν ἐντανύσαι, πολλὸν δʼ ἐπιδευέες ἦμεν.
172
ἀλλʼ ὅτε χεῖρας ἵκανεν Ὀδυσσῆος μέγα τόξον,
173
ἔνθʼ ἡμεῖς μὲν πάντες ὁμοκλέομεν ἐπέεσσι
174
τόξον μὴ δόμεναι, μηδʼ εἰ μάλα πολλʼ ἀγορεύοι·
175
Τηλέμαχος δέ μιν οἶος ἐποτρύνων ἐκέλευσεν.
176
αὐτὰρ ὁ δέξατο χειρὶ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
177
ῥηϊδίως δʼ ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου,
178
στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς
179
δεινὸν παπταίνων, βάλε δʼ Ἀντίνοον βασιλῆα.
180
αὐτὰρ ἔπειτʼ ἄλλοις ἐφίει βέλεα στονόεντα,
181
ἄντα τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
182
γνωτὸν δʼ ἦν ὅ ῥά τίς σφι θεῶν ἐπιτάρροθος ἦεν·
183
αὐτίκα γὰρ κατὰ δώματʼ ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷ
184
κτεῖνον ἐπιστροφάδην, τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς
185
κράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦεν.
186
ὣς ἡμεῖς, Ἀγάμεμνον, ἀπωλόμεθʼ, ὧν ἔτι καὶ νῦν
187
σώματʼ ἀκηδέα κεῖται ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος·
188
οὐ γάρ πω ἴσασι φίλοι κατὰ δώμαθʼ ἑκάστου,
189
οἵ κʼ ἀπονίψαντες μέλανα βρότον ἐξ ὠτειλέων
190
κατθέμενοι γοάοιεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
191
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·
192
ὄλβιε Λαέρταο πάϊ, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
193
ἦ ἄρα σὺν μεγάλῃ ἀρετῇ ἐκτήσω ἄκοιτιν.
194
ὡς ἀγαθαὶ φρένες ἦσαν ἀμύμονι Πηνελοπείῃ,
195
κούρῃ Ἰκαρίου· ὡς εὖ μέμνητʼ Ὀδυσῆος,
196
ἀνδρὸς κουριδίου· τῷ οἱ κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται
197
ἧς ἀρετῆς, τεύξουσι δʼ ἐπιχθονίοισιν ἀοιδὴν
198
ἀθάνατοι χαρίεσσαν ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ,
199
οὐχ ὡς Τυνδαρέου κούρη κακὰ μήσατο ἔργα,
200
κουρίδιον κτείνασα πόσιν, στυγερὴ δέ τʼ ἀοιδὴ
201
ἔσσετʼ ἐπʼ ἀνθρώπους, χαλεπὴν δέ τε φῆμιν ὀπάσσει
202
θηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν.
203
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
204
ἑσταότʼ εἰν Ἀΐδαο δόμοις, ὑπὸ κεύθεσι γαίης·
205
οἱ δʼ ἐπεὶ ἐκ πόλιος κατέβαν, τάχα δʼ ἀγρὸν ἵκοντο
206
καλὸν Λαέρταο τετυγμένον, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸς
207
Λαέρτης κτεάτισσεν, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἐμόγησεν.
208
ἔνθα οἱ οἶκος ἔην, περὶ δὲ κλίσιον θέε πάντη,
209
ἐν τῷ σιτέσκοντο καὶ ἵζανον ἠδὲ ἴαυον
210
δμῶες ἀναγκαῖοι, τοί οἱ φίλα ἐργάζοντο.
211
ἐν δὲ γυνὴ Σικελὴ γρηῢς πέλεν, ἥ ῥα γέροντα
212
ἐνδυκέως κομέεσκεν ἐπʼ ἀγροῦ, νόσφι πόληος.
213
ἔνθʼ Ὀδυσεὺς δμώεσσι καὶ υἱέϊ μῦθον ἔειπεν·
214
ὑμεῖς μὲν νῦν ἔλθετʼ ἐϋκτίμενον δόμον εἴσω,
215
δεῖπνον δʼ αἶψα συῶν ἱερεύσατε ὅς τις ἄριστος·
216
αὐτὰρ ἐγὼ πατρὸς πειρήσομαι ἡμετέροιο,
217
αἴ κέ μʼ ἐπιγνώῃ καὶ φράσσεται ὀφθαλμοῖσιν,
218
ἦέ κεν ἀγνοιῇσι, πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἐόντα.
219
ὣς εἰπὼν δμώεσσιν ἀρήϊα τεύχεʼ ἔδωκεν.
220
οἱ μὲν ἔπειτα δόμονδε θοῶς κίον, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
221
ἆσσον ἴεν πολυκάρπου ἀλωῆς πειρητίζων.
222
οὐδʼ εὗρεν Δολίον, μέγαν ὄρχατον ἐσκαταβαίνων,
223
οὐδέ τινα δμώων οὐδʼ υἱῶν· ἀλλʼ ἄρα τοί γε
224
αἱμασιὰς λέξοντες ἀλωῆς ἔμμεναι ἕρκος
225
ᾤχοντʼ, αὐτὰρ ὁ τοῖσι γέρων ὁδὸν ἡγεμόνευε.
226
τὸν δʼ οἶον πατέρʼ εὗρεν ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
227
λιστρεύοντα φυτόν· ῥυπόωντα δὲ ἕστο χιτῶνα
228
ῥαπτὸν ἀεικέλιον, περὶ δὲ κνήμῃσι βοείας
229
κνημῖδας ῥαπτὰς δέδετο, γραπτῦς ἀλεείνων,
230
χειρῖδάς τʼ ἐπὶ χερσὶ βάτων ἕνεκʼ· αὐτὰρ ὕπερθεν
231
αἰγείην κυνέην κεφαλῇ ἔχε, πένθος ἀέξων.
232
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς
233
γήραϊ τειρόμενον, μέγα δὲ φρεσὶ πένθος ἔχοντα,
234
στὰς ἄρʼ ὑπὸ βλωθρὴν ὄγχνην κατὰ δάκρυον εἶβε.
235
μερμήριξε δʼ ἔπειτα κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμὸν
236
κύσσαι καὶ περιφῦναι ἑὸν πατέρʼ, ἠδὲ ἕκαστα
237
εἰπεῖν, ὡς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,
238
ἦ πρῶτʼ ἐξερέοιτο ἕκαστά τε πειρήσαιτο.
239
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
240
πρῶτον κερτομίοις ἐπέεσσιν πειρηθῆναι.
241
τὰ φρονέων ἰθὺς κίεν αὐτοῦ δῖος Ὀδυσσεύς.
242
ἦ τοι ὁ μὲν κατέχων κεφαλὴν φυτὸν ἀμφελάχαινε·
243
τὸν δὲ παριστάμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός·
244
ὦ γέρον, οὐκ ἀδαημονίη σʼ ἔχει ἀμφιπολεύειν
245
ὄρχατον, ἀλλʼ εὖ τοι κομιδὴ ἔχει, οὐδέ τι πάμπαν,
246
οὐ φυτόν, οὐ συκέη, οὐκ ἄμπελος, οὐ μὲν ἐλαίη,
247
οὐκ ὄγχνη, οὐ πρασιή τοι ἄνευ κομιδῆς κατὰ κῆπον.
248
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δὲ μὴ χόλον ἔνθεο θυμῷ
249
αὐτόν σʼ οὐκ ἀγαθὴ κομιδὴ ἔχει, ἀλλʼ ἅμα γῆρας
250
λυγρὸν ἔχεις αὐχμεῖς τε κακῶς καὶ ἀεικέα ἕσσαι.
251
οὐ μὲν ἀεργίης γε ἄναξ ἕνεκʼ οὔ σε κομίζει,
252
οὐδέ τί τοι δούλειον ἐπιπρέπει εἰσοράασθαι
253
εἶδος καὶ μέγεθος· βασιλῆϊ γὰρ ἀνδρὶ ἔοικας.
254
τοιούτῳ δὲ ἔοικας, ἐπεὶ λούσαιτο φάγοι τε,
255
εὑδέμεναι μαλακῶς· ἡ γὰρ δίκη ἐστὶ γερόντων.
256
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
257
τεῦ δμὼς εἶς ἀνδρῶν; τεῦ δʼ ὄρχατον ἀμφιπολεύεις;
258
καὶ μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ,
259
εἰ ἐτεόν γʼ Ἰθάκην τήνδʼ ἱκόμεθʼ, ὥς μοι ἔειπεν
260
οὗτος ἀνὴρ νῦν δὴ ξυμβλήμενος ἐνθάδʼ ἰόντι,
261
οὔ τι μάλʼ ἀρτίφρων, ἐπεὶ οὐ τόλμησεν ἕκαστα
262
εἰπεῖν ἠδʼ ἐπακοῦσαι ἐμὸν ἔπος, ὡς ἐρέεινον
263
ἀμφὶ ξείνῳ ἐμῷ, ἤ που ζώει τε καὶ ἔστιν
264
ἦ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν.
265
ἐκ γάρ τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
266
ἄνδρα ποτʼ ἐξείνισσα φίλῃ ἐνὶ πατρίδι γαίῃ
267
ἡμέτερόνδʼ ἐλθόντα, καὶ οὔ πω τις βροτὸς ἄλλος
268
ξείνων τηλεδαπῶν φιλίων ἐμὸν ἵκετο δῶμα·
269
εὔχετο δʼ ἐξ Ἰθάκης γένος ἔμμεναι, αὐτὰρ ἔφασκε
270
Λαέρτην Ἀρκεισιάδην πατέρʼ ἔμμεναι αὐτῷ.
271
τὸν μὲν ἐγὼ πρὸς δώματʼ ἄγων ἐῢ ἐξείνισσα,
272
ἐνδυκέως φιλέων, πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων,
273
καί οἱ δῶρα πόρον ξεινήϊα, οἷα ἐῴκει.
274
χρυσοῦ μέν οἱ δῶκʼ εὐεργέος ἑπτὰ τάλαντα,
275
δῶκα δέ οἱ κρητῆρα πανάργυρον ἀνθεμόεντα,
276
δώδεκα δʼ ἁπλοΐδας χλαίνας, τόσσους δὲ τάπητας,
277
τόσσα δὲ φάρεα καλά, τόσους δʼ ἐπὶ τοῖσι χιτῶνας,
278
χωρὶς δʼ αὖτε γυναῖκας, ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας,
279
τέσσαρας εἰδαλίμας, ἃς ἤθελεν αὐτὸς ἑλέσθαι.
280
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πατὴρ κατὰ δάκρυον εἴβων·
281
ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν γαῖαν ἱκάνεις, ἣν ἐρεείνεις,
282
ὑβρισταὶ δʼ αὐτὴν καὶ ἀτάσθαλοι ἄνδρες ἔχουσιν·
283
δῶρα δʼ ἐτώσια ταῦτα χαρίζεο, μυρίʼ ὀπάζων·
284
εἰ γάρ μιν ζωόν γʼ ἐκίχεις Ἰθάκης ἐνὶ δήμῳ,
285
τῷ κέν σʼ εὖ δώροισιν ἀμειψάμενος ἀπέπεμψε
286
καὶ ξενίῃ ἀγαθῇ ἡ γὰρ θέμις, ὅς τις ὑπάρξῃ.
287
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
288
πόστον δὴ ἔτος ἐστίν, ὅτε ξείνισσας ἐκεῖνον
289
σὸν ξεῖνον δύστηνον, ἐμὸν παῖδʼ, εἴ ποτʼ ἔην γε,
290
δύσμορον; ὅν που τῆλε φίλων καὶ πατρίδος αἴης
291
ἠέ που ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες, ἢ ἐπὶ χέρσου
292
θηρσὶ καὶ οἰωνοῖσιν ἕλωρ γένετʼ· οὐδέ ἑ μήτηρ
293
κλαῦσε περιστείλασα πατήρ θʼ, οἵ μιν τεκόμεσθα·
294
οὐδʼ ἄλοχος πολύδωρος, ἐχέφρων Πηνελόπεια,
295
κώκυσʼ ἐν λεχέεσσιν ἑὸν πόσιν, ὡς ἐπεῴκει,
296
ὀφθαλμοὺς καθελοῦσα· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
297
καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·
298
τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;
299
ποῦ δὲ νηῦς ἕστηκε θοή, ἥ σʼ ἤγαγε δεῦρο
300
ἀντιθέους θʼ ἑτάρους; ἦ ἔμπορος εἰλήλουθας
301
νηὸς ἐπʼ ἀλλοτρίης, οἱ δʼ ἐκβήσαντες ἔβησαν;
302
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
303
τοιγὰρ ἐγώ τοι πάντα μάλʼ ἀτρεκέως καταλέξω.
304
εἰμὶ μὲν ἐξ Ἀλύβαντος, ὅθι κλυτὰ δώματα ναίω,
305
υἱὸς Ἀφείδαντος Πολυπημονίδαο ἄνακτος·
306
αὐτὰρ ἐμοί γʼ ὄνομʼ ἐστὶν Ἐπήριτος· ἀλλά με δαίμων
307
πλάγξʼ ἀπὸ Σικανίης δεῦρʼ ἐλθέμεν οὐκ ἐθέλοντα·
308
νηῦς δέ μοι ἥδʼ ἕστηκεν ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος.
309
αὐτὰρ Ὀδυσσῆϊ τόδε δὴ πέμπτον ἔτος ἐστίν,
310
ἐξ οὗ κεῖθεν ἔβη καὶ ἐμῆς ἀπελήλυθε πάτρης,
311
δύσμορος· ἦ τέ οἱ ἐσθλοὶ ἔσαν ὄρνιθες ἰόντι,
312
δεξιοί, οἷς χαίρων μὲν ἐγὼν ἀπέπεμπον ἐκεῖνον,
313
χαῖρε δὲ κεῖνος ἰών· θυμὸς δʼ ἔτι νῶϊν ἐώλπει
314
μίξεσθαι ξενίῃ ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα διδώσειν.
315
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχεος νεφέλη ἐκάλυψε μέλαινα·
316
ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἑλὼν κόνιν αἰθαλόεσσαν
317
χεύατο κὰκ κεφαλῆς πολιῆς, ἁδινὰ στεναχίζων.
318
τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμός, ἀνὰ ῥῖνας δέ οἱ ἤδη
319
δριμὺ μένος προὔτυψε φίλον πατέρʼ εἰσορόωντι.
320
κύσσε δέ μιν περιφὺς ἐπιάλμενος, ἠδὲ προσηύδα·
321
κεῖνος μέν τοι ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ, πάτερ, ὃν σὺ μεταλλᾷς,
322
ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
323
ἀλλʼ ἴσχεο κλαυθμοῖο γόοιό τε δακρυόεντος.
324
ἐκ γάρ τοι ἐρέω· μάλα δὲ χρὴ σπευδέμεν ἔμπης·
325
μνηστῆρας κατέπεφνον ἐν ἡμετέροισι δόμοισι,
326
λώβην τινύμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.
327
τὸν δʼ αὖ Λαέρτης ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
328
εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεύς γε ἐμὸς πάϊς ἐνθάδʼ ἱκάνεις,
329
σῆμά τί μοι νῦν εἰπὲ ἀριφραδές, ὄφρα πεποίθω.
330
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
331
οὐλὴν μὲν πρῶτον τήνδε φράσαι ὀφθαλμοῖσι,
332
τὴν ἐν Παρνησῷ μʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι
333
οἰχόμενον· σὺ δέ με προΐεις καὶ πότνια μήτηρ
334
ἐς πατέρʼ Αὐτόλυκον μητρὸς φίλον, ὄφρʼ ἂν ἑλοίμην
335
δῶρα, τὰ δεῦρο μολών μοι ὑπέσχετο καὶ κατένευσεν.
336
εἰ δʼ ἄγε τοι καὶ δένδρεʼ ἐϋκτιμένην κατʼ ἀλωὴν
337
εἴπω, ἅ μοί ποτʼ ἔδωκας, ἐγὼ δʼ ᾔτεόν σε ἕκαστα
338
παιδνὸς ἐών, κατὰ κῆπον ἐπισπόμενος· διὰ δʼ αὐτῶν
339
ἱκνεύμεσθα, σὺ δʼ ὠνόμασας καὶ ἔειπες ἕκαστα.
340
ὄγχνας μοι δῶκας τρισκαίδεκα καὶ δέκα μηλέας,
341
συκέας τεσσαράκοντʼ· ὄρχους δέ μοι ὧδʼ ὀνόμηνας
342
δώσειν πεντήκοντα, διατρύγιος δὲ ἕκαστος
343
ἤην· ἔνθα δʼ ἀνὰ σταφυλαὶ παντοῖαι ἔασιν—
344
ὁππότε δὴ Διὸς ὧραι ἐπιβρίσειαν ὕπερθεν.
345
ὣς φάτο, τοῦ δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
346
σήματʼ ἀναγνόντος τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς.
347
ἀμφὶ δὲ παιδὶ φίλῳ βάλε πήχεε· τὸν δὲ ποτὶ οἷ
348
εἷλεν ἀποψύχοντα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.
349
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἄμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη,
350
ἐξαῦτις μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπε·
351
Ζεῦ πάτερ, ἦ ῥα ἔτʼ ἔστε θεοὶ κατὰ μακρὸν Ὄλυμπον,
352
εἰ ἐτεὸν μνηστῆρες ἀτάσθαλον ὕβριν ἔτισαν.
353
νῦν δʼ αἰνῶς δείδοικα κατὰ φρένα μὴ τάχα πάντες
354
ἐνθάδʼ ἐπέλθωσιν Ἰθακήσιοι, ἀγγελίας δὲ
355
πάντη ἐποτρύνωσι Κεφαλλήνων πολίεσσι.
356
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
357
θάρσει, μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
358
ἀλλʼ ἴομεν προτὶ οἶκον, ὃς ὀρχάτου ἐγγύθι κεῖται·
359
ἔνθα δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
360
προὔπεμψʼ, ὡς ἂν δεῖπνον ἐφοπλίσσωσι τάχιστα.
361
ὣς ἄρα φωνήσαντε βάτην πρὸς δώματα καλά.
362
οἱ δʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμους εὖ ναιετάοντας,
363
εὗρον Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
364
ταμνομένους κρέα πολλὰ κερῶντάς τʼ αἴθοπα οἶνον.
365
τόφρα δὲ Λαέρτην μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
366
ἀμφίπολος Σικελὴ λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
367
ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαῖναν καλὴν βάλεν· αὐτὰρ Ἀθήνη
368
ἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν,
369
μείζονα δʼ ἠὲ πάρος καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι.
370
ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ· θαύμαζε δέ μιν φίλος υἱός,
371
ὡς ἴδεν ἀθανάτοισι θεοῖς ἐναλίγκιον ἄντην·
372
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
373
ὦ πάτερ, ἦ μάλα τίς σε θεῶν αἰειγενετάων
374
εἶδός τε μέγεθός τε ἀμείνονα θῆκεν ἰδέσθαι.
375
τὸν δʼ αὖ Λαέρτης πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
376
αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,
377
οἷος Νήρικον εἷλον, ἐϋκτίμενον πτολίεθρον,
378
ἀκτὴν ἠπείροιο, Κεφαλλήνεσσιν ἀνάσσων,
379
τοῖος ἐών τοι χθιζὸς ἐν ἡμετέροισι δόμοισιν,
380
τεύχεʼ ἔχων ὤμοισιν, ἐφεστάμεναι καὶ ἀμύνειν
381
ἄνδρας μνηστῆρας· τῷ κε σφέων γούνατʼ ἔλυσα
382
πολλῶν ἐν μεγάροισι, σὺ δὲ φρένας ἔνδον ἐγήθεις.
383
ὣς οἷ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον.
384
οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
385
ἑξείης ἕζοντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε·
386
ἔνθʼ οἱ μὲν δείπνῳ ἐπεχείρεον, ἀγχίμολον δὲ
387
ἦλθʼ ὁ γέρων Δολίος, σὺν δʼ υἱεῖς τοῖο γέροντος,
388
ἐξ ἔργων μογέοντες, ἐπεὶ προμολοῦσα κάλεσσεν
389
μήτηρ γρηῦς Σικελή, ἥ σφεας τρέφε καί ῥα γέροντα
390
ἐνδυκέως κομέεσκεν, ἐπεὶ κατὰ γῆρας ἔμαρψεν.
391
οἱ δʼ ὡς οὖν Ὀδυσῆα ἴδον φράσσαντό τε θυμῷ,
392
ἔσταν ἐνὶ μεγάροισι τεθηπότες· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
393
μειλιχίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος προσέειπεν·
394
ὦ γέρον, ἵζʼ ἐπὶ δεῖπνον, ἀπεκλελάθεσθε δὲ θάμβευς·
395
δηρὸν γὰρ σίτῳ ἐπιχειρήσειν μεμαῶτες
396
μίμνομεν ἐν μεγάροις, ὑμέας ποτιδέγμενοι αἰεί.
397
ὣς ἄρ ἔφη, Δολίος δʼ ἰθὺς κίε χεῖρε πετάσσας
398
ἀμφοτέρας, Ὀδυσεῦς δὲ λαβὼν κύσε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ,
399
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
400
ὦ φίλʼ, ἐπεὶ νόστησας ἐελδομένοισι μάλʼ ἡμῖν
401
οὐδʼ ἔτʼ ὀϊομένοισι, θεοὶ δέ σʼ ἀνήγαγον αὐτοί,
402
οὖλέ τε καὶ μάλα χαῖρε, θεοὶ δέ τοι ὄλβια δοῖεν.
403
καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ,
404
ἢ ἤδη σάφα οἶδε περίφρων Πηνελόπεια
405
νοστήσαντά σε δεῦρʼ, ἦ ἄγγελον ὀτρύνωμεν.
406
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
407
ὦ γέρον, ἤδη οἶδε· τί σε χρὴ ταῦτα πένεσθαι;
408
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ δίφρου.
409
ὣς δʼ αὔτως παῖδες Δολίου κλυτὸν ἀμφʼ Ὀδυσῆα
410
δεικανόωντʼ ἐπέεσσι καὶ ἐν χείρεσσι φύοντο,
411
ἑξείης δʼ ἕζοντο παραὶ Δολίον, πατέρα σφόν.
412
ὣς οἱ μὲν περὶ δεῖπνον ἐνὶ μεγάροισι πένοντο·
413
Ὄσσα δʼ ἄρʼ ἄγγελος ὦκα κατὰ πτόλιν ᾤχετο πάντη,
414
μνηστήρων στυγερὸν θάνατον καὶ κῆρʼ ἐνέπουσα.
415
οἱ δʼ ἄρʼ ὁμῶς ἀΐοντες ἐφοίτων ἄλλοθεν ἄλλος
416
μυχμῷ τε στοναχῇ τε δόμων προπάροιθʼ Ὀδυσῆος,
417
ἐκ δὲ νέκυς οἴκων φόρεον καὶ θάπτον ἕκαστοι,
418
τοὺς δʼ ἐξ ἀλλάων πολίων οἶκόνδε ἕκαστον
419
πέμπον ἄγειν ἁλιεῦσι θοῇς ἐπὶ νηυσὶ τιθέντες·
420
αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι, ἀχνύμενοι κῆρ.
421
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἤγερθεν ὁμηγερέες τʼ ἐγένοντο,
422
τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἀνά θʼ ἵστατο καὶ μετέειπε·
423
παιδὸς γάρ οἱ ἄλαστον ἐνὶ φρεσὶ πένθος ἔκειτο,
424
Ἀντινόου, τὸν πρῶτον ἐνήρατο δῖος Ὀδυσσεύς·
425
τοῦ ὅ γε δάκρυ χέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
426
ὦ φίλοι, ἦ μέγα ἔργον ἀνὴρ ὅδʼ ἐμήσατʼ Ἀχαιούς·
427
τοὺς μὲν σὺν νήεσσιν ἄγων πολέας τε καὶ ἐσθλοὺς
428
ὤλεσε μὲν νῆας γλαφυράς, ἀπὸ δʼ ὤλεσε λαούς·
429
τοὺς δʼ ἐλθὼν ἔκτεινε Κεφαλλήνων ὄχʼ ἀρίστους,
430
ἀλλʼ ἄγετε, πρὶν τοῦτον ἢ ἐς Πύλον ὦκα ἱκέσθαι
431
ἢ καὶ ἐς Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί,
432
ἴομεν· ἦ καὶ ἔπειτα κατηφέες ἐσσόμεθʼ αἰεί·
433
λώβη γὰρ τάδε γʼ ἐστὶ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι,
434
εἰ δὴ μὴ παίδων τε κασιγνήτων τε φονῆας
435
τισόμεθʼ. οὐκ ἂν ἐμοί γε μετὰ φρεσὶν ἡδὺ γένοιτο
436
ζωέμεν, ἀλλὰ τάχιστα θανὼν φθιμένοισι μετείην.
437
ἀλλʼ ἴομεν, μὴ φθέωσι περαιωθέντες ἐκεῖνοι.
438
ὣς φάτο δάκρυ χέων, οἶκτος δʼ ἕλε πάντας Ἀχαιούς.
439
ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μέδων καὶ θεῖος ἀοιδὸς
440
ἐκ μεγάρων Ὀδυσῆος, ἐπεί σφεας ὕπνος ἀνῆκεν,
441
ἔσταν δʼ ἐν μέσσοισι· τάφος δʼ ἕλεν ἄνδρα ἕκαστον.
442
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
443
κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι· οὐ γὰρ Ὀδυσσεὺς
444
ἀθανάτων ἀέκητι θεῶν τάδʼ ἐμήσατο ἔργα·
445
αὐτὸς ἐγὼν εἶδον θεὸν ἄμβροτον, ὅς ῥʼ Ὀδυσῆϊ
446
ἐγγύθεν ἑστήκει καὶ Μέντορι πάντα ἐῴκει.
447
ἀθάνατος δὲ θεὸς τοτὲ μὲν προπάροιθʼ Ὀδυσῆος
448
φαίνετο θαρσύνων, τοτὲ δὲ μνηστῆρας ὀρίνων
449
θῦνε κατὰ μέγαρον· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
450
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος ᾕρει.
451
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε γέρων ἥρως Ἁλιθέρσης
452
Μαστορίδης· ὁ γὰρ οἶος ὅρα πρόσσω καὶ ὀπίσσω·
453
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·
454
κέκλυτε δὴ νῦν μευ, Ἰθακήσιοι, ὅττι κεν εἴπω·
455
ὑμετέρῃ κακότητι, φίλοι, τάδε ἔργα γένοντο·
456
οὐ γὰρ ἐμοὶ πείθεσθʼ, οὐ Μέντορι ποιμένι λαῶν,
457
ὑμετέρους παῖδας καταπαυέμεν ἀφροσυνάων,
458
οἳ μέγα ἔργον ἔρεξαν ἀτασθαλίῃσι κακῇσι,
459
κτήματα κείροντες καὶ ἀτιμάζοντες ἄκοιτιν
460
ἀνδρὸς ἀριστῆος· τὸν δʼ οὐκέτι φάντο νέεσθαι.
461
καὶ νῦν ὧδε γένοιτο. πίθεσθέ μοι ὡς ἀγορεύω·
462
μὴ ἴομεν, μή πού τις ἐπίσπαστον κακὸν εὕρῃ.
463
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρʼ ἀνήϊξαν μεγάλῳ ἀλαλητῷ
464
ἡμίσεων πλείους· τοὶ δʼ ἀθρόοι αὐτόθι μίμνον·
465
οὐ γὰρ σφιν ἅδε μῦθος ἐνὶ φρεσίν, ἀλλʼ Εὐπείθει
466
πείθοντʼ· αἶψα δʼ ἔπειτʼ ἐπὶ τεύχεα ἐσσεύοντο.
467
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν,
468
ἀθρόοι ἠγερέθοντο πρὸ ἄστεος εὐρυχόροιο.
469
τοῖσιν δʼ Εὐπείθης ἡγήσατο νηπιέῃσι·
470
φῆ δʼ ὅ γε τίσεσθαι παιδὸς φόνον, οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλεν
471
ἂψ ἀπονοστήσειν, ἀλλʼ αὐτοῦ πότμον ἐφέψειν.
472
αὐτὰρ Ἀθηναίη Ζῆνα Κρονίωνα προσηύδα·
473
ὦ πάτερ ἡμέτερε, Κρονίδη, ὕπατε κρειόντων,
474
εἰπέ μοι εἰρομένῃ, τί νύ τοι νόος ἔνδοθι κεύθει;
475
ἢ προτέρω πόλεμόν τε κακὸν καὶ φύλοπιν αἰνὴν
476
τεύξεις, ἦ φιλότητα μετʼ ἀμφοτέροισι τίθησθα;
477
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
478
τέκνον ἐμόν, τί με ταῦτα διείρεαι ἠδὲ μεταλλᾷς;
479
οὐ γὰρ δὴ τοῦτον μὲν ἐβούλευσας νόον αὐτή,
480
ὡς ἦ τοι κείνους Ὀδυσεὺς ἀποτίσεται ἐλθών;
481
ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἐρέω τέ τοι ὡς ἐπέοικεν.
482
ἐπεὶ δὴ μνηστῆρας ἐτίσατο δῖος Ὀδυσσεύς,
483
ὅρκια πιστὰ ταμόντες ὁ μὲν βασιλευέτω αἰεί,
484
ἡμεῖς δʼ αὖ παίδων τε κασιγνήτων τε φόνοιο
485
ἔκλησιν θέωμεν· τοὶ δʼ ἀλλήλους φιλεόντων
486
ὡς τὸ πάρος, πλοῦτος δὲ καὶ εἰρήνη ἅλις ἔστω.
487
ὣς εἰπὼν ὤτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην,
488
βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων ἀΐξασα.
489
οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σίτοιο μελίφρονος ἐξ ἔρον ἕντο,
490
τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
491
ἐξελθών τις ἴδοι μὴ δὴ σχεδὸν ὦσι κιόντες.
492
ὣς ἔφατʼ· ἐκ δʼ υἱὸς Δολίου κίεν, ὡς ἐκέλευεν·
493
στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, τοὺς δὲ σχεδὸν ἔσιδε πάντας·
494
αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
495
οἵδε δὴ ἐγγὺς ἔασʼ· ἀλλʼ ὁπλιζώμεθα θᾶσσον.
496
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ὤρνυντο καὶ ἐν τεύχεσσι δύοντο,
497
τέσσαρες ἀμφʼ Ὀδυσῆʼ, ἓξ δʼ υἱεῖς οἱ Δολίοιο·
498
ἐν δʼ ἄρα Λαέρτης Δολίος τʼ ἐς τεύχεʼ ἔδυνον,
499
καὶ πολιοί περ ἐόντες, ἀναγκαῖοι πολεμισταί.
500
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἕσσαντο περὶ χροῒ νώροπα χαλκόν,
501
ὤϊξάν ῥα θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον, ἄρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
502
τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη
503
Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.
504
τὴν μὲν ἰδὼν γήθησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
505
αἶψα δὲ Τηλέμαχον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
506
Τηλέμαχʼ, ἤδη μὲν τόδε γʼ εἴσεαι αὐτὸς ἐπελθών,
507
ἀνδρῶν μαρναμένων ἵνα τε κρίνονται ἄριστοι,
508
μή τι καταισχύνειν πατέρων γένος, οἳ τὸ πάρος περ
509
ἀλκῇ τʼ ἠνορέῃ τε κεκάσμεθα πᾶσαν ἐπʼ αἶαν.
510
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
511
ὄψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα, πάτερ φίλε, τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ
512
οὔ τι καταισχύνοντα τεὸν γένος, ὡς ἀγορεύεις.
513
ὣς φάτο, Λαέρτης δʼ ἐχάρη καὶ μῦθον ἔειπε·
514
τίς νύ μοι ἡμέρη ἥδε, θεοὶ φίλοι; ἦ μάλα χαίρω·
515
υἱός θʼ υἱωνός τʼ ἀρετῆς πέρι δῆριν ἔχουσιν.
516
τὸν δὲ παρισταμένη προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
517
ὦ Ἀρκεισιάδη, πάντων πολὺ φίλταθʼ ἑταίρων,
518
εὐξάμενος κούρῃ γλαυκώπιδι καὶ Διὶ πατρί,
519
αἶψα μαλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος.
520
ὣς φάτο, καί ῥʼ ἔμπνευσε μένος μέγα Παλλὰς Ἀθήνη
521
εὐξάμενος δʼ ἄρʼ ἔπειτα Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,
522
αἶψα μάλʼ ἀμπεπαλὼν προΐει δολιχόσκιον ἔγχος,
523
καὶ βάλεν Εὐπείθεα κόρυθος διὰ χαλκοπαρῄου.
524
ἡ δʼ οὐκ ἔγχος ἔρυτο, διαπρὸ δὲ εἴσατο χαλκός,
525
δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχεʼ ἐπʼ αὐτῷ.
526
ἐν δʼ ἔπεσον προμάχοις Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός,
527
τύπτον δὲ ξίφεσίν τε καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι.
528
καί νύ κε δὴ πάντας ὄλεσαν καὶ ἔθηκαν ἀνόστους,
529
εἰ μὴ Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο,
530
ἤϋσεν φωνῇ, κατὰ ἔσχεθε λαὸν ἅπαντα.
531
ἴσχεσθε πτολέμου, Ἰθακήσιοι, ἀργαλέοιο,
532
ὥς κεν ἀναιμωτί γε διακρινθῆτε τάχιστα.
533
ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, τοὺς δὲ χλωρὸν δέος εἷλεν·
534
τῶν δʼ ἄρα δεισάντων ἐκ χειρῶν ἔπτατο τεύχεα,
535
πάντα δʼ ἐπὶ χθονὶ πῖπτε, θεᾶς ὄπα φωνησάσης·
536
πρὸς δὲ πόλιν τρωπῶντο λιλαιόμενοι βιότοιο.
537
σμερδαλέον δʼ ἐβόησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
538
οἴμησεν δὲ ἀλεὶς ὥς τʼ αἰετὸς ὑψιπετήεις.
539
καὶ τότε δὴ Κρονίδης ἀφίει ψολόεντα κεραυνόν,
540
κὰδ δʼ ἔπεσε πρόσθε γλαυκώπιδος ὀβριμοπάτρης.
541
δὴ τότʼ Ὀδυσσῆα προσέφη γλαυκῶπις Ἀθήνη·
542
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
543
ἴσχεο, παῦε δὲ νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο,
544
μή πως τοι Κρονίδης κεχολώσεται εὐρύοπα Ζεύς.
545
ὣς φάτʼ Ἀθηναίη, ὁ δʼ ἐπείθετο, χαῖρε δὲ θυμῷ.
546
ὅρκια δʼ αὖ κατόπισθε μετʼ ἀμφοτέροισιν ἔθηκεν
547
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο,
548
Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.