Scroll 23
1
γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα,
2
δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα·
3
γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο.
4
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
5
ἔγρεο, Πηνελόπεια, φίλον τέκος, ὄφρα ἴδηαι
6
ὀφθαλμοῖσι τεοῖσι τά τʼ ἔλδεαι ἤματα πάντα.
7
ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὀψέ περ ἐλθών.
8
μνηστῆρας δʼ ἔκτεινεν ἀγήνορας, οἵ θʼ ἑὸν οἶκον
9
κήδεσκον καὶ κτήματʼ ἔδον βιόωντό τε παῖδα.
10
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
11
μαῖα φίλη, μάργην σε θεοὶ θέσαν, οἵ τε δύνανται
12
ἄφρονα ποιῆσαι καὶ ἐπίφρονά περ μάλʼ ἐόντα,
13
καί τε χαλιφρονέοντα σαοφροσύνης ἐπέβησαν·
14
οἵ σέ περ ἔβλαψαν· πρὶν δὲ φρένας αἰσίμη ἦσθα.
15
τίπτε με λωβεύεις πολυπενθέα θυμὸν ἔχουσαν
16
ταῦτα παρὲξ ἐρέουσα καὶ ἐξ ὕπνου μʼ ἀνεγείρεις
17
ἡδέος, ὅς μʼ ἐπέδησε φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας;
18
οὐ γάρ πω τοιόνδε κατέδραθον, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
19
ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
20
ἀλλʼ ἄγε νῦν κατάβηθι καὶ ἂψ ἔρχευ μέγαρόνδε.
21
εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι,
22
ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν,
23
τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαι
24
αὖτις ἔσω μέγαρον· σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει.
25
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
26
οὔ τί σε λωβεύω, τέκνον φίλον, ἀλλʼ ἔτυμόν τοι
27
ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύω,
28
ὁ ξεῖνος, τὸν πάντες ἀτίμων ἐν μεγάροισι.
29
Τηλέμαχος δʼ ἄρα μιν πάλαι ᾔδεεν ἔνδον ἐόντα,
30
ἀλλὰ σαοφροσύνῃσι νοήματα πατρὸς ἔκευθεν,
31
ὄφρʼ ἀνδρῶν τίσαιτο βίην ὑπερηνορεόντων.
32
ὣς ἔφαθʼ, ἡ δʼ ἐχάρη καὶ ἀπὸ λέκτροιο θοροῦσα
33
γρηῒ περιπλέχθη, βλεφάρων δʼ ἀπὸ δάκρυον ἧκεν·
34
καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
35
εἰ δʼ ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς ἐνίσπες,
36
εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,
37
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκε
38
μοῦνος ἐών, οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον.
39
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
40
οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσα
41
κτεινομένων· ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτων
42
ἥμεθʼ ἀτυζόμεναι, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,
43
πρίν γʼ ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσε
44
Τηλέμαχος· τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.
45
εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν
46
ἑσταόθʼ· οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,
47
κείατʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν· ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.
48
νῦν δʼ οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσιν
50
ἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,
51
πῦρ μέγα κηάμενος· σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι.
52
ἀλλʼ ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτον
53
ἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.
54
νῦν δʼ ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται·
55
ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲ
56
καὶ παῖδʼ ἐν μεγάροισι· κακῶς δʼ οἵ πέρ μιν ἔρεζον
57
μνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
58
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
59
μαῖα φίλη, μή πω μέγʼ ἐπεύχεο καγχαλόωσα.
60
οἶσθα γὰρ ὥς κʼ ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείη
61
πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί τε καὶ υἱέϊ, τὸν τεκόμεσθα·
62
ἀλλʼ οὐκ ἔσθʼ ὅδε μῦθος ἐτήτυμος, ὡς ἀγορεύεις,
63
ἀλλά τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς,
64
ὕβριν ἀγασσάμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.
65
οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
66
οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·
67
τῷ διʼ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
68
ὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιΐδος, ὤλετο δʼ αὐτός.
69
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
70
τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,
71
ἣ πόσιν ἔνδον ἐόντα παρʼ ἐσχάρῃ οὔ ποτʼ ἔφησθα
72
οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος.
73
ἀλλʼ ἄγε τοι καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι εἴπω,
74
οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι.
75
τὴν ἀπονίζουσα φρασάμην, ἔθελον δὲ σοὶ αὐτῇ
76
εἰπέμεν· ἀλλά με κεῖνος ἑλὼν ἐπὶ μάστακα χερσὶν
77
οὐκ ἔα εἰπέμεναι πολυϊδρείῃσι νόοιο.
78
ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ ἐγὼν ἐμέθεν περιδώσομαι αὐτῆς,
79
αἴ κέν σʼ ἐξαπάφω, κτεῖναί μʼ οἰκτίστῳ ὀλέθρῳ.
80
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
81
μαῖα φίλη, χαλεπόν σε θεῶν αἰειγενετάων
82
δήνεα εἴρυσθαι, μὰλα περ πολύϊδριν ἐοῦσαν.
83
ἀλλʼ ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδʼ ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαι
84
ἄνδρας μνηστῆρας τεθνηότας, ἠδʼ ὃς ἔπεφνεν.
85
ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα· πολλὰ δέ οἱ κῆρ
86
ὥρμαινʼ, ἢ ἀπάνευθε φίλον πόσιν ἐξερεείνοι,
87
ἦ παρστᾶσα κύσειε κάρη καὶ χεῖρε λαβοῦσα.
88
ἡ δʼ ἐπεὶ εἰσῆλθεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν,
89
ἕζετʼ ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐναντίη, ἐν πυρὸς αὐγῇ,
90
τοίχου τοῦ ἑτέρου· ὁ δʼ ἄρα πρὸς κίονα μακρὴν
91
ἧστο κάτω ὁρόων, ποτιδέγμενος εἴ τί μιν εἴποι
92
ἰφθίμη παράκοιτις, ἐπεὶ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν.
93
ἡ δʼ ἄνεω δὴν ἧστο, τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν·
94
ὄψει δʼ ἄλλοτε μέν μιν ἐνωπαδίως ἐσίδεσκεν,
95
ἄλλοτε δʼ ἀγνώσασκε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.
96
Τηλέμαχος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
97
μῆτερ ἐμή, δύσμητερ, ἀπηνέα θυμὸν ἔχουσα,
98
τίφθʼ οὕτω πατρὸς νοσφίζεαι, οὐδὲ παρʼ αὐτὸν
99
ἑζομένη μύθοισιν ἀνείρεαι οὐδὲ μεταλλᾷς;
100
οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
101
ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
102
ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν·
103
σοὶ δʼ αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο.
104
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
105
τέκνον ἐμόν, θυμός μοι ἐνὶ στήθεσσι τέθηπεν,
106
οὐδέ τι προσφάσθαι δύναμαι ἔπος οὐδʼ ἐρέεσθαι
107
οὐδʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι ἐναντίον. εἰ δʼ ἐτεὸν δὴ
108
ἔστʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ἦ μάλα νῶϊ
109
γνωσόμεθʼ ἀλλήλων καὶ λώϊον· ἔστι γὰρ ἡμῖν
110
σήμαθʼ, ἃ δὴ καὶ νῶϊ κεκρυμμένα ἴδμεν ἀπʼ ἄλλων.
111
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
112
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
113
Τηλέμαχʼ, ἦ τοι μητέρʼ ἐνὶ μεγάροισιν ἔασον
114
πειράζειν ἐμέθεν· τάχα δὲ φράσεται καὶ ἄρειον.
115
νῦν δʼ ὅττι ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,
116
τοὔνεκʼ ἀτιμάζει με καὶ οὔ πω φησὶ τὸν εἶναι.
117
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένηται.
118
καὶ γάρ τίς θʼ ἕνα φῶτα κατακτείνας ἐνὶ δήμῳ,
119
ᾧ μὴ πολλοὶ ἔωσιν ἀοσσητῆρες ὀπίσσω,
120
φεύγει πηούς τε προλιπὼν καὶ πατρίδα γαῖαν·
121
ἡμεῖς δʼ ἕρμα πόληος ἀπέκταμεν, οἳ μέγʼ ἄριστοι
122
κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
123
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
124
αὐτὸς ταῦτά γε λεῦσσε, πάτερ φίλε· σὴν γὰρ ἀρίστην
125
μῆτιν ἐπʼ ἀνθρώπους φάσʼ ἔμμεναι, οὐδέ κέ τίς τοι
126
ἄλλος ἀνὴρ ἐρίσειε καταθνητῶν ἀνθρώπων.
127
ἡμεῖς δʼ ἐμμεμαῶτες ἅμʼ ἑψόμεθʼ, οὐδέ τί φημι
128
ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστιν.
129
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
130
τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
131
πρῶτα μὲν ἂρ λούσασθε καὶ ἀμφιέσασθε χιτῶνας,
132
δμῳὰς δʼ ἐν μεγάροισιν ἀνώγετε εἵμαθʼ ἑλέσθαι·
133
αὐτὰρ θεῖος ἀοιδὸς ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
134
ἡμῖν ἡγείσθω φιλοπαίγμονος ὀρχηθμοῖο,
135
ὥς κέν τις φαίη γάμον ἔμμεναι ἐκτὸς ἀκούων,
136
ἢ ἀνʼ ὁδὸν στείχων, ἢ οἳ περιναιετάουσι·
137
μὴ πρόσθε κλέος εὐρὺ φόνου κατὰ ἄστυ γένηται
138
ἀνδρῶν μνηστήρων, πρίν γʼ ἡμέας ἐλθέμεν ἔξω
139
ἀγρὸν ἐς ἡμέτερον πολυδένδρεον· ἔνθα δʼ ἔπειτα
140
φρασσόμεθʼ ὅττι κε κέρδος Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξῃ.
141
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο
142
πρῶτα μὲν οὖν λούσαντο καὶ ἀμφιέσαντο χιτῶνας,
143
ὅπλισθεν δὲ γυναῖκες· ὁ δʼ εἵλετο θεῖος ἀοιδὸς
144
φόρμιγγα γλαφυρήν, ἐν δέ σφισιν ἵμερον ὦρσε
145
μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο.
146
τοῖσιν δὲ μέγα δῶμα περιστεναχίζετο ποσσὶν
147
ἀνδρῶν παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικῶν.
148
ὧδε δέ τις εἴπεσκε δόμων ἔκτοσθεν ἀκούων·
149
ἦ μάλα δή τις ἔγημε πολυμνήστην βασίλειαν·
150
σχετλίη, οὐδʼ ἔτλη πόσιος οὗ κουριδίοιο
151
εἴρυσθαι μέγα δῶμα διαμπερές, ἧος ἵκοιτο.
152
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
153
αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
154
Εὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
155
ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα·
156
αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς κάλλος πολὺ χεῦεν Ἀθήνη
157
μείζονά τʼ εἰσιδέειν καὶ πάσσονα· κὰδ δὲ κάρητος
158
οὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.
159
ὡς δʼ ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρ
160
ἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
161
τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει·
162
ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.
163
ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·
164
ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,
165
ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
166
δαιμονίη, περί σοί γε γυναικῶν θηλυτεράων
167
κῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες·
168
οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
169
ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
170
ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
171
ἀλλʼ ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸς
172
λέξομαι· ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶ ἦτορ.
173
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
174
δαιμόνιʼ, οὔτʼ ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτʼ ἀθερίζω
175
οὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δʼ εὖ οἶδʼ οἷος ἔησθα
176
ἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο.
177
ἀλλʼ ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,
178
ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥʼ αὐτὸς ἐποίει·
179
ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετʼ εὐνήν,
180
κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα.
181
ὣς ἄρʼ ἔφη πόσιος πειρωμένη· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
182
ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν·
183
ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·
184
τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; χαλεπὸν δέ κεν εἴη
185
καὶ μάλʼ ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
186
ῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ.
187
ἀνδρῶν δʼ οὔ κέν τις ζωὸς βροτός, οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,
188
ῥεῖα μετοχλίσσειεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται
189
ἐν λέχει ἀσκητῷ· τὸ δʼ ἐγὼ κάμον οὐδέ τις ἄλλος.
190
θάμνος ἔφυ τανύφυλλος ἐλαίης ἕρκεος ἐντός,
191
ἀκμηνὸς θαλέθων· πάχετος δʼ ἦν ἠΰτε κίων.
192
τῷ δʼ ἐγὼ ἀμφιβαλὼν θάλαμον δέμον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
193
πυκνῇσιν λιθάδεσσι, καὶ εὖ καθύπερθεν ἔρεψα,
194
κολλητὰς δʼ ἐπέθηκα θύρας, πυκινῶς ἀραρυίας.
195
καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀπέκοψα κόμην τανυφύλλου ἐλαίης,
196
κορμὸν δʼ ἐκ ῥίζης προταμὼν ἀμφέξεσα χαλκῷ
197
εὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνα,
198
ἑρμῖνʼ ἀσκήσας, τέτρηνα δὲ πάντα τερέτρῳ.
199
ἐκ δὲ τοῦ ἀρχόμενος λέχος ἔξεον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
200
δαιδάλλων χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδʼ ἐλέφαντι·
201
ἐκ δʼ ἐτάνυσσα ἱμάντα βοὸς φοίνικι φαεινόν.
202
οὕτω τοι τόδε σῆμα πιφαύσκομαι· οὐδέ τι οἶδα,
203
ἤ μοι ἔτʼ ἔμπεδόν ἐστι, γύναι, λέχος, ἦέ τις ἤδη
204
ἀνδρῶν ἄλλοσε θῆκε, ταμὼν ὕπο πυθμένʼ ἐλαίης.
205
ὣς φάτο, τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
206
σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς·
207
δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς δράμεν, ἀμφὶ δὲ χεῖρας
208
δειρῇ βάλλʼ Ὀδυσῆϊ, κάρη δʼ ἔκυσʼ ἠδὲ προσηύδα·
209
μή μοι, Ὀδυσσεῦ, σκύζευ, ἐπεὶ τά περ ἄλλα μάλιστα
210
ἀνθρώπων πέπνυσο· θεοὶ δʼ ὤπαζον ὀϊζύν,
211
οἳ νῶϊν ἀγάσαντο παρʼ ἀλλήλοισι μένοντε
212
ἥβης ταρπῆναι καὶ γήραος οὐδὸν ἱκέσθαι.
213
αὐτὰρ μὴ νῦν μοι τόδε χώεο μηδὲ νεμέσσα,
214
οὕνεκά σʼ οὐ τὸ πρῶτον, ἐπεὶ ἴδον, ὧδʼ ἀγάπησα.
215
αἰεὶ γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
216
ἐρρίγει μή τίς με βροτῶν ἀπάφοιτο ἔπεσσιν
217
ἐλθών· πολλοὶ γὰρ κακὰ κέρδεα βουλεύουσιν.
218
οὐδέ κεν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,
219
ἀνδρὶ παρʼ ἀλλοδαπῷ ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,
220
εἰ ᾔδη ὅ μιν αὖτις ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
221
ἀξέμεναι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδʼ ἔμελλον.
222
τὴν δʼ ἦ τοι ῥέξαι θεὸς ὤρορεν ἔργον ἀεικές·
223
τὴν δʼ ἄτην οὐ πρόσθεν ἑῷ ἐγκάτθετο θυμῷ
224
λυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος.
225
νῦν δʼ, ἐπεὶ ἤδη σήματʼ ἀριφραδέα κατέλεξας
226
εὐνῆς ἡμετέρης, ἣν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει,
227
ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε καὶ ἀμφίπολος μία μούνη,
228
Ἀκτορίς, ἥν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,
229
ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας πυκινοῦ θαλάμοιο,
230
πείθεις δή μευ θυμόν, ἀπηνέα περ μάλʼ ἐόντα.
231
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
232
κλαῖε δʼ ἔχων ἄλοχον θυμαρέα, κεδνὰ ἰδυῖαν.
233
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀσπάσιος γῆ νηχομένοισι φανήῃ,
234
ὧν τε Ποσειδάων εὐεργέα νῆʼ ἐνὶ πόντῳ
235
ῥαίσῃ, ἐπειγομένην ἀνέμῳ καὶ κύματι πηγῷ·
236
παῦροι δʼ ἐξέφυγον πολιῆς ἁλὸς ἤπειρόνδε
237
νηχόμενοι, πολλὴ δὲ περὶ χροῒ τέτροφεν ἅλμη,
238
ἀσπάσιοι δʼ ἐπέβαν γαίης, κακότητα φυγόντες·
239
ὣς ἄρα τῇ ἀσπαστὸς ἔην πόσις εἰσοροώσῃ,
240
δειρῆς δʼ οὔ πω πάμπαν ἀφίετο πήχεε λευκώ.
241
καί νύ κʼ ὀδυρομένοισι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
242
εἰ μὴ ἄρʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
243
νύκτα μὲν ἐν περάτῃ δολιχὴν σχέθεν, Ἠῶ δʼ αὖτε
244
ῥύσατʼ ἐπʼ Ὠκεανῷ χρυσόθρονον, οὐδʼ ἔα ἵππους
245
ζεύγνυσθʼ ὠκύποδας, φάος ἀνθρώποισι φέροντας,
246
Λάμπον καὶ Φαέθονθʼ, οἵ τʼ Ἠῶ πῶλοι ἄγουσι.
247
καὶ τότʼ ἄρʼ ἣν ἄλοχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
248
ὦ γύναι, οὐ γάρ πω πάντων ἐπὶ πείρατʼ ἀέθλων
249
ἤλθομεν, ἀλλʼ ἔτʼ ὄπισθεν ἀμέτρητος πόνος ἔσται,
250
πολλὸς καὶ χαλεπός, τὸν ἐμὲ χρὴ πάντα τελέσσαι.
251
ὣς γάρ μοι ψυχὴ μαντεύσατο Τειρεσίαο
252
ἤματι τῷ ὅτε δὴ κατέβην δόμον Ἄϊδος εἴσω,
253
νόστον ἑταίροισιν διζήμενος ἠδʼ ἐμοὶ αὐτῷ.
254
ἀλλʼ ἔρχευ, λέκτρονδʼ ἴομεν, γύναι, ὄφρα καὶ ἤδη
255
ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντε.
256
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
257
εὐνὴ μὲν δή σοί γε τότʼ ἔσσεται ὁππότε θυμῷ
258
σῷ ἐθέλῃς, ἐπεὶ ἄρ σε θεοὶ ποίησαν ἱκέσθαι
259
οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν·
260
ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
261
εἴπʼ ἄγε μοι τὸν ἄεθλον, ἐπεὶ καὶ ὄπισθεν, ὀΐω,
262
πεύσομαι, αὐτίκα δʼ ἐστὶ δαήμεναι οὔ τι χέρειον.
263
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
264
δαιμονίη, τί τʼ ἄρʼ αὖ με μάλʼ ὀτρύνουσα κελεύεις
265
εἰπέμεν; αὐτὰρ ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω.
266
οὐ μέν τοι θυμὸς κεχαρήσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτὸς
267
χαίρω, ἐπεὶ μάλα πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἄνωγεν
268
ἐλθεῖν, ἐν χείρεσσιν ἔχοντʼ εὐῆρες ἐρετμόν,
269
εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκωμαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσαν
270
ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·
271
οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους,
272
οὐδʼ εὐήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.
273
σῆμα δέ μοι τόδʼ ἔειπεν ἀριφραδές, οὐδέ σε κεύσω·
274
ὁππότε κεν δή μοι ξυμβλήμενος ἄλλος ὁδίτης
275
φήῃ ἀθηρηλοιγὸν ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,
276
καὶ τότε μʼ ἐν γαίῃ πήξαντʼ ἐκέλευεν ἐρετμόν,
277
ἔρξανθʼ ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,
278
ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,
279
οἴκαδʼ ἀποστείχειν, ἔρδειν θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας
280
ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
281
πᾶσι μάλʼ ἑξείης· θάνατος δέ μοι ἐξ ἁλὸς αὐτῷ
282
ἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ με πέφνῃ
283
γήρα’ ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶ
284
ὄλβιοι ἔσσονται· τὰ δέ μοι φάτο πάντα τελεῖσθαι.
285
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
286
εἰ μὲν δὴ γῆράς γε θεοὶ τελέουσιν ἄρειον,
287
ἐλπωρή τοι ἔπειτα κακῶν ὑπάλυξιν ἔσεσθαι.
288
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
289
τόφρα δʼ ἄρʼ Εὐρυνόμη τε ἰδὲ τροφὸς ἔντυον εὐνὴν
290
ἐσθῆτος μαλακῆς, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων.
291
αὐτὰρ ἐπεὶ στόρεσαν πυκινὸν λέχος ἐγκονέουσαι,
292
γρηῢς μὲν κείουσα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει,
293
τοῖσιν δʼ Εὐρυνόμη θαλαμηπόλος ἡγεμόνευεν
294
ἐρχομένοισι λέχοσδε, δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσα·
295
ἐς θάλαμον δʼ ἀγαγοῦσα πάλιν κίεν. οἱ μὲν ἔπειτα
296
ἀσπάσιοι λέκτροιο παλαιοῦ θεσμὸν ἵκοντο·
297
αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτης
298
παῦσαν ἄρʼ ὀρχηθμοῖο πόδας, παῦσαν δὲ γυναῖκας,
299
αὐτοὶ δʼ εὐνάζοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.
300
τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην ἐρατεινῆς,
301
τερπέσθην μύθοισι, πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντε,
302
ἡ μὲν ὅσʼ ἐν μεγάροισιν ἀνέσχετο δῖα γυναικῶν,
303
ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορῶσʼ ἀΐδηλον ὅμιλον,
304
οἳ ἕθεν εἵνεκα πολλά, βόας καὶ ἴφια μῆλα,
305
ἔσφαζον, πολλὸς δὲ πίθων ἠφύσσετο οἶνος·
306
αὐτὰρ ὁ διογενὴς Ὀδυσεὺς ὅσα κήδεʼ ἔθηκεν
307
ἀνθρώποις ὅσα τʼ αὐτὸς ὀϊζύσας ἐμόγησε,
308
πάντʼ ἔλεγʼ· ἡ δʼ ἄρʼ ἐτέρπετʼ ἀκούουσʼ, οὐδέ οἱ ὕπνος
309
πῖπτεν ἐπὶ βλεφάροισι πάρος καταλέξαι ἅπαντα.
310
ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ, αὐτὰρ ἔπειτα
311
ἦλθʼ ἐς Λωτοφάγων ἀνδρῶν πίειραν ἄρουραν·
312
ἠδʼ ὅσα Κύκλωψ ἔρξε, καὶ ὡς ἀπετίσατο ποινὴν
313
ἰφθίμων ἑτάρων, οὓς ἤσθιεν οὐδʼ ἐλέαιρεν·
314
ἠδʼ ὡς Αἴολον ἵκεθʼ, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο
315
καὶ πέμπʼ, οὐδέ πω αἶσα φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκέσθαι
316
ἤην, ἀλλά μιν αὖτις ἀναρπάξασα θύελλα
317
πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα·
318
ἠδʼ ὡς Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην ἀφίκανεν,
319
οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρους
320
πάντας· Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ·
321
καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε,
322
ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα,
323
ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο,
324
νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ εἴσιδε πάντας ἑταίρους
325
μητέρα θʼ, ἥ μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα·
326
ἠδʼ ὡς Σειρήνων ἁδινάων φθόγγον ἄκουσεν,
327
ὥς θʼ ἵκετο Πλαγκτὰς πέτρας δεινήν τε Χάρυβδιν
328
Σκύλλην θʼ, ἣν οὔ πώ ποτʼ ἀκήριοι ἄνδρες ἄλυξαν·
329
ἠδʼ ὡς Ἠελίοιο βόας κατέπεφνον ἑταῖροι·
330
ἠδʼ ὡς νῆα θοὴν ἔβαλε ψολόεντι κεραυνῷ
331
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ἀπὸ δʼ ἔφθιθεν ἐσθλοὶ ἑταῖροι
332
πάντες ὁμῶς, αὐτὸς δὲ κακὰς ὑπὸ κῆρας ἄλυξεν·
333
ὥς θʼ ἵκετʼ Ὠγυγίην νῆσον νύμφην τε Καλυψώ,
334
ἣ δή μιν κατέρυκε, λιλαιομένη πόσιν εἶναι,
335
ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, καὶ ἔτρεφεν ἠδὲ ἔφασκε
336
θήσειν ἀθάνατον καὶ ἀγήραον ἤματα πάντα·
337
ἀλλὰ τοῦ οὔ ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθεν·
338
ἠδʼ ὡς ἐς Φαίηκας ἀφίκετο πολλὰ μογήσας,
339
οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
340
καὶ πέμψαν σὺν νηῒ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
341
χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες.
342
τοῦτʼ ἄρα δεύτατον εἶπεν ἔπος, ὅτε οἱ γλυκὺς ὕπνος
343
λυσιμελὴς ἐπόρουσε, λύων μελεδήματα θυμοῦ.
344
ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
345
ὁππότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα ἐέλπετο ὃν κατὰ θυμὸν
346
εὐνῆς ἧς ἀλόχου ταρπήμεναι ἠδὲ καὶ ὕπνου,
347
αὐτίκʼ ἀπʼ Ὠκεανοῦ χρυσόθρονον ἠριγένειαν
348
ὦρσεν, ἵνʼ ἀνθρώποισι φόως φέροι· ὦρτο δʼ Ὀδυσσεὺς
349
εὐνῆς ἐκ μαλακῆς, ἀλόχῳ δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλεν·
350
ὦ γύναι, ἤδη μὲν πολέων κεκορήμεθʼ ἀέθλων
351
ἀμφοτέρω, σὺ μὲν ἐνθάδʼ ἐμὸν πολυκηδέα νόστον
352
κλαίουσʼ. αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς ἄλγεσι καὶ θεοὶ ἄλλοι
353
ἱέμενον πεδάασκον ἐμῆς ἀπὸ πατρίδος αἴης·
354
νῦν δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρω πολυήρατον ἱκόμεθʼ εὐνήν,
355
κτήματα μὲν τά μοι ἔστι, κομιζέμεν ἐν μεγάροισι,
356
μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες ὑπερφίαλοι κατέκειραν,
357
πολλὰ μὲν αὐτὸς ἐγὼ ληΐσσομαι, ἄλλα δʼ Ἀχαιοὶ
358
δώσουσʼ, εἰς ὅ κε πάντας ἐνιπλήσωσιν ἐπαύλους.
359
ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ πολυδένδρεον ἀγρὸν ἔπειμι,
360
ὀψόμενος πατέρʼ ἐσθλόν, ὅ μοι πυκινῶς ἀκάχηται·
361
σοὶ δέ, γύναι, τάδʼ ἐπιτέλλω, πινυτῇ περ ἐούσῃ·
362
αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντι
363
ἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν·
364
εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
365
ἧσθαι, μηδέ τινα προτιόσσεο μηδʼ ἐρέεινε.
366
ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλά,
367
ὦρσε δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην,
368
πάντας δʼ ἔντεʼ ἄνωγεν ἀρήϊα χερσὶν ἑλέσθαι.
369
οἱ δέ οἱ οὐκ ἀπίθησαν, ἐθωρήσσοντο δὲ χαλκῷ,
370
ὤϊξαν δὲ θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
371
ἤδη μὲν φάος ἦεν ἐπὶ χθόνα, τοὺς δʼ ἄρʼ Ἀθήνη
372
νυκτὶ κατακρύψασα θοῶς ἐξῆγε πόληος.